Handelingen 28

Zie Malta: Malta is een eiland in het midden van de Middellandse Zee, ten zuiden van Sicilië.

Μελίτη (Melite), ‘Malta’: het eiland ten zuiden van Sicilië.

βάρβαροι (barbaroi), ‘bewoners’: het Griekse woord betekent letterlijk mensen die geen Grieks spraken.

Het is hier geen scheldwoord; wij vertalen ‘bewoners’. φιλανθρωπία (filanthropia), ‘vriendelijkheid’: verwant aan φιλανθρώπως in Hand. 27:3.

ἡ δίκη (he dike), ‘de Gerechtigheid’: de bewoners denken aan een goddelijke macht die straft. δίκη is een ander woord dan δικαιοσύνη (dikaiosyne), dat wij met ‘gerechtigheid’ vertalen; wij schrijven hier een hoofdletter.

θεόν (theon), ‘een god’: in het Grieks zonder lidwoord, in de mond van de bewoners.

Wij schrijven ‘een god’ met een kleine letter, niet ‘Elohim’.

Zie ook Hand. 14:11.

ὁ πρῶτος τῆς νήσου (ho protos tes nesou), ‘de voornaamste van het eiland’: waarschijnlijk een ambtstitel. Πόπλιος (Poplios) is de Griekse vorm van het Latijnse Publius.

Zie Alexandrië: Alexandrië lag aan de Middellandse Zee, aan de westkant van de Nijldelta.

Het was de grootste stad van Egypte en had een grote Joodse gemeenschap.

Διόσκουροι (Dioskouroi), ‘Dioscuren’: de tweelinggoden Castor en Pollux, beschermers van zeelieden.

Hun beeld was het teken (παράσημον, parasemon) van het schip.

Zie Syracuse: Syracuse was de grote havenstad aan de oostkust van Sicilië.

Zie Regium (nu Reggio Calabria): Regium (nu Reggio Calabria) lag aan de zuidpunt van Italië, aan de Straat van Messina.

Zie Puteoli (nu Pozzuoli): Puteoli (nu Pozzuoli) was een grote haven aan de Baai van Napels, waar schepen uit Egypte en het oosten aanlegden.

περιελόντες (perielontes), letterlijk ‘wegnemend’ (zoals de ankers in Hand. 27:40); het voorwerp ontbreekt.

Wij vertalen ‘maakten ons los’.

Zie Rome: Rome was de hoofdstad van het Romeinse rijk, aan de Tiber in het midden van Italië.

ἀδελφοί (adelfoi), ‘broers’: hier de gelovigen in Yeshua, ook in vers 15.

In vers 17 en 21 zijn het Joodse volksgenoten.

Zie Forum van Appius (ligging ongeveer): Het Forum van Appius lag aan de Via Appia, ongeveer 65 km ten zuiden van Rome.

Zie Drie Tavernen (ligging ongeveer): De Drie Tavernen waren een rustplaats aan de Via Appia, ongeveer 50 km ten zuiden van Rome.

Zie Rome: Rome was de hoofdstad van het Romeinse rijk, aan de Tiber in het midden van Italië.

In sommige latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) staat in dit vers een toevoeging over het overdragen van de gevangenen aan de bevelhebber van de wacht.

Die staat niet in de SBLGNT; wij vertalen haar niet.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἄνδρες ἀδελφοί (andres adelfoi), ‘mannen, broers’: een aanspreking van Joodse volksgenoten. οἱ πρῶτοι τῶν Ἰουδαίων, ‘de voornaamsten van de Joden’: zie ook Hand. 25:2.

Paulus noemt zijn keten (ἅλυσις, halysis) een gevolg van ‘de hoop van Israël’: de opstanding van de doden.

Zie ook Hand. 23:6; 24:15; 26:6–8.

De ‘boeien’ in Hand. 26:29 zijn een ander woord (δεσμοί, desmoi).

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

αἵρεσις (hairesis), ‘richting’: zoals in Hand. 24:5 en 26:5.

ξενία (xenia), ‘verblijf’, letterlijk ‘gastenverblijf’: de plaats waar Paulus verbleef.

De Heilige Geest die door Jesaja spreekt, is Elohim zelf.

Het Grieks heeft in vers 26 alleen ‘zeggend’ (λέγων, legon); voor de duidelijkheid schrijven wij ‘De Geest zei’.

Zijn woorden in vers 26–27 staan daarom rood, zoals de woorden van Yahweh in Jes. 6:9–10.

Paulus zelf citeert; zijn inleiding staat zwart.

Het citaat is Jes. 6:9–10.

Het Hebreeuws is een opdracht aan de profeet: ‘Luister en luister, maar begrijp niet’, en: ‘Maak het hart van dit volk vet’.

De Griekse tekst heeft: ‘Met het gehoor zullen jullie horen’ en: ‘Het hart van dit volk is vet geworden’.

ἐπιστρέψωσιν (epistrepsosin), ‘terugkeren’: zich omkeren naar Elohim, het Hebreeuwse שׁוּב (shuv).

Het woord voor ‘zich bekeren’, μετανοέω, staat hier niet.

Het Hebreeuws sluit af met ‘en niet genezen wordt’ (Jes. 6:10); de Griekse tekst heeft ‘en Ik hen genees’.

De woorden ‘Ik hen niet genees’ spreekt Yahweh; daarom schrijven wij ‘Ik’ met hoofdletter.

σωτήριον (soterion), ‘redding’: hetzelfde woord als in Luc. 2:30 en 3:6.

De volken: zie ook Hand. 13:46; 18:6.

κύριος (kyrios), ‘Heer’: een titel van Yeshua; wij schrijven hem met hoofdletter, zoals in Luc. 7:13. ἀκωλύτως (akolytos), ‘zonder belemmering’, is het laatste woord van het boek.