Matteüs 19

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Zie Judea aan de overkant van de Jordaan (Perea?; ligging onzeker): Matteüs 19:1 zegt dat Yeshua in het gebied van Judea kwam, aan de overkant van de Jordaan.

Daarmee wordt meestal het gebied ten oosten van de Jordaan bedoeld (later Perea genoemd).

De zin en de grenzen zijn niet zeker.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Het Grieks begint met ‘Het gebeurde, toen’, een formule die ook de Hebreeuwse verhalen kennen.

Matteüs gebruikt haar vijf keer aan het einde van een toespraak van Yeshua: Matt. 7:28; 11:1; 13:53; 19:1; 26:1.

Wij laten ‘het gebeurde’ in de vertaling weg; in de woord-voor-woordweergave staat het wel.

πειράζοντες (peirazontes), ‘op de proef stellend’: zoals bij Matt. 4:1. ἀπολῦσαι (apolysai), ‘wegsturen’: het woord voor het wegsturen van een vrouw in Deut. 24:1.

ὁ κτίσας (ho ktisas), ‘Hij die schiep’: Elohim als Schepper. ἄρσεν καὶ θῆλυ (arsen kai thely), ‘mannelijk en vrouwelijk’: zie Gen. 1:27 en Gen. 5:2.

Het citaat is Gen. 2:24.

Matteüs zegt dat Elohim deze woorden sprak.

Het Hebreeuws heeft ‘zij worden tot één vlees’; de Griekse tekst heeft ‘de twee zullen tot één vlees worden’, dus met ‘de twee’ erbij.

Het Hebreeuws heeft ‘een man’ (אִישׁ, ish); de Griekse tekst heeft ἄνθρωπος (anthropos), ‘een mens’.

συνέζευξεν (synezeuxen), ‘heeft samengevoegd’, letterlijk ‘onder één juk gebracht’: het beeld van twee dieren die samen onder één juk gaan.

βιβλίον ἀποστασίου (biblion apostasiou), ‘scheidingsbrief’: zie Deut. 24:1–4.

σκληροκαρδία (sklerokardia), ‘hardheid van hart’: een hart dat zich niet laat leiden.

Yeshua noemt Deut. 24:1–4 een toegeving (‘toegestaan’), geen gebod.

πορνεία (porneia), ‘ontucht’: seksuele ontrouw of onreinheid in brede zin.

Het Grieks zegt niet nauwkeuriger welke daad bedoeld wordt.

Het woord staat ook in Matt. 5:32 en 15:19; wij vertalen het overal zo.

αἰτία (aitia), ‘zaak’: ook ‘reden’ of ‘oorzaak’; in 19:3 staat hetzelfde woord als ‘reden’.

De leerlingen bedoelen: als dit de stand van zaken is tussen een man en zijn vrouw.

εὐνοῦχος (eunouchos), ‘eunuch’: een man die geen kinderen kan krijgen of ervan afziet.

Het Grieks noemt drie groepen met hetzelfde woord.

Het woord εὐνουχίσθησαν (eunouchisthesan) betekent ‘tot eunuch gemaakt werden’.

Vergelijk Jes. 56:3–5, waar ons Hebreeuws ‘hofdienaars’ heeft.

τῶν τοιούτων (ton toiouton), ‘van zulke’: van wie zijn zoals deze kinderen.

Het Grieks heeft alleen ‘van zulken’; ‘mensen’ vullen wij aan omdat het Nederlands een zelfstandig naamwoord nodig heeft.

Zie ook Mark. 10:17–31; Luc. 18:18–30.

In sommige handschriften staat in vers 16 ‘Goede leraar’ en luidt vers 17: ‘Waarom noem je Mij goed?

Niemand is goed, behalve één: Elohim.’

Wij vertalen de SBLGNT.

Het Grieks zegt: ‘Eén is de Goede’, zonder te noemen wie.

Vergelijk Deut. 6:4 (‘Yahweh is één’). ἐντολάς (entolas), ‘geboden’.

De geboden komen uit Exod. 20:12–16 en Deut. 5:16–20.

Wij volgen de woorden van onze Exodus.

Het laatste gebod is Lev. 19:18.

In het Hebreeuws is dat ‘Heb je naaste lief als jezelf’; het Grieks heeft hier de toekomende tijd, zoals bij de andere geboden.

Zie ook Matt. 22:39.

In sommige handschriften staat in vers 20 ook ‘van mijn jeugd af’.

Dat staat niet in de SBLGNT.

τέλειος (teleios), ‘volmaakt’: heel, compleet.

Het Hebreeuwse woord erachter is תָּמִים (tamim), ‘onberispelijk’ (Deut. 18:13).

Zie ook Matt. 5:48.

τρυπήματος ῥαφίδος (trypematos rhaphidos), ‘gaatje van een naald’: een beeld voor iets wat niet kan.

Matteüs gebruikt hier ‘het koninkrijk van de hemelen’ (19:23) en ‘het koninkrijk van Elohim’ vlak na elkaar.

Vergelijk Gen. 18:14 (‘Is er iets te wonderlijk voor Yahweh?’) en Jer. 32:17.

παλιγγενεσία (paliggenesia), ‘wedergeboorte’: letterlijk ‘opnieuw geboren worden’, een nieuw begin.

Dit is de enige plaats in de evangeliën waar het woord staat; Matteüs zegt niet meer dan hier staat.

De herhaalde ‘of’ staat zo in het Grieks.

Zie ook Mark. 10:29–30; Luc. 18:29–30.

Het Grieks heeft ‘velen’ één keer; het Nederlands herhaalt het.

Dezelfde woorden staan in omgekeerde volgorde in Matt. 20:16.

De toespraak loopt door in Matt. 20:1–16.