Henoch 108

ካልእ መጽሐፍ (‘een ander boek’): volgens de Engelse uitgave van 1912 is dit slothoofdstuk een afzonderlijke toevoeging.

De schrijver kende 1–36 en 91–104 (of delen ervan), schrijft in essenische toon — hij eert de ascese (Zie 108:8–10) — en spreekt van de zalige onsterfelijkheid van de geest, maar blijkbaar niet van het lichaam, en van het dualisme van licht en duisternis (Zie 108:11–14).

Hij wil de rechtvaardigen aansporen te blijven hopen, ondanks de lange vertraging van het koninkrijk.

Zie Ps. 69:29.

እመጻሕፍተ ቅዱሳን (‘uit de boeken van de heiligen’): volgens de Engelse uitgave van 1912 bevatten deze boeken de lijst van de leden van het koninkrijk; Zie 47:3.

ሠናየ (‘het goede’) ontbreekt in de Beta-tekst bij ገበርክሙ (‘jullie hebben gedaan’); die uitgave heeft het, naar een deel van de handschriften.

Wij vullen het aan, omdat het werkwoord anders geen voorwerp heeft.

Ook ‘uit het boek des levens en’ (Ps. 69:29), dat die uitgave vóór ‘de heilige boeken’ heeft, ontbreekt in de Beta-tekst.

Zie Gen. 1:2.

በመካነ በድው ዘኢያስተርኢ (‘op een woeste plaats die niet zichtbaar is’): ‘onzichtbaar’ is volgens de Engelse uitgave van 1912 het Griekse ἀόρατος, waarmee de Septuaginta in Gen. 1:2 het Hebreeuwse tohoe weergeeft; vandaar zijn ‘chaotische woestenij’. ይትቀተሉ (‘zullen gedood worden’) is de uiterste straf voor de zonde, maar betekent volgens hem geen vernietiging.

ወርኢኩ ህየ ከመ ደመና (‘en ik zag daar iets als een wolk’): de Engelse uitgave van 1912: de beschrijving van deze strafplaats is ontleend aan de hoofdstukken 18 en 21.

እክህልኩ ላዕለ ነጽሮ (‘ik kon erover kijken’): de Beta-tekst heeft zo geen ontkenning; wij lezen ኢክህልኩ (‘ik kon niet’), zoals de zin (‘vanwege haar diepte’) vraagt en zoals ook die uitgave vertaalt.

Die uitgave acht de tekst van ላዕለ ነጽሮ zelf onzeker.

ለ፩እመላእክት ቅዱሳን (‘een van de heilige engelen’): volgens de Engelse uitgave van 1912 is deze uitdrukking ontleend aan de hoofdstukken 1–36.

ዝንቱ መካን (‘deze plaats’): volgens de Engelse uitgave van 1912 is dit de hel buiten de aarde, de definitieve strafplaats voor zondaars, lasteraars en hen die de openbaring van Elohim door de profeten verdraaien.

In 1–36 worden de strafplaats van de ongehoorzame sterren (Zie 18:12–16 en 21:1–7) en die van de zondaars zorgvuldig onderscheiden; deze schrijver haalt ze door elkaar, maar neemt hun bewoordingen over. ነቢያት (‘profeten’): alleen hier worden de profeten in Henoch uitdrukkelijk genoemd.

ጽሑፋን ወልኩዓን (‘geschreven en ingegrift’): volgens de Engelse uitgave van 1912 gaat het om de hemelse tafelen; Zie 47:3. ትሑታን (‘de nederigen’): volgens hem de ‘ootmoedigen’ uit de Psalmen, het ware Israël tegenover de hoogmoedigen en de heidens gezinden.

ኢወርቀ ወኢብሩረ ኢያፍቀሩ (‘zij beminden noch goud noch zilver’): volgens de Engelse uitgave van 1912 passen deze trekken goed bij de essenen.

Zie Wijsh. 3:5, Jak. 4:14, Wijsh. 2:2–4, Job 7:7 en Job 7:9.

ረሰዩ ርእሶሙ ከመ መንፈስ እንተ ኀለፈት (‘zij beschouwden zichzelf als een voorbijgaande adem’): de Engelse uitgave van 1912 volgt hier één handschrift dat ‘alles’ leest, omdat de rechtvaardigen zichzelf moeilijk zo konden noemen; zulke taal past eerder bij de zondaars.

Wij volgen de Beta-tekst, die met andere handschriften ‘zichzelf’ leest.

ይባርኩኒ (‘zij zegenden mij’): de Engelse uitgave van 1912 schrijft hier ‘Me’ met een hoofdletter en ziet 108:11–12 als woorden van Yahweh; de spreker is hier dus al Yahweh.

እምእስትንፋሶሙ ዘለዓለም (‘dan hun adem van de wereld’): ዘለዓለም betekent gewoonlijk ‘eeuwig’; hier past ‘van de wereld’, zoals die uitgave' ‘hun leven in de wereld’.

Een ander handschrift heeft ‘hun lichamen’.

ትውልድ እንተ ብርሃን (‘geslacht van het licht’): Zie 61:12.

Volgens de Engelse uitgave van 1912 worden zij die in duisternis (in het heidendom) geboren zijn, maar trouw waren zonder in het lichaam beloond te zijn, veranderd; de anderen worden in duisternis geworpen (Zie 108:14).

እተፈድዩ (‘zij werden vergolden’): de Beta-tekst heeft geen ontkenning; wij lezen ኢተፈድዩ (‘zij werden niet vergolden’), zoals de zin vraagt en zoals die uitgave vertaalt.

Zie Matt. 7:15, Matt. 19:28 en Openb. 3:21.

በብሩህ ብርሃን (‘in stralend licht’): volgens de Engelse uitgave van 1912 betekent het voorzetsel በ- hier ‘gekleed in’, zoals in Matt. 7:15; die kleding is het geestelijke lichaam van de gezegenden; Zie 62:15–16.

፲፩ውስተ (‘elf op’): dit is een tekstfout; wij lezen ፩፩ውስተ (‘ieder op’). መንበረ ክብር ክብረ ዚአሁ (‘een troon van eer, zijn eer’): de Beta-tekst heeft ‘eer’ tweemaal, zoals een deel van de handschriften bij die uitgave; zijn tekst heeft ‘de troon van zijn eer’, en zo vertalen wij.

Zie Dan. 12:3.

ይትወኀውኁ (‘zij zullen stralen’): Zie 39:7, 104:2 en 108:15.

ይትወደዩ (‘zij worden geworpen’): de hoofdtekst van de Engelse uitgave van 1912 heeft ‘geleid’, naar een deel van de handschriften; de Beta-tekst heeft ‘geworpen’, en wij volgen haar.