Jubileeën 6

Zie Gen. 8:18–20.

Zie Gen. 8:20–21.

Volgens Charles (Engelse vertaling uit 1917) had de aarde verzoening en reiniging nodig voor de misdaden die haar hadden bezoedeld.

ወአስተርአየ (‘en hij verscheen’): Charles heeft hier ‘en hij verzoende voor de aarde’, zodat er twee keer verzoening staat.

Wij volgen de Beta-tekst.

Zie Gen. 8:20.

ላህመ ወበሐኰ ወበግዐ ወአጣሌ (‘rund, ram, schaap, bokjes’): de zeldzame woorden voor de dieren, het zout en de vogels (ፄወ, መንጤጠ) hebben wij vertaald naar de volgorde van Charles' (Engelse vertaling uit 1917) lijst: rund, geit, schaap, bokjes, zout, tortelduif, jonge duif.

Voor ወበሐኰ heeft Charles hier ‘geit’, maar in 7:3–4 ‘ram’; wij kiezen ‘ram’, omdat het dezelfde Ge'ezvorm is en 7:3 de reeks van Num. 29:2 volgt.

Volgens Charles is het offer hier uitgebreid naar het ontwikkelde ritueel van een latere tijd (Zie Ex. 29:2–5).

Charles heeft hierna nog dat hij een brandoffer op het altaar legde, een graanoffer met olie bracht, wijn sprenkelde en wierook strooide, en dat de geur aangenaam was voor Yahweh; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Gen. 8:21–22 en Gen. 9:11.

ደደክ ወመርቄ (‘vorst en hitte’): zeldzame woorden; Charles (Engelse vertaling uit 1917) vertaalt ‘kou en hitte’, zoals Gen. 8:22.

Zie Gen. 9:1.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hier ‘de vrees voor jullie en de schrik voor jullie zal Ik leggen op alles wat op de aarde en in de zee is’.

In de Beta-tekst staat alleen ‘te midden van jullie vrees en jullie schrik’, zonder gezegde.

Wij volgen de Beta-tekst.

Zie Gen. 9:2–3.

Zie Gen. 9:4–5.

Zie Gen. 9:6.

ለአዳም (‘Adam’): Charles (Engelse vertaling uit 1917) vertaalt ‘de mens’.

Zie Gen. 9:7.

Zie Gen. 9:4.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij een verbond sloot voor Yahweh, Elohim, voor eeuwig, door alle geslachten van de aarde heen, in deze maand; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Ex. 24:3–8.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat jij bloed op hen zou sprenkelen vanwege alle woorden van het verbond dat Yahweh voor altijd met hen sloot; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Lev. 17:10–14 en Deut. 12:23.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat de man die het bloed van dieren, vee of vogels eet, met zijn nageslacht uit het land uitgeroeid zal worden; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Lev. 17:12.

Zie Lev. 17:11 en Num. 28:3–8.

Volgens Charles (Engelse vertaling uit 1917) gaan vers 11–14 over de verdere ontwikkeling van het verbond onder Mozes; in vers 15 keert de tekst terug naar Noach.

Zie Gen. 9:12.

Zie Gen. 9:13–15.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat er niet weer een zondvloed op de aarde zou zijn om haar te verdelgen, al de dagen van de aarde; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Ex. 34:22.

ጽላተ ሰማይ (‘tafelen van de hemel’): Zie 3:10.

Volgens Charles (Engelse vertaling uit 1917) wordt het wekenfeest hier alleen met het verbond met Noach verbonden; het latere jodendom verbond het met de wetgeving op de Sinaï.

Een jubeljaar telt negenenveertig jaar.

Zeven jubeljaren en één jaarweek zijn 350 jaar, de 350 jaar die Noach na de zondvloed leefde (Zie Gen. 9:28).

Zesentwintig jubeljaren en vijf jaarweken zijn 1309 jaar. አማስኑ (‘zij verdierven’): Charles (Engelse vertaling uit 1917) vertaalt ‘zij schaften het af’.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat de zonen van Israël het in jouw dagen vergaten, totdat jullie het opnieuw vierden op deze berg; dat staat niet in de Beta-tekst.

Zie Ex. 34:22 en Num. 28:26.

ክልኤ ዕፅፈት (‘tweevoudig’): Charles (Engelse vertaling uit 1917) denkt (met vraagteken) dat het feest tweevoudig is omdat het het verbond met Noach herdenkt en ook een landbouwkarakter heeft.

መጽሐፈ ሕግ ዘቀዳሚ (‘het boek van de eerste wet’): volgens Charles (Engelse vertaling uit 1917) de Pentateuch.

Charles heeft hierna nog ‘en ik heb jou de offers ervan uitgelegd, opdat de zonen van Israël het zouden gedenken en vieren in al hun geslachten, in deze maand, één dag in elk jaar’; dat staat niet in de Beta-tekst.

በሠርቀ ወርኅ (‘bij de nieuwe maan van de maand’): de Beta-tekst noemt drie nieuwe manen: van de eerste, de vierde en de tiende maand.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft er vier, met ook die van de zevende maand, en nog ‘in de vier delen van het jaar; dit is geschreven en bepaald als getuigenis voor altijd’.

Zie Gen. 8:13.

Zie Gen. 8:2–3 en Henoch 89:7.

Zie Gen. 8:5.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog ‘en zo zijn ze bepaald’; dat staat niet in de Beta-tekst.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat elk dertien weken had, en dat hun gedachtenis van de een naar de ander overging, van de eerste naar de tweede, van de tweede naar de derde en van de derde naar de vierde; dat staat niet in de Beta-tekst.

ኀምሳ ወክልኤ ሰንበታተ መዋዕል (‘tweeënvijftig sabbatten van dagen’): 52 maal 7 is 364 dagen.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog ‘en zij maken het gehele jaar volledig’; dat staat niet in de Beta-tekst.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat dit gebod geen enkel jaar en van jaar tot jaar verwaarloosd mag worden; dat staat niet in de Beta-tekst.

ወረቡዐ (‘en vier’): letterlijk ‘en een vierde’; met Charles (Engelse vertaling uit 1917) lezen wij 364 dagen, Zie ook vers 38.

Charles heeft hierna nog dat zij de tijd van de dagen en feesten niet zullen verstoren, en geen dag zullen overslaan; dat staat niet in de Beta-tekst.

ወጊዜያትሂ ያማስኑ ወዓመታትሂ ይትሐወሱ (‘en ook de tijden zullen zij verderven, en ook de jaren zullen verschuiven’): deze zin komt in de Beta-tekst twee keer voor.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) zet de herhaling tussen haken als dubbele schrijving.

Wij vertalen beide.

Zie Henoch 82:4–6.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat zij de nieuwe manen, de tijden en de sabbatten zullen vergeten en dwalen in heel de orde van de jaren; dat staat niet in de Beta-tekst.

አአምር አነ (‘ik weet het’): de Beta-tekst heeft alleen deze twee woorden.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft een langere tekst: ‘Want ik weet het, en van nu af zal ik het jou verkondigen; het is niet van mijn eigen vinding, want het boek ligt voor mij geschreven, en op de tafelen van de hemel is de indeling van de dagen bepaald, opdat zij de feesten van het verbond niet vergeten en niet wandelen naar de feesten van de volken, naar hun dwaling en hun onwetendheid’.

Volgens Charles (Engelse vertaling uit 1917) voert de schrijver hier een polemiek tegen het bepalen van tijden en feesten naar de maan.

Een maanjaar telt 354 dagen, tien dagen minder dan 364.

ያስተሐይጹ … በሑያጼ (‘die waarnemen … met het waarnemen van’): de woorden zijn zeldzaam en de zin is kort; wij volgen de betekenis van Charles, ‘er zullen zijn die de maan waarnemen’.

Charles heeft hierna nog ‘nu verstoort zij de tijden en komt van jaar tot jaar tien dagen te vroeg’; dat staat niet in de Beta-tekst.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat een onrein dag een feestdag zal worden, dat zij alle dagen zullen verwarren, het heilige met het onreine, en dat zij zullen dwalen in de maanden, sabbatten, feesten en jubeljaren; dat staat niet in de Beta-tekst.

Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat zij dwalen in de nieuwe manen, tijden, sabbatten en feesten, en dat zij allerlei soorten bloed met allerlei soorten vlees zullen eten; dat staat niet in de Beta-tekst.