Ruth 2

גִּבּוֹר חַיִל (gibbor chayil), ‘een bekwaam en sterk man’: iemand met kracht, bekwaamheid en aanzien.

Hetzelfde woord חַיִל (chayil) staat bij de bekwame mannen in Exod. 18:21 en bij de bekwame vrouw in 3:11.

Het Hebreeuws schrijft hier מודע (moda), ‘verwant’, maar de overlevering leest מידע (meyuda), ‘bekende’.

Beide betekenen dat Boaz familie of een goede bekende van Elimelech is.

Wij vertalen ‘verwant’.

Wie arm was, mocht na de oogst achterblijvende aren oplezen.

De eigenaar mocht de rand van zijn veld niet volledig afmaaien en moest de nalezing laten liggen voor de arme, de vreemdeling, de wees en de weduwe (Lev. 19:9–10; 23:22; Deut. 24:19–21).

וַיִּקֶר מִקְרֶהָ (wayyiqer miqrehah), ‘het trof zich dat’: letterlijk ‘haar toeval trof’.

Voor Ruth is het toeval; voor wie het verhaal leest, is het Yahweh die haar leidt.

De tekst zegt dat niet met zoveel woorden, wij laten het zoals het er staat.

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

Boaz begroet de maaiers met een zegen die Yahweh noemt, en zij antwoorden met een zegen.

Zo spreken mensen in dit verhaal vaak over Yahweh (1:8; 2:12; 2:20; 3:10; 4:11–14).

De laatste zin van dit vers is in het Hebreeuws moeilijk.

Letterlijk staat er: ‘dit, haar zitten het huis een weinig’.

Wij lezen: alleen even heeft zij in het huis gezeten.

Wat voor huis dat is, weten wij niet; waarschijnlijk is het een hut of schuilplaats bij het veld (onzeker).

De Septuaginta heeft een andere lezing: zij heeft zich niet even uitgerust.

דָּבַק (davaq), ‘zich hechten’: dicht bij iemand blijven.

Zie ook 1:14, 2:21 en 2:23.

Boaz beschermt Ruth: de jongens mogen haar niet aanraken, en zij mag uit hun kruiken drinken.

Zie ook 2:22.

Het Hebreeuws speelt met woorden: לְהַכִּירֵנִי (lehakireni), ‘om mij op te merken’, en נָכְרִיָּה (nokhriyyah), ‘een buitenlandse’.

Beide komen van het grondwoord נכר (nakar), ‘herkennen, kennisnemen’.

De buitenlandse vrouw wordt herkend.

Vergelijk נָכְרִי (nokhri), ‘buitenlander’, in Deut. 15:3.

תְּמוֹל שִׁלְשׁוֹם (temol shilshom), ‘gisteren en eergisteren’: een uitdrukking voor ‘vroeger’, ‘tot voor kort’.

תַּחַת כְּנָפָיו (tachat kenafav), ‘onder Zijn vleugels’: beeld van veiligheid, zoals een vogel zijn jongen beschermt.

Zie ook Deut. 32:11 en Ps. 91:4.

שִׁפְחָה (shifchah), ‘dienares’: een vrouw die in dienst is.

Later noemt Ruth zichzelf ook אָמָה (amah), ‘slavin’ (3:9).

חֹמֶץ (chomets), ‘azijn’: zure wijn, die je met brood eet.

Zie Num. 6:3.

Boaz wil niet alleen dat Ruth vrij oplezen mag.

Hij geeft de maaiers de opdracht om zelf iets voor haar achter te laten.

אֵיפָה (efa): een inhoudsmaat.

Een efa is ongeveer 22 liter.

Naomi’s zegen geldt wie Ruth heeft opgemerkt.

Zij weet nog niet wie het is.

Pas als Ruth de naam noemt, begrijpt zij het (vers 20).

גֹּאֵל (go’el), ‘losser’: de naaste verwant die voor een familielid opkomt.

Hij koopt verkocht land terug (Lev. 25:25) en neemt volgens het verhaal ook de zorg voor de weduwe van een gestorven verwant op zich.

Zie ook Lev. 25:47–49 en Deut. 25:5–10.

‘Gezegend zij hij door Yahweh, die zijn trouw niet heeft verlaten’: het Hebreeuws laat open of ‘die’ slaat op Boaz of op Yahweh.

Wij nemen Boaz.

De andere lezing is: ‘die Zijn trouw niet heeft verlaten’, dus Yahweh.

Hier staat in het Hebreeuws ‘de jongens’ (hanne’arim), maar Boaz zei in vers 8 ‘mijn meisjes’.

De Septuaginta heeft hier ‘de meisjes’.

Wij volgen de Masoretische tekst.

פָּגַע (paga), ‘aanvallen, lastigvallen’: iemand tegemoet komen met geweld of dwang.

Het woord is hetzelfde als in 1:16 (‘dring niet aan’), maar daar gaat het om aandringen met woorden.

De gerstoogst loopt van april tot mei, de tarweoogst van mei tot juni.

Ruth bleef dus enkele weken bij de maaiers.