Johannes 19

μαστιγόω (mastigoo), ‘geselen’: slaan met een zweep.

Het is een ander woord dan φραγελλόω (phragelloo) in Matt. 27:26 en Mark. 15:15, met dezelfde betekenis.

Het Grieks zegt niet door wie de geseling werd uitgevoerd.

πορφυροῦς (porphyrous), ‘purperen’: een duur, roodpaars kleed, zoals koningen dat droegen (vergelijk Mark. 15:17).

Matt. 27:28 heeft een ander woord, κόκκινος (kokkinos), ‘karmozijnrood’.

ῥάπισμα (rhapisma), ‘klap’: een slag, vaak met de vlakke hand of met een stok.

αἰτία (aitia), ‘aanklacht’: de reden waarom iemand beschuldigd kan worden, zoals in Matt. 27:37 en Mark. 15:26.

Pilatus zegt het ook in 18:38 en 19:6.

Zie ook Luc. 23:4.

ἄνθρωπος (anthropos), ‘man’: het woord kan ook ‘mens’ betekenen.

Het Grieks heeft bij ‘zei tegen hen’ geen onderwerp (ook in 19:14); wij noemen Pilatus.

ὑπηρέτης (hyperetes), ‘bediende’: iemand in dienst van de leiders die opdrachten uitvoerde (zoals in 18:3).

Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de leiders (vergelijk 19:6). υἱὸς θεοῦ (huios theou), ‘Zoon van Elohim’: het Grieks heeft geen lidwoord.

Vergelijk Lev. 24:16, waar de straf voor het uitspreken van de naam van Yahweh de dood is.

Zie ook Joh. 5:18; 10:33.

Zie Pretorium (Jeruzalem; ligging onzeker): Het pretorium was het verblijf van de Romeinse stadhouder in Jeruzalem.

Of dat het paleis van Herodes (westkant van de stad) of de Antonia-burcht (bij de tempel) was, is niet zeker.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’: het recht en de macht om te handelen, zoals in Matt. 28:18.

Yeshua spreekt Pilatus aan met ‘je’, zoals Hij ook anderen aanspreekt (vergelijk Matt. 27:11). ἄνωθεν (anothen), ‘van boven’: het woord kan ook ‘opnieuw’ betekenen (3:3); hier past ‘van boven’.

Wie met ‘hij die Mij aan jou heeft overgeleverd’ bedoeld is, zegt het Grieks niet.

Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de leiders die Yeshua aan Pilatus hadden overgeleverd. Καῖσαρ (Kaisar), ‘keizer’: de Romeinse keizer.

Zie Lithostroton of Gabbata (Jeruzalem; ligging onzeker): Lithostroton (‘stenen plaveisel’) of Gabbata (‘verhoging’) was de plaats van het rechtersgestoelte van Pilatus, bij het pretorium in Jeruzalem.

De precieze ligging is niet bekend.

ἐκάθισεν (ekathisen), ‘ging zitten’: het werkwoord kan ook ‘liet zitten’ betekenen, dan zet Pilatus Yeshua op de rechterstoel.

Wij lezen dat Pilatus zelf ging zitten. βῆμα (bema), ‘rechterstoel’: zoals in Matt. 27:19.

παρασκευή (paraskeue), ‘voorbereidingsdag’: de dag voor de sabbat, vrijdag (vergelijk Mark. 15:42).

‘Voorbereidingsdag van het Pesach’ kan de vrijdag in de week van het Pesach zijn; de tekst zegt niet hoe dit zich verhoudt tot het Pesach-maal in Matt. 26:17–20 en Joh. 13:1.

ἆρον (aron), ‘neem weg’: het Grieks heeft geen voorwerp; wij schrijven ‘Weg met Hem’.

De Joden die hier roepen zijn de leiders; de hogepriesters spreken het slot uit.

Zie ook Matt. 27:26; Mark. 15:15; Luc. 23:24–25.

Zie Golgota (ligging onzeker): Golgota (Plaats van de Schedel) lag buiten de stadsmuur van Jeruzalem.

De traditie zoekt het bij de Heilig-Grafkerk in de oude stad.

Dit is niet zeker.

Γολγοθᾶ (Golgota) is Aramees voor ‘schedel’; Κρανίου Τόπος (Kraniou Topos) is ‘Plaats van de Schedel’.

Johannes noemt Simon van Cyrene niet (vergelijk Matt. 27:32; Mark. 15:21).

De ligging van Golgota is niet zeker; het lag buiten de stad.

Johannes noemt de 2 anderen niet ‘rovers’ (vergelijk Matt. 27:38).

τίτλος (titlos), ‘opschrift’: een bordje met de reden van de straf (vergelijk Mark. 15:26). Ναζωραῖος (Nazoraios), ‘Nazoreeër’: iemand uit Nazaret, zoals in Matt. 2:23.

Ῥωμαϊστί (Romaisti), ‘in het Latijn’: letterlijk ‘op Romeinse wijze’, de taal van de Romeinen.

χιτών (chiton), ‘onderkleed’: een kleed dat direct op het lichaam gedragen werd. ἄραφος (araphos), ‘naadloos’: zonder naad.

‘En het onderkleed’ heeft in het Grieks geen eigen werkwoord; het onderkleed is een stuk naast de 4 delen.

Dit is Ps. 22:19 (in de Nederlandse telling is dit 22:18): ‘Zij verdelen mijn kleren onder zich en over mijn gewaad werpen zij het lot.’

In onze vertaling van de psalm staat de tegenwoordige tijd; de Griekse tekst heeft de verleden tijd. ἱμάτια (himatia), ‘kleren’ en ἱματισμός (himatismos), ‘gewaad’ komen overeen met de twee Hebreeuwse woorden.

Het Grieks heeft ‘Maria van Klopas’; dat kan ‘vrouw van’, ‘dochter van’ of ‘moeder van’ betekenen.

Ook is niet duidelijk of de zus van Zijn moeder dezelfde is als Maria van Klopas: dan zijn het 3 vrouwen, anders 4. Μαγδαληνή: ‘Magdalena’, zie Mark. 15:40.

γύναι (gynai), ‘vrouw’: een beleefde, respectvolle aanspreking (zie 2:4).

De leerling die Yeshua liefhad wordt niet bij naam genoemd (zie ook 13:23; 20:2; 21:7; 21:20). Ἠγάπα: ἀγαπάω (agapao), ‘liefhebben’.

εἰς τὰ ἴδια (eis ta idia), letterlijk ‘naar het eigene’: naar zijn eigen huis of wat hem toebehoorde.

Wij schrijven ‘bij zich in zijn huis’.

τετέλεσται (tetelestai), ‘is volbracht’, en τελειόω (teleioo), ‘voltooien’, zijn verwant.

De tekst noemt het Schriftvers niet; vergelijk Ps. 22:16 (‘mijn tong kleeft aan mijn kaken’; in de Nederlandse telling is dit 22:15) en Ps. 69:22 (in de Nederlandse telling is dit 69:21).

Zie ook 19:30.

ὕσσωπος (hyssopos), ‘hysop’: een plant waarvan takken werden gebruikt om te sprenkelen, zoals bij het Pesach (Exod. 12:22).

Het Grieks zegt niet ‘tak’; wij vullen dat aan. ὄξος (oxos), ‘azijn’: zure wijn, vergelijk Ps. 69:22 (in de Nederlandse telling is dit 69:21).

παρέδωκεν τὸ πνεῦμα (paredoken to pneuma), ‘gaf de geest over’: Hij stierf. πνεῦμα kan ook ‘adem’ betekenen (vergelijk Matt. 27:50).

Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de leiders. αὐτῶν (auton), ‘hun’: de gekruisigden.

De tekst zegt niet waarom die sabbat een ‘grote dag’ was.

Het breken van de benen diende om de dood te verhaasten.

Vergelijk Deut. 21:22–23: een lijk mag de nacht niet aan de boom blijven.

λόγχη (lonche), ‘speer’. πλευρά (pleura), ‘zij’: de zijkant van het lichaam (zoals in 20:20, 20:25 en 20:27).

μαρτυρέω (martyreo), ‘getuigen’; μαρτυρία (martyria), ‘getuigenis’.

De tekst noemt de getuige niet bij naam. ἐκεῖνος (ekeinos), ‘die’, kan dezelfde getuige zijn of een ander.

Vergelijk 21:24.

In sommige oude handschriften staat hier πιστεύσητε (pisteusete), ‘tot geloof komen’.

De SBLGNT heeft πιστεύητε (pisteuete), ‘geloven’ of ‘blijven geloven’.

Vergelijk Exod. 12:46 en Num. 9:12, waar het over het Pesach-offer gaat: ‘geen been ervan breken’.

Ook Ps. 34:21 (in de Nederlandse telling is dit 34:20): ‘Hij bewaart al zijn beenderen.

Niet één van hen is gebroken.’

De tekst noemt het vers niet. συντρίβω (syntribo), ‘breken’.

Dit is Zach. 12:10: ‘Zij zullen opzien naar Mij, naar hem die zij doorstoken hebben.’

Het Hebreeuws heeft ‘naar Mij’, omdat Yahweh spreekt; de Griekse tekst heeft alleen ‘naar wie zij doorstoken hebben’. ἐκκεντέω (ekkenteo), ‘doorsteken’.

Zie ook Openb. 1:7.

Zie Arimatea (Ramataim?; ligging onzeker): De ligging van Arimatea is onbekend.

Vaak wordt het gelijkgesteld met Ramataim-Sofim (Rama), ongeveer bij Rentis, ten noordoosten van Lod.

Dit is niet zeker.

Ἁριμαθαία (Harimathaia), ‘Arimatea’: de ligging is onzeker (zoals bij Matt. 27:57). κεκρυμμένος (kekrymmenos), ‘verborgen’. Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de leiders.

λίτρα (litra), ‘pond’: een Romeins pond, ongeveer 330 gram; 100 pond is dus ongeveer 33 kilo. σμύρνα (smyrna), ‘mirre’ en ἀλόη (aloe), ‘aloë’: geurige stoffen voor de begrafenis.

Zie ook Joh. 3:1–2; 7:50.

ὀθόνιον (othonion), ‘linnen doek’: een ander woord dan σινδών (sindon) in Mark. 15:46. ἄρωμα (aroma), ‘specerij’, zoals in Mark. 16:1. Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de Joden in het algemeen.

Zie Tuin en graf van Yeshua (Jeruzalem; ligging onzeker): De tuin met het nieuwe graf lag buiten de stadsmuur van Jeruzalem, vlak bij Golgota.

De traditie zoekt het in de Heilig-Grafkerk.

Dit is niet zeker.

μνημεῖον (mnemeion), ‘graf’.

Johannes zegt niet van wie het graf was; vergelijk Matt. 27:60: ‘zijn nieuwe graf’.

Zie Tuin en graf van Yeshua (Jeruzalem; ligging onzeker): De tuin met het nieuwe graf lag buiten de stadsmuur van Jeruzalem, vlak bij Golgota.

De traditie zoekt het in de Heilig-Grafkerk.

Dit is niet zeker.