Numeri 32

Jaëzer en Gilead liggen ten oosten van de Jordaan, in het noorden van het huidige Jordanië.

De ligging van Jaëzer is onzeker; wij denken aan een plaats in de buurt van het huidige As-Salt of Amman.

Gilead is het bergland ten zuiden van de Jabbok.

מִקְנֶה (miqneh), ‘kudden’: wij vertalen dit woord in heel dit hoofdstuk zo.

בְּהֵמָה (behemah) is ‘vee’ (vers 26).

Dit zijn steden in het gebied ten oosten van de Jordaan, dat Israël net van Sichon en Og heeft veroverd (Num. 21:21–35).

Chesbon (vers 37) ligt bij het huidige Hesban in Jordanië.

Nebo ligt bij de berg Nebo (Num. 33:47).

De andere namen liggen vermoedelijk in hetzelfde gebied; de precieze plaats van sommige is onzeker.

Zie Atarot: Atarot wordt gezocht bij Khirbet Attarus, ten noorden van de Arnon.

Zie Dibon: Dibon (nu Dhiban) lag ten noorden van de Arnon, in het huidige Jordanië.

Zie Jaëzer: Jaëzer lag ten noorden van Chesbon, vermoedelijk in het gebied tussen Amman en As-Salt.

De precieze plaats is niet zeker.

Zie Nimra: Nimra (Bet-Nimra) wordt gezocht bij Tell Nimrin, in het Jordaandal.

Zie Elale: Elale (nu El-Al) lag ten noorden van Chesbon, in het huidige Jordanië.

הִכָּה (hikkah), ‘slaan’: Yahweh heeft dit land ‘geslagen’, dat wil zeggen verslagen, voor Israël.

Het gaat om de overwinning op Sichon en Og (Num. 21:21–35).

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zij spreken Mozes met ‘u’ aan en noemen zichzelf ‘uw dienaren’: dat is de aanspreking tegenover een leider.

הֵנִיא (henia), ‘de moed ontnemen’: letterlijk ‘het hart afbrengen’.

Wij vertalen: ‘de moed nemen’.

Kades-Barnea ligt in de woestijn Zin, in het zuiden van Kanaän, bij het huidige Ain Qudeirat in de Sinaï (Egypte/Israël).

Het verhaal staat in Num. 13–14.

Het dal Eskol: zie Num. 13:23–24.

De ligging is waarschijnlijk in de buurt van Hebron, in de Westelijke Jordaanoever; zeker is dat niet.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Dit is de eed van Yahweh na de terugkeer van de verspieders; zie Num. 14:21–24 en 14:28–35.

Mozes haalt hem hier aan.

Wij zetten de woorden van Yahweh rood, tussen enkele aanhalingstekens.

In het Hebreeuws staat hier ‘Yahweh’ in de derde persoon.

Wij lezen dat als een deel van de eed.

Kaleb en Jozua volgden Yahweh volledig (Num. 14:24; 14:30).

וַיְנִעֵם (vaynieem), ‘Hij liet hen rondzwerven’: veertig jaar in de woestijn; zie Num. 14:33–34 en 14:29.

Zo gaat de hele generatie van de verspieders in de woestijn dood.

תַּרְבּוּת (tarbut), ‘gebroed’: het woord komt alleen hier voor en hangt samen met het werkwoord ‘groeien’ (רָבָה, ravah).

Mozes noemt de nieuwe generatie een ‘groei’ of ‘gebroed’ van zondaars.

גִּדְרֹת צֹאן (gidrot tson), ‘omheiningen voor het kleinvee’: stenen omheiningen waarin de kudden ’s nachts staan.

חֻשִׁים (chushim) komt alleen hier voor; de betekenis is onzeker.

Wij vertalen ‘gewapend’ (zoals in vers 21 en 29 ‘uitgerust’).

Het kan ook ‘haastig’ betekenen.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

מֵעֵבֶר (me’ever), ‘aan de overkant’ of ‘aan de zijde van’: de sprekers staan ten oosten van de Jordaan.

‘Aan de overkant en verder’ is het land ten westen ervan, Kanaän.

Hun eigen erfdeel ligt aan de oostkant (mizrachah).

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

נְקִיִּם (neqiyyim), ‘vrij van schuld’: zij hebben dan niets meer te verwijten tegenover Yahweh en Israël.

חַטַּאתְכֶם אֲשֶׁר תִּמְצָא אֶתְכֶם (chattatkhem asher timtsa etkhem), ‘jullie zonde zal jullie vinden’: de gevolgen van de zonde halen hen in.

Mozes herhaalt hun eigen voorstel (vers 16), maar zet de steden voor de kleine kinderen eerst.

Ook ‘wat uit jullie mond is gekomen’ houdt hen aan hun eigen woorden.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Zij zeggen ‘mijn heer’ tegen Mozes.

Dat is de aanspreking van een leider, geen aanspreking van Yahweh.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Wij vertalen וְנִכְבְּשָׁה (venikbeshah), ‘en het is onderworpen’, in vers 22 en 29 hetzelfde.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Het koninkrijk van Sichon, koning van de Amorieten, lag rond Chesbon; het koninkrijk van Og, koning van Basan, noordelijker, tot aan de berg Hermon (Num. 21:21–35; Deut. 3:1–11).

Samen is dit het gebied ten oosten van de Jordaan, nu in Jordanië en Syrië.

Mozes geeft het land ook aan de helft van de stam Manasse, die in vers 1–32 nog niet genoemd werd.

Over wat er verder met de helft van Manasse gebeurt, zie vers 39–42 en Num. 34:14–15.

Zie Dibon: Dibon (nu Dhiban) lag ten noorden van de Arnon, in het huidige Jordanië.

Zie Atarot: Atarot wordt gezocht bij Khirbet Attarus, ten noorden van de Arnon.

Zie Aroër: Aroër lag aan de rand van de Arnonkloof, bij het huidige Khirbet Arair in Jordanië.

בָּנוּ (banu), ‘bouwen’: de stammen bouwen de steden opnieuw op of versterken ze.

Zij krijgen ze van Mozes als bezit; vergelijk vers 33.

Zie Jaëzer: Jaëzer lag ten noorden van Chesbon, vermoedelijk in het gebied tussen Amman en As-Salt.

De precieze plaats is niet zeker.

Zie Jogbeha: Jogbeha wordt gezocht bij Khirbet el-Jubeihat, in de buurt van Amman.

Zie Nimra: Nimra (Bet-Nimra) wordt gezocht bij Tell Nimrin, in het Jordaandal.

Zie Bet-Haran: Bet-Haran wordt gezocht bij Tell Iktanu, in het Jordaandal ten oosten van de Jordaan.

גִּדְרֹת צֹאן (gidrot tson), ‘omheiningen voor kleinvee’: zie vers 16.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

Zie Elale: Elale (nu El-Al) lag ten noorden van Chesbon, in het huidige Jordanië.

Zie Nebo en Pisga: De Nebo en de Pisga liggen in het gebergte Abarim, ten oosten van de Dode Zee, ten westen van Madaba in Jordanië.

Zie Baäl-Meon: Baäl-Meon (Beon) wordt gezocht bij het huidige Main, ten zuidwesten van Madaba.

מוּסַבֹּת שֵׁם (musabbot shem), ‘waarvan de namen veranderd werden’: Beide namen bevatten de naam van een god (Nebo, Baäl).

Wij nemen aan dat de stammen daarom andere namen gaven; de nieuwe namen worden niet genoemd.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Machir is de zoon van Manasse (Gen. 50:23).

Zijn nakomelingen veroveren Gilead.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

חַוֹּת יָאִיר (Chavvot Jaïr), ‘dorpen van Jaïr’: חַוָּה (chavvah) is een tentdorp.

Zie Kenat: Kenat wordt gezocht bij het huidige Qanawat, in het zuiden van Syrië.

Dit is niet zeker.

Nobach noemt de stad Kenat naar zijn eigen naam; later heet de plaats weer Nobach (Richt. 8:11).