Numeri 33

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

מַסְעֵי (masei), ‘tochten’: elke tocht loopt van het ene kampement naar het volgende.

De lijst noemt 42 kampementen, van Raämses tot de vlakten van Moab.

Veel namen staan alleen in dit hoofdstuk; de plaatsen die ook elders voorkomen, noemen wij hieronder.

Mozes schrijft de lijst op bevel van Yahweh op.

Het Hebreeuws noemt eerst het ‘vertrekpunt’ (מוֹצָא, motsa) en dan de ‘tocht’ (מַסַּע, massa): de lijst loopt van vertrekpunt naar vertrekpunt.

Raämses ligt in de oostelijke Nijldelta, in Egypte; zie Exod. 12:37.

De ligging is onzeker; vaak wordt gedacht aan Qantir of Tell el-Dab’a.

בְּיָד רָמָה (beyad ramah), ‘met opgeheven hand’: zie Exod. 14:8.

Het Pesach is op de veertiende dag van de eerste maand (Exod. 12:6; Lev. 23:5).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Dit verwijst naar de tiende plaag (Exod. 12:29–30) en naar het oordeel over de goden van Egypte (Exod. 12:12).

Sukkot ligt waarschijnlijk in het oostelijke deel van de Nijldelta, bij Wadi Tumilat (Egypte); de ligging is onzeker.

Zie Exod. 12:37; 13:20.

Zie Raämses: Raämses (Pi-Ramesse) wordt gezocht in het oosten van de Nijldelta, bij Qantir.

De precieze plaats is niet zeker.

Etam ligt aan de rand van de woestijn; de ligging is onzeker (oostelijk deel van de Nijldelta, Egypte).

Zie Exod. 13:20.

Zie Sukkot: Dit Sukkot lag in het oosten van de Nijldelta, in het Wadi Tumilat (misschien Tell el-Maskhuta); het is een andere plaats dan het Sukkot ten oosten van de Jordaan.

Pi-Hachirot, Baäl-Sefon en Migdol liggen in het oosten van de Nijldelta, bij de zee waar Israël doorheen trok (Exod. 14:2, 9).

De precieze ligging is onzeker.

Zie Etam: Etam lag aan de rand van de woestijn, ten oosten van Egypte.

De precieze plaats is niet bekend.

Het Hebreeuws zegt dat zij ‘terugkeerden’ (וַיָּשָׁב, vayashav); zie Exod. 14:1–2, waar Yahweh bevolen heeft terug te keren.

De woestijn Etam is het gebied ten oosten van de zee.

Mara ligt waarschijnlijk in het noordwesten van de Sinaï (Egypte); de ligging is onzeker.

Zie Exod. 15:22–23.

Zie Pi-Hachirot: Pi-Hachirot lag bij de Rietzee, tegenover Baäl-Sefon.

De precieze plaats is niet bekend.

Het Hebreeuws zegt ‘midden in de zee’; zie Exod. 14:22 en 14:29.

Elim: zie Exod. 15:27.

De ligging is onzeker; vaak wordt gedacht aan Wadi Gharandel in de Sinaï (Egypte).

Zie Mara: Mara (‘bitter’) wordt van oudsher gezocht bij Ain Hawara, aan de oostkust van de Golf van Suez.

Dit is een traditionele identificatie.

Zie Elim: Elim, met twaalf bronnen en zeventig palmbomen, wordt van oudsher gezocht bij Wadi Gharandel.

Dit is een traditionele identificatie.

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

Dit kampement staat niet in Exodus.

Het ligt aan de Rietzee (Rode Zee), in het westen van de Sinaï (Egypte).

De woestijn Sin: zie Exod. 16:1.

Zij ligt tussen Elim en de Sinaï (Egypte); de precieze ligging is onzeker.

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

Zie Woestijn Sin: De woestijn Sin ligt tussen Elim en de Sinaï.

De traditionele ligging is de kustvlakte aan de westkant van het schiereiland Sinaï.

Zie Woestijn Sin: De woestijn Sin ligt tussen Elim en de Sinaï.

De traditionele ligging is de kustvlakte aan de westkant van het schiereiland Sinaï.

Dofka en Alus (vers 13) staan alleen in dit hoofdstuk.

Hun ligging is onbekend; zij liggen tussen de woestijn Sin en Refidim.

Refidim: zie Exod. 17:1.

De ligging is onzeker; vaak wordt gedacht aan Wadi Refayid of Wadi Feiran in de Sinaï (Egypte).

Er was geen water voor het volk; zie Exod. 17:1–7.

De woestijn Sinaï: zie Exod. 19:1–2.

De berg Sinaï (Horeb) ligt waarschijnlijk in het zuiden van het Sinaï-schiereiland (Egypte); de ligging is onzeker.

Zie Refidim: Refidim wordt van oudsher gezocht in Wadi Feiran, in het zuiden van het schiereiland Sinaï.

Dit is een traditionele identificatie.

Kibrot-Hattaava ligt in de woestijn, ten noorden van de Sinaï (Egypte); de ligging is onzeker.

קִבְרוֹת הַתַּאֲוָה (qivrot hattaavah), ‘graven van de begeerte’: zie Num. 11:34–35.

Chaserot: zie Num. 11:35 en 12:16.

De ligging is onzeker; vaak wordt gedacht aan Ain Chudra in de Sinaï (Egypte).

Zie Chaserot: Chaserot wordt voorgesteld bij Ain Chudra, ten noordoosten van de Sinaï.

Dit is een voorstel; de plaats is niet zeker.

Ritma en de volgende namen (vers 19–35) staan alleen in dit hoofdstuk en zijn onbekend.

Wij weten alleen dat Israël van Chaserot naar de woestijn Paran trok (Num. 12:16) en dat de tocht door de woestijn lang duurde.

Bene-Jaäkan (‘zonen van Jaäkan’) en Chor-Haggidgad (vers 32) zijn plaatsen waarvan de ligging onzeker is.

Deut. 10:6–7 noemt ook Bene-Jaäkan en Jotbata.

Ezjon-Geber ligt aan de Golf van Akaba (Jordanië/Israël); zie 1 Kon. 9:26.

De precieze ligging is onzeker.

Zie Elat en Ezjon-Geber: Elat en Ezjon-Geber lagen aan het noordeinde van de Golf van Akaba, bij het huidige Akaba en Eilat.

Zie Elat en Ezjon-Geber: Elat en Ezjon-Geber lagen aan het noordeinde van de Golf van Akaba, bij het huidige Akaba en Eilat.

Zie Woestijn Zin: De woestijn Zin lag in het zuiden van Kanaän, bij Kades.

De grenzen zijn niet precies bekend.

Zie Kades: Kades (Kades-Barnea) ligt in het noorden van de Sinaïwoestijn, ten zuiden van de Negev.

Wij schrijven hier ‘de woestijn Zin’ (צִן, tsin), de woestijn waarin Kades ligt (Num. 20:1).

Dit is een andere naam dan de woestijn Sin (vers 11; סִין, sin).

De berg Hor ligt aan de rand van Edom; zie Num. 20:22–23.

De precieze ligging is onzeker.

Vaak wordt gedacht aan Jebel Madurah of Jebel Harun bij Petra (Jordanië).

Zie Kades: Kades (Kades-Barnea) ligt in het noorden van de Sinaïwoestijn, ten zuiden van de Negev.

Zie Berg Hor: De berg Hor lag aan de grens van Edom.

Van oudsher wordt hij gezocht bij de Jebel Haroen, bij Petra in Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Berg Hor: De berg Hor lag aan de grens van Edom.

Van oudsher wordt hij gezocht bij de Jebel Haroen, bij Petra in Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Aäron sterft op de berg Hor; zie Num. 20:22–29.

Het sterfjaar en de datum staan alleen hier: het veertigste jaar, de eerste dag van de vijfde maand.

Zie Berg Hor: De berg Hor lag aan de grens van Edom.

Van oudsher wordt hij gezocht bij de Jebel Haroen, bij Petra in Jordanië.

Dit is niet zeker.

Aäron was 83 jaar toen hij met Mozes voor de farao stond (Exod. 7:7); nu is hij 123.

Arad ligt in de Negev, in het zuiden van Israël (Tel Arad).

Zie Num. 21:1–3, waar deze koning Israël aanvalt.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zalmona en Punon (vers 42): Punon ligt in het huidige Jordanië (Feinan, in de Arava); Zalmona ligt waarschijnlijk in de buurt.

Zie Num. 21:4.

Zie Berg Hor: De berg Hor lag aan de grens van Edom.

Van oudsher wordt hij gezocht bij de Jebel Haroen, bij Petra in Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Punon: Punon wordt gezocht bij Feinan, in de Araba in het zuidwesten van Jordanië.

Obot: zie Num. 21:10.

De ligging is onzeker; zij ligt ten oosten van de Arava, aan de rand van Moab en Edom (Jordanië).

Zie Punon: Punon wordt gezocht bij Feinan, in de Araba in het zuidwesten van Jordanië.

Ije-Abarim: zie Num. 21:11.

De ligging is onzeker; het ligt in de woestijn aan de oostkant van Moab (Jordanië).

Dibon-Gad is Dibon, het huidige Dhiban in Jordanië; zie Num. 32:3 en 32:34.

Ijim (עִיִּים) is een korte vorm van Ije-Abarim (vers 44).

Almon-Diblatajim ligt in Moab (Jordanië); de ligging is onzeker.

Zie Dibon: Dibon (nu Dhiban) lag ten noorden van de Arnon, in het huidige Jordanië.

De bergen van Abarim liggen ten oosten van de Dode Zee (Jordanië).

Nebo is een berg in dit gebergte; zie Num. 32:3 en Deut. 32:49.

De vlakten van Moab liggen ten oosten van de Jordaan, tegenover Jericho (Jordanië); zie Num. 22:1.

Zie Nebo en Pisga: De Nebo en de Pisga liggen in het gebergte Abarim, ten oosten van de Dode Zee, ten westen van Madaba in Jordanië.

Zie Vlakten van Moab: De vlakten van Moab liggen in het Jordaandal, ten oosten van de Jordaan, tegenover Jericho.

Bet-Jesimot ligt bij de noordoostkant van de Dode Zee en Abel-Sittim (‘Sittim’) bij de Jordaan, tegenover Jericho (Jordanië); zie Num. 25:1.

De ligging van beide is waarschijnlijk, maar niet zeker.

Zie Vlakten van Moab: De vlakten van Moab liggen in het Jordaandal, ten oosten van de Jordaan, tegenover Jericho.

Zie Vlakten van Moab: De vlakten van Moab liggen in het Jordaandal, ten oosten van de Jordaan, tegenover Jericho.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zie Jericho: Jericho ligt in het Jordaandal, ongeveer 25 km ten noordoosten van Jeruzalem.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

מַשְׂכִּיּוֹת (maskiyyot), ‘beeldwerk’: figuren die in steen gehouwen zijn; de betekenis is niet helemaal zeker.

וְהוֹרַשְׁתֶּם (vehorashtem), ‘jullie zullen in bezit nemen’ (vers 53) hangt samen met ‘verdrijven’ (vers 52): wie het land in bezit neemt, verdrijft de vorige bewoners.

Wij vertalen steeds ‘verdrijven’ als de bewoners het voorwerp zijn, en ‘in bezit nemen’ als het land het voorwerp is.

Zie Num. 26:52–56 voor de verdeling door het lot.

De grotere stammen krijgen een groter erfdeel, de kleinere een kleiner.

שִׂכִּים (sikkim) en צְנִינִם (tsninim), ‘prikkels’ en ‘doornen’: de bewoners die overblijven worden pijnlijk, vergelijkbaar met iets dat in het oog of in de zij steekt.

Vergelijk Joz. 23:13 en Richt. 2:3.

Het gaat om wat Yahweh de bewoners van Kanaän wilde doen; als Israël hen niet verdrijft, geldt dat dan voor Israël zelf.