Handelingen 8

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

Zie Samaria (streek): Samaria is hier de streek tussen Galilea en Judea, het noorden van de Westelijke Jordaanoever.

Σαῦλος (Saulos), ‘Saulus’: zie 7:58.

De naam Paulus volgt pas in 13:9. συνευδοκέω (syneudokeo), ‘instemmen’: Saulus keurde de doding van Stefanus goed. διωγμός (diogmos), ‘vervolging’.

συγκομίζω (sygkomizo), ‘wegdragen’: waarschijnlijk om Stefanus te begraven; het Grieks zegt dat niet. εὐλαβής (eulabes), ‘vroom’: iemand die Elohim met ontzag dient. κοπετός (kopetos), ‘rouwklacht’: luide rouw met klagen.

λυμαίνομαι (lymainomai), ‘te gronde richten’: zwaar toetakelen, verwoesten.

Saulus doet dit ‘huis na huis’.

Zie Samaria (de stad; Sebaste?; ligging onzeker): Het Grieks zegt ‘de stad van Samaria’.

Bedoeld is vermoedelijk de stad Samaria (door Herodes Sebaste genoemd, bij het huidige Sebastiya) of een andere stad in Samaria.

Dit is niet zeker.

‘De stad van Samaria’: het Grieks heeft een lidwoord en noemt geen andere naam.

Het kan de stad Samaria zijn of een stad in het gebied Samaria; de tekst zegt het niet. κηρύσσω (kerysso), ‘verkondigen’.

Het Grieks heeft bij ‘schreeuwend’ een onzijdige vorm: het zijn de geesten die schreeuwen, niet de mensen.

Zie Samaria (streek): Samaria is hier de streek tussen Galilea en Judea, het noorden van de Westelijke Jordaanoever.

μαγεύω (mageuo), ‘magie bedrijven’: van μάγος (magos), zoals de ‘magiërs’ in Matt. 2:1. ἔθνος (ethnos), ‘volk’: het volk van Samaria.

Zie ook Joh. 4:9 over de Samaritanen.

ἡ Δύναμις τοῦ θεοῦ ἡ καλουμένη Μεγάλη (he Dynamis tou theou he kaloumene Megale), ‘de Kracht van Elohim, die de Grote wordt genoemd’: men hield Simon voor een verschijning van de kracht van Elohim.

βασιλεία τοῦ θεοῦ (basileia tou theou), ‘het koninkrijk van Elohim’.

‘De naam van Yeshua de Messias’: Χριστός (Christos) is hier ‘Messias’, zoals in de evangeliën.

δύναμις (dynamis), ‘kracht’: meervoud, ‘krachtige daden’; wij schrijven ‘krachten’, zoals in Matt. 11:20. ἐξίστημι (existemi), ‘versteld staan’: buiten zichzelf zijn van verbazing; hetzelfde woord als ‘verbijsteren’ in 8:9.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Samaria (streek): Samaria is hier de streek tussen Galilea en Judea, het noorden van de Westelijke Jordaanoever.

ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’: van hetzelfde woord komt ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’.

Samaria heeft ‘het woord van Elohim aangenomen’.

Het Grieks heeft geen onderwerp: ‘het was nog op niemand neergekomen’.

De onzijdige vorm ἐπιπεπτωκός (epipepto­kos) verwijst naar πνεῦμα (pneuma), ‘Geest’, in vers 15; wij schrijven ‘de Geest’. κυρίου Ἰησοῦ (kyriou Iesou), ‘de Heer Yeshua’: κύριος is hier een titel van Yeshua.

ἐπιτίθημι τὰς χεῖρας (epitithemi tas cheiras), ‘de handen opleggen’: het gebaar uit 6:6.

ἐπίθεσις τῶν χειρῶν (epithesis ton cheiron), ‘handoplegging’. χρήματα (chremata), ‘geld’: bezit dat men gebruikt als betaalmiddel.

ἀργύριον (argyrion), ‘geld’: letterlijk ‘zilver’, zoals in Luc. 22:5; in dit vers staan ἀργύριον en χρήματα (chremata) naast elkaar, beide ‘geld’. εἴη (eie), ‘moge zijn’: een wens of vloek in de vorm van een wens. δωρεά (dorea), ‘gave’: een geschenk dat men niet kan kopen.

λόγος (logos), ‘woord’: hier waarschijnlijk de zaak of de boodschap waar het hier over gaat.

Wij houden ‘woord’. εὐθεῖα (eutheia), ‘oprecht’: letterlijk ‘recht’.

μετανοέω (metanoeo), ‘zich bekeren’: verandering van denken. κύριος (kyrios), ‘Heer’: Petrus zegt niet welke Heer hij bedoelt; wij houden ‘de Heer’ met hoofdletter, zoals in 8:16 en 8:24.

χολὴ πικρίας (chole pikrias), ‘gal van bitterheid’: vergelijk Deut. 29:17, ‘een wortel die gif en alsem voortbrengt’. σύνδεσμος ἀδικίας (syndesmos adikias), ‘boei van onrecht’: vergelijk Jes. 58:6, ‘de ketenen van goddeloosheid’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ὁ λόγος τοῦ κυρίου (ho logos tou kyriou), ‘het woord van de Heer’: wij lezen hier de Heer Yeshua en schrijven ‘Heer’ met hoofdletter; vergelijk ‘het woord van Elohim’ in 8:14.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Gaza: Gaza ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het zuidwesten van het land.

ἄγγελος κυρίου (angelos kyriou), ‘engel van Yahweh’: zie 5:19. κατὰ μεσημβρίαν (kata mesembrian), ‘naar het zuiden’: het kan ook ‘op het middaguur’ betekenen. Γάζα (Gaza) ligt aan de kust, ten zuidwesten van Jeruzalem. αὕτη ἐστὶν ἔρημος (haute estin eremos), ‘deze is verlaten’: het Grieks zegt niet of de weg of de stad Gaza bedoeld is, en ook niet of de engel dit zegt of de verteller; wij zetten het buiten de aanhalingstekens.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Αἰθίοψ (Aithiops), ‘Ethiopiër’: in het Oude Testament heet dit gebied Kush (Jes. 18:1; Jer. 13:23), ten zuiden van Egypte; het is niet het huidige Ethiopië. εὐνοῦχος (eunouchos), ‘eunuch’: een hofbeambte; vergelijk Jes. 56:3–5, waar de ‘hofdienaar’ bij Yahweh hoort. Κανδάκη (Kandake): waarschijnlijk een titel van de koningin van dit rijk, geen eigennaam. γάζα (gaza), ‘schatkist’. προσκυνέω (proskyneo), ‘zich neerbuigen’.

τὸ πνεῦμα (to pneuma), ‘de Geest’: de Geest van Elohim, die hier spreekt.

Zijn woorden staan rood, als woorden van Elohim zelf.

Het Grieks maakt een woordspeling: ἀναγινώσκεις (anaginoskeis), ‘je leest’, en γινώσκεις (ginoskeis), ‘je begrijpt’.

Het Grieks heeft hier ‘Hij’ (ὁ δέ); wij schrijven ‘de eunuch’ om verwarring met Filippus te voorkomen. ὁδηγέω (hodegeo), ‘de weg wijzen’.

Aanhaling van Jes. 53:7–8 in de Griekse vorm.

Het Hebreeuws heeft in vers 7: ‘Hij werd onderdrukt en hij werd vernederd … Als een lam wordt hij naar de slacht geleid, en als een ooi is hij stom voor haar scheerders’ en in vers 8: ‘Door onderdrukking en rechtspraak is hij weggenomen … hij is afgesneden uit het land van de levenden’.

De Griekse tekst heeft in 8:33 ‘In zijn vernedering werd zijn recht weggenomen’ en ‘zijn leven wordt van de aarde weggenomen’. ἄφωνος (afonos), ‘stom’.

δέομαι (deomai), ‘vragen, smeken’.

De eunuch vraagt of de profeet over zichzelf spreekt of over een ander; de tekst zelf noemt geen naam.

ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς γραφῆς ταύτης (arxamenos apo tes graphes tautes), ‘beginnend bij deze Schrift’: vergelijk Luc. 24:27, waar Yeshua uitlegt wat in de Schriften over Hem staat.

In latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) volgt hier een vers dat in de oudste handschriften ontbreekt; wij vertalen het niet.

Het versnummer 37 ontbreekt daarom.

Het Grieks heeft hier alleen ‘hij’ (bij ‘beval’ en bij ‘doopte’); wij schrijven ‘de eunuch’ en ‘Filippus’ om verwarring te voorkomen.

πνεῦμα κυρίου (pneuma kyriou), ‘Geest van Yahweh’: κυρίου is vertaald als Yahweh, naar het Oude Testament, waar de Geest van Yahweh iemand meeneemt (1 Kon. 18:12; Ezech. 3:14). ἁρπάζω (harpazo), ‘wegrukken’.

Zie Asdod: Asdod lag aan de kust van de Middellandse Zee, tussen Askelon en Jafo.

Zie Caesarea (Caesarea Maritima): Caesarea Maritima, door Herodes de Grote gebouwd, lag aan de kust van Israël, ongeveer 50 km ten noorden van Tel Aviv.

Het was het verblijf van de Romeinse stadhouder.

Ἄζωτος (Azotos), ‘Asdod’: de Filistijnse stad uit het Oude Testament, aan de kust. Καισάρεια (Kaisareia), ‘Caesarea’: de havenstad aan de Middellandse Zee.