Levi als priester; de tweede tiende; het gezicht van Jakob
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Levi's droom
1En hij bleef die nacht in Betel, en Levi droomde dat zij hem aanstelden en hem maakten tot priester voor Elohim, de Allerhoogste, hem en zijn zonen tot in eeuwigheid.
ወኀደረ
(wäkhädärä)
en bleef
በይእቲ
(bäyti)
in die
ሌሊት
(lelit)
nacht
ውስተ
(westä)
in
ቤቴል
(betel)
Betel
ወሐለመ
(wähälämä)
en droomde
ሌዊ
(lewi)
Levi
ከመ
(kämä)
dat
ሤምዎ
(semwo)
zij hem aanstelden
ወረሰይዎ
(wäräsäywo)
en hem maakten
ለክህነት
(läkhnät)
voor het priesterschap
ለአምላክ
(läämlak)
voor Elohim
ልዑል
(leul)
de Allerhoogste
ኪያሁ
(kiyahu)
hem
ወውሉዶ
(wäwludo)
en zijn zonen
እስከ
(eskä)
tot
ለዓለም
(läaläm)
voor altijd
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 28:22.
Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat de titel ‘priester van de Allerhoogste Elohim’ (Gen. 14:18–20, Melchisedek) later door de Makkabeeuwse priester-koningen werd gebruikt; zie ook Testament van Levi 8 en 5.
Lezing
Charles heeft hierna nog dat hij uit zijn slaap ontwaakte en Yahweh zegende; dat staat niet in de Beta-tekst.
2En Jakob stond in de morgen vroeg op, op de veertiende van deze maand.
ወጌሰ
(wägesä)
en stond vroeg op
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
በነግህ
(bänägh)
in de morgen
አመ
(ämä)
op de
ዐሡሩ
(äsuru)
tien
ወረቡዑ
(wäräbuu)
en vier
ለዝ
(läz)
van deze
ወርኅ
(wärkh)
maand
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij een tiende gaf van alles wat met hem was gekomen, van mensen en vee, van goud en elk voorwerp en kleed: van alles gaf hij tienden; dat staat niet in de Beta-tekst.
3En in die dagen werd Rachel zwanger van Benjamin, haar zoon, en Jakob telde zijn zonen vanaf hem.
ወበውእቶን
(wäbäwton)
en in die
መዋዕል
(mäwal)
dagen
ፀንሰት
(tsänsät)
werd zwanger
ይእቲ
(yeti)
zij
ራሔል
(rahel)
Rachel
ብንያምሃ
(benyamha)
Benjamin
ወልዳ
(wälda)
haar zoon
ወኆለቈ
(wäkholäqwä)
en hij telde
እምኔሁ
(emnehu)
van hem
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
ወልዶ
(wäldo)
zijn zoon
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:16–18.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat Levi, geteld vanaf Benjamin, de tiende zoon is en daarom volgens de wet van de tiende aan Yahweh toeviel (zie Lev. 27:32); ook in Pirke de Rabbi Eliëzer 37 wordt Levi als tiende geteld.
Lezing
Charles heeft hierna nog dat Levi aan het deel van Yahweh toeviel en dat zijn vader hem de priesterkleren aantrok en zijn handen vulde (een vaste uitdrukking voor de aanstelling tot priester; zie Ex. 28:41 en 29:9); dat staat niet in de Beta-tekst.
4En op de vijftiende van deze maand bracht hij op het altaar veertien stieren uit de runderen en achtentwintig rammen en negenenveertig schapen en zestig lammeren en negenentwintig bokjes als brandoffer op het altaar, en een welgevallig offer tot een aangename geur voor Elohim.
ወአመ
(wäämä)
en op de
ወሡሩ
(wäsuru)
tien
ወኀሙሱ
(wäkhämusu)
en vijf
ለዝ
(läz)
van deze
ወርኅ
(wärkh)
maand
አብአ
(äbä)
hij bracht
ውስተ
(westä)
in
ምሥዋዕ
(meswa)
het altaar
አስዋረ
(äswarä)
stieren
እምአልህምት
(emälhmt)
uit de runderen
ዐሠርተ
(äsärtä)
tien
ወአርባዕተ
(wäärbatä)
en vier
ወአብሐኰ
(wääbhäkwä)
en rammen
ዕሥራ
(esra)
twintig
ወሰማኒተ
(wäsämanitä)
en acht
ወአባግዐ
(wääbagä)
en schapen
አርብዓ
(ärba)
veertig
ወተስዐተ
(wätäsätä)
en negen
ወመሓስአ
(wämähasä)
en lammeren
ስሳ
(sesa)
zestig
ወመሓስአ
(wämähasä)
en
ጠሊ
(täli)
bokjes
ዕሥራ
(esra)
twintig
ወተስዐተ
(wätäsätä)
en negen
ጽንሐሐ
(tsenhähä)
brandoffer
ውስተ
(westä)
in
ምሥዋዕ
(meswa)
het altaar
ወቍርባነ
(wäqwrbanä)
en een offer
ሥሙረ
(semurä)
welgevallig
ለመዓዛ
(lämäaza)
tot een geur
ሠናይ
(sänay)
aangename
ቅድመ
(qedmä)
voor
አምላክ
(ämlak)
Elohim
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles merkt op dat de aantallen niet overeenkomen met de voorschriften van de wet voor het Loofhuttenfeest (Num. 29:12–40; Lev. 23:34–36 en 23:39–44).
Lezing
አመ ወሡሩ ወኀሙሱ (‘op de tien en vijf’): ወሡሩ is waarschijnlijk een schrijffout voor ዐሡሩ; Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘de vijftiende’.
De aantallen verschillen: Charles heeft zeven lammeren en eenentwintig bokjes, de Beta-tekst zestig (ስሳ) en negenentwintig.
5Dit was zijn gave, voortkomend uit het gebed dat hij gebeden had, dat hij de tiende zou geven, met hun offers en hun plengoffers.
ዝውእቱ
(zewtu)
dit was
መባኡ
(mäbau)
zijn gave
እምጸሎት
(emtsälot)
uit het gebed
እንተ
(entä)
dat
ጸለየ
(tsäläyä)
hij gebeden had
ከመ
(kämä)
dat
የዐሥር
(yääsr)
hij de tiende zou geven
ምስለ
(meslä)
met
መሥዋዕቶሙ
(mäswatomu)
hun offers
ወለሞጻሕቶሙ
(wälämotsahtomu)
en hun drankoffers
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
6En toen het vuur het verteerd had, liet hij daarop wierook opgaan, boven het vuur, bovenop.
ወሶበ
(wäsobä)
en toen
በልዖ
(bälo)
verteerd had
እሳት
(esat)
het vuur
የዐጥን
(yäätn)
liet hij opgaan
ስኂነ
(sekhinä)
wierook
ዲቤሁ
(dibehu)
daarop
ለእሳት
(läsat)
boven het vuur
መልዕልቶ
(mällto)
bovenop
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij als dankoffer twee stieren, vier rammen, vier schapen, vier bokken, twee eenjarige schapen en twee bokjes offerde, en dat hij zo elke dag deed, zeven dagen lang; dat staat niet in de Beta-tekst.
7En hij at, hij en al zijn zonen en zijn mannen, daar zeven dagen in vreugde, en zegende en dankte Yahweh, die hem bevrijd had uit al zijn benauwdheden en die hem zijn gebed gaf.
ወሀሎ
(wähälo)
en hij was
እንዘ
(enzä)
terwijl
ይበልዕ
(yebäl)
hij at
ውእቱ
(wetu)
hij
ወኵሎሙ
(wäkwlomu)
en al
ውሉዱ
(weludu)
zijn zonen
ወሰብኡ
(wäsäbu)
en zijn mannen
በፍሥሓ
(bäfsha)
in vreugde
በህየ
(bähyä)
daar
ሰቡዐ
(säbuä)
zeven
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ወይባርኮ
(wäybarko)
en zegende
ወያአኵቶ
(wäyaäkwto)
en dankte
ለእግዚአብሔር
(lägziäbher)
Yahweh
ለዘ
(läzä)
die
ባልሖ
(balho)
hem bevrijd had
እምኵሉ
(emkwlu)
uit al
ምንዳቤሁ
(mendabehu)
zijn benauwdheden
ወለዘ
(wäläzä)
en die
ወሀቦ
(wähäbo)
gaf
ጸሎቶ
(tsäloto)
zijn gebed
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
8En hij gaf de tiende van alle reine dieren en maakte ze tot brandoffer, en de onreine dieren gaf hij aan Levi, zijn zoon, en alle zielen van de mensen gaf hij.
ወዐሠረ
(wääsärä)
en hij gaf de tiende van
ኵሎ
(kwlo)
alles
እንስሳ
(enssa)
dieren
ንጹሐ
(netsuhä)
reine
ወገብሮ
(wägäbro)
en maakte ze
ጽንሐሐ
(tsenhähä)
brandoffer
ወእንስሳ
(wänssa)
en dieren
ርኩሰ
(rekusä)
onreine
ወሀቦ
(wähäbo)
gaf hij
ለሌዊ
(lälewi)
aan Levi
ወልዱ
(wäldu)
zijn zoon
ወነፍሳተ
(wänäfsatä)
en zielen van
ሰብእ
(säb)
mensen
ኵሎ
(kwlo)
alles
ወሀቦ
(wähäbo)
gaf hij
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie Testament van Levi 9: ‘En hij betaalde door mij de tienden van alles aan Yahweh.’
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘maar de onreine dieren gaf hij (niet) aan Levi, zijn zoon’; de Beta-tekst heeft zonder ‘niet’: ‘gaf hij aan Levi’.
9En Levi diende als priester in Betel in het bijzijn van Jakob, zijn vader, boven zijn tien broers, en hij was daar priester.
ወተክህነ
(wätäkhnä)
en diende als priester
ሌዊ
(lewi)
Levi
በቤቴል
(bäbetel)
in Betel
ቅድመ
(qedmä)
in het bijzijn van
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
እምዐሠርቱ
(emäsärtu)
boven zijn tien
አኃዊሁ
(äkhawihu)
zijn broers
ወሀሎ
(wähälo)
en hij was
ህየ
(heyä)
daar
ካህነ
(kahnä)
priester
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.
Uitleg
Met ‘de tiende’ is de tweede tiende bedoeld; zie Num. 18:26.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog: ‘en Jakob gaf zijn gelofte: zo gaf hij opnieuw de tiende aan Yahweh en heiligde die, en zij werd Hem heilig’; dat staat niet in de Beta-tekst.
10En daarom is op de hemelse tafelen een wet bepaald om de tiende opnieuw te tienden, om hem te eten voor het aangezicht van Yahweh, op de plaats die uitgekozen is om Zijn naam daarop te laten wonen, jaar na jaar.
ወበእንተዝ
(wäbäntäz)
en daarom
ሥሩዕ
(seru)
is bepaald
ውስተ
(westä)
in
ጽላተ
(tselatä)
tafelen
ሰማይ
(sämay)
de hemel
ሕግ
(heg)
een wet
ለዐሥሮ
(lääsro)
om te tienden
ዓሥራት
(asrat)
de tiende
ካዕበ
(kabä)
opnieuw
ለበሊዖቱ
(läbäliotu)
om het te eten
በቅድመ
(bäqdmä)
voor het aangezicht van
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
በመካን
(bämäkan)
op de plaats
በኀበ
(bäkhäbä)
waar
ተኀርየ
(täkhäryä)
uitgekozen is
ይኅድር
(yekhdr)
zal wonen
ስሙ
(semu)
Zijn naam
ላዕሌሁ
(lalehu)
daarop
ዓም
(am)
jaar
እምዓም
(emam)
na jaar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie Deut. 14:23 (en Tobit 1:7).
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog: ‘en voor deze wet is er geen grens van dagen tot in eeuwigheid’; dat staat niet in de Beta-tekst.
11Dat is een geschreven voorschrift, om jaar na jaar te doen: de tiende opnieuw eten voor het aangezicht van Yahweh, op de plaats die uitgekozen is.
ውእቱ
(wetu)
dat
ሥርዐት
(serät)
inzetting
ጽሑፍ
(tsehuf)
geschreven
ለገቢሮቱ
(lägäbirotu)
om het te doen
ዓመት
(amät)
jaar
እምዓመት
(emamät)
van jaar
ለበሊዐ
(läbäliä)
om te eten
ዓሥራት
(asrat)
de tiende
ዳግመ
(dagmä)
opnieuw
ቅድመ
(qedmä)
voor
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
በመካን
(bämäkan)
op de plaats
በኀበ
(bäkhäbä)
waar
ተኀርየ
(täkhäryä)
uitgekozen is
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog: ‘en niets daarvan zal overblijven van dit jaar tot het volgende jaar’; dat staat niet in de Beta-tekst.
12Want in zijn jaar moet het zaad gegeten worden tot de dagen van de oogst van het zaad van het jaar, en de wijn tot de dagen van de wijn, en de olie tot de dagen van zijn tijd.
እስመ
(esmä)
omdat
በዓመቲሁ
(bäamätihu)
in zijn jaar
ይትበላዕ
(yetbäla)
gegeten worden
ዘርእ
(zär)
het zaad
እስከ
(eskä)
tot
አመ
(ämä)
de
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ሐሪፍ
(härif)
oogst
ዘርአ
(zärä)
zaad
ዓመት
(amät)
jaar
ወወይን
(wäwäyn)
en de wijn
እስከ
(eskä)
tot
አመ
(ämä)
in de dagen van
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ወይን
(wäyn)
de wijn
ወለዘይት
(wäläzäyt)
en de olie
እስከ
(eskä)
tot
አመ
(ämä)
in de dagen van
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ጊዜ
(gize)
de tijd van
መዋዕሊሁ
(mäwalihu)
zijn dagen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
13Alles wat ervan overblijft en veroudert, zal verontreinigd zijn; het moet met vuur verbrand worden, want het is onrein geworden.
ኵሉ
(kwlu)
alles
ዘይተርፍ
(zäytärf)
wat overblijft
እምኔሁ
(emnehu)
ervan
ወዘይበሊ
(wäzäybäli)
en wat veroudert
ይኩን
(yekun)
zal zijn
ስኡበ
(seubä)
verontreinigd
በእሳት
(bäsat)
met vuur
የዐይ
(yääy)
moet verbrand worden
እስመ
(esmä)
omdat
ኮነ
(konä)
het is geworden
ርኩሰ
(rekusä)
onrein
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
14En zo zullen zij het tezamen eten in het heilige huis, en zij zullen het niet laten verouderen.
ወከማሁ
(wäkämahu)
en zo
ይብልዕዎ
(yeblwo)
zij het eten
ኅቡረ
(kheburä)
tezamen
በቤት
(bäbet)
in het huis
ቅዱስ
(qedus)
heilig
ወኢያብልይዎ
(wäiyablywo)
en zij laten het niet verouderen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
15En alle tienden van de runderen en de schapen zullen heilig zijn voor Yahweh en voor Zijn priesters, die zij voor Zijn aangezicht eten, jaar na jaar.
ወኵሉ
(wäkwlu)
en alle
ዓሥራተ
(asratä)
de tienden van
ላህም
(lahm)
runderen
ወአባግዕ
(wääbag)
en de schapen
ቅዱስ
(qedus)
heilig
ለእግዚአብሔር
(lägziäbher)
voor Yahweh
ወለካህናቲሁ
(wäläkahnatihu)
en voor Zijn priesters
ይኩን
(yekun)
zullen zijn
ዘይበልዑ
(zäybälu)
die zij eten
በቅድሜሁ
(bäqdmehu)
voor Hem
ዓመት
(amät)
jaar
እምዓመት
(emamät)
van jaar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie Lev. 27:32 en 2 Kron. 31:6; Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat deze tienden verder in het Oude Testament niet bevestigd worden.
Lezing
Charles heeft hierna nog: ‘want zo is het bepaald en gegraveerd over de tiende op de hemelse tafelen’; dat staat niet in de Beta-tekst.
16En in de volgende nacht, op de tweeëntwintigste van de dagen van deze maand, besloot Jakob die plaats te bouwen en het voorhof te omringen en het te heiligen en het heilig te maken tot in eeuwigheid, voor zichzelf en voor zijn zonen na hem.
ወበሌሊት
(wäbälelit)
en bij nacht
ካልእት
(kalt)
volgende
አመ
(ämä)
op de
ዕሥራ
(esra)
twintig
ወሰኑዩ
(wäsänuyu)
en twee
ለመዋዕለ
(lämäwalä)
van de dagen van
ዝወርኅ
(zewärkh)
van deze maand
መከረ
(mäkärä)
besloot
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
ከመ
(kämä)
opdat
ይሕንጽ
(yehnts)
hij zou bouwen
ውእተ
(wetä)
die
መካነ
(mäkanä)
een plaats
ወከመ
(wäkämä)
en dat
ይጥቅም
(yetqm)
te omringen
ዐጸደ
(ätsädä)
het voorhof
ወይቀድሶ
(wäyqädso)
en het zou heiligen
ወከመ
(wäkämä)
en dat
ይግበሮ
(yegbäro)
hij zou maken
ቅዱሰ
(qedusä)
heilig
ዘለዓለም
(zäläaläm)
eeuwig
ሎቱ
(lotu)
voor zichzelf
ወለውሉዱ
(wäläwludu)
en voor zijn zonen
እስከ
(eskä)
tot
ለዓለም
(läaläm)
voor altijd
እምድኅሬሁ
(emdkhrehu)
na hem
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
17En Yahweh verscheen hem in de nacht en zegende hem en zei tot hem: „Je naam zal niet alleen Jakob genoemd worden, maar Israël zullen zij je naam noemen.”
ወአስተርአዮ
(wäästäräyo)
en verscheen hem
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
በሌሊት
(bälelit)
in de nacht
ወባረኮ
(wäbaräko)
en zegende
ወይቤሎ
(wäybelo)
en zei tot hem
ኢይጸዋዕ
(iytsäwa)
zal niet genoemd worden
ስምከ
(semkä)
je naam
ያዕቆብሃ
(yaqobha)
Jakob
ባሕቲቶ
(bahtito)
alleen
አላ
(äla)
maar
እስራኤልሃ
(esraelha)
Israël
ይሰምዩ
(yesämyu)
zij zullen noemen
ስምከ
(semkä)
je naam
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:10.
Lezing
ባሕቲቶ (‘alleen’): Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft het niet: ‘Je naam zal niet Jakob genoemd worden, maar Israël’.
18En Hij zei tot hem opnieuw: „Ik ben Yahweh; Ik heb de hemel en de aarde geschapen, en Ik zal je groot maken en je zeer vermenigvuldigen, en koningen zullen uit jou voortkomen en overal oordelen waar het spoor van de mensenkinderen gegaan is.
ወይቤሎ
(wäybelo)
en zei tot hem
ካዕበ
(kabä)
wederom
አነ
(änä)
Ik
ውእቱ
(wetu)
ben
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
ዘፈጠርኩ
(zäfätärku)
die geschapen heeft
ሰማየ
(sämayä)
de hemel
ወምድረ
(wämdrä)
en de aarde
ወአልህቀከ
(wäälhqäkä)
en Ik zal je groot maken
ወአበዝኀከ
(wääbäzkhäkä)
en Ik zal je vermenigvuldigen
ፈድፋደ
(fädfadä)
zeer
ጥቀ
(teqä)
zeer
ወነገሥት
(wänägäst)
en koningen
እምኔከ
(emnekä)
uit jou
ይከውኑ
(yekäwnu)
zullen voortkomen
ወይኴንኑ
(wäykwennu)
en zij zullen oordelen
በኵለሄ
(bäkwlähe)
overal
ወእደ
(wädä)
en tot waar
ኬደ
(kedä)
is gegaan
አሰረ
(äsärä)
het spoor van
ውሉደ
(weludä)
de kinderen van
ሰብእ
(säb)
mensen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:11–12.
Lezing
ወእደ ኬደ አሰረ: de eerste woorden zijn onzeker; Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘overal waar de voet van de mensenkinderen getreden heeft’.
19En Ik zal aan je zaad heel de aarde geven die onder de hemel is, en zij zullen oordelen over alle volken zoals zij willen, en daarna zullen zij heel de aarde verzamelen en haar beërven tot in eeuwigheid.”
ወእሁብ
(wähub)
en Ik zal geven
ለዘርእከ
(läzärkä)
aan je zaad
ኵላ
(kwla)
heel
ምድረ
(medrä)
de aarde van
ዘመትሕተ
(zämäthtä)
die onder
ሰማይ
(sämay)
de hemel
ወይኴንኑ
(wäykwennu)
en zij zullen oordelen
ውስተ
(westä)
in
ኵሉ
(kwlu)
heel
አሕዛብ
(ähzab)
de volken
በከመ
(bäkämä)
zoals
ፈቀዱ
(fäqädu)
zij willen
ወእምድኅረዝ
(wämdkhräz)
en daarna
ያስተጋብኡ
(yastägabu)
zij zullen verzamelen
ኵላ
(kwla)
heel
ምድረ
(medrä)
de aarde van
ወይወርስዋ
(wäywärswa)
en zij zullen het beërven
ለዓለም
(läaläm)
voor altijd
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat hier de hele bewoonde aarde aan Israël wordt beloofd, en niet alleen Kanaän zoals in Gen. 35:12.
20En Hij was klaar met spreken tot hem, en ging van hem op, en Jakob keek, totdat Hij opgestegen was in de hemel.
ወፈጸመ
(wäfätsämä)
en Hij had volbracht
ተናገሮ
(tänagäro)
te spreken tot hem
ምስሌሁ
(meslehu)
met hem
ወዐርገ
(wäärgä)
en ging op
እምኀቤሁ
(emkhäbehu)
van hem
ወይሬኢ
(wäyrei)
en zag
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
እስከ
(eskä)
tot
ሶበ
(sobä)
dat
ዐርገ
(ärgä)
Hij opgestegen was
ውስተ
(westä)
in
ሰማይ
(sämay)
de hemel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
21En hij zag in een visioen van de nacht, en zie, een engel daalde neer uit de hemel, en zeven tafelen waren in zijn handen, en hij gaf ze aan Jakob, en hij las ze, en las alles wat daarin geschreven stond, wat hem en zijn zonen zou geschieden in alle eeuwen.
ወርእየ
(wäryä)
en hij zag
በራእየ
(bärayä)
in het visioen van
ሌሊት
(lelit)
nacht
ወናሁ
(wänahu)
en zie
መልአክ
(mäläk)
een engel
ይወርድ
(yewärd)
daalde neer
እምሰማይ
(emsämay)
uit de hemel
ወሰብዑ
(wäsäbu)
en zeven
ሰሌዳት
(säledat)
tafels
ውስተ
(westä)
in
እደዊሁ
(edäwihu)
zijn handen
ወወሀቦ
(wäwähäbo)
en hij gaf ze
ለያዕቆብ
(läyaqob)
aan Jakob
ወአንበቦን
(wäänbäbon)
en hij las ze
ወአንበበ
(wäänbäbä)
en las
ኵሎ
(kwlo)
alles
ዘጽሑፍ
(zätshuf)
wat geschreven stond
ውስቴቶን
(westeton)
daarin
ዘይከውን
(zäykäwn)
wat zou geschieden
ሎቱ
(lotu)
voor hem
ወለውሉዱ
(wäläwludu)
en voor zijn zonen
በኩሉ
(bäkulu)
in alle
ዓለማት
(alämat)
de eeuwen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie 4 Ezra 14:24 en Jub. 45:16.
Zie ookEzra 14:24
22En hij toonde hem alles wat op de tafelen geschreven stond, en zei tot hem: Bouw deze plaats niet en maak er geen eeuwig heiligdom van en woon hier niet, want dit is niet de plaats.
ወአርአዮ
(wääräyo)
en hij toonde hem
ኵሎ
(kwlo)
alles
ዘጽሑፍ
(zätshuf)
wat geschreven stond
ውስተ
(westä)
in
ሰሌዳት
(säledat)
tafels
ወይቤሎ
(wäybelo)
en zei tot hem
ኢትሕንጽ
(ithnts)
bouw niet
ዘንተ
(zäntä)
dit
መካነ
(mäkanä)
een plaats
ወኢትግበሮ
(wäitgbäro)
en maak het niet
መቅደሰ
(mäqdäsä)
een heiligdom
ዘለዓለም
(zäläaläm)
eeuwige
ወኢትኅድር
(wäitkhdr)
en woon niet
ዝየ
(zeyä)
hier
እስመ
(esmä)
omdat
አኮ
(äko)
is niet
ዝመካን
(zemäkan)
deze plaats
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat het heiligdom in Betel niet de enige centrale eredienst mocht worden.
Lezing
Charles heeft hierna nog: ‘Ga naar het huis van Abraham, je vader, en woon bij Isaak, je vader, tot de dag van de dood van je vader’; dat staat niet in de Beta-tekst.
23Want in Egypte zul je sterven in vrede, en in dit land zul je begraven worden met eer in het graf van je vaderen, bij Abraham en Isaak.
እስመ
(esmä)
omdat
በግብጽ
(bägbts)
in Egypte
ትመውት
(temäwt)
zul je sterven
በሰላም
(bäsälam)
in vrede
ወበዛ
(wäbäza)
en in dit
ምድር
(medr)
land
ትትቀበር
(tetqäbär)
je zult begraven worden
በክብር
(bäkbr)
met eer
ውስተ
(westä)
in
መቃብረ
(mäqabrä)
het graf van
አበዊከ
(äbäwikä)
jouw vaderen
ምስለ
(meslä)
met
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
ወይስሐቅ
(wäyshäq)
en Isaak
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.
24Wees niet bang, want zoals je gezien en gelezen hebt, zo zal alles geschieden; en schrijf ook jij alles op zoals je het gezien en gelezen hebt.
ኢትፍራህ
(itfrah)
wees niet bang
እስመ
(esmä)
omdat
በከመ
(bäkämä)
zoals
ርኢከ
(reikä)
je gezien hebt
ወአንበብከ
(wäänbäbkä)
en gelezen hebt
ከማሁ
(kämahu)
zo
ይከውን
(yekäwn)
zal geschieden
ኵሉ
(kwlu)
alles
ወአንተሂ
(wääntähi)
en jij ook
ጸሐፍ
(tsähäf)
schrijf
ኵሎ
(kwlo)
alles
ዘከመ
(zäkämä)
zoals
ርኢከ
(reikä)
je zag
ወአንበብከ
(wäänbäbkä)
en gelezen hebt
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
25En Jakob zei: Heer, hoe zal ik gedenken wat ik gelezen en gezien heb, alles?
ወይቤ
(wäybe)
en zei
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
እግዚኦ
(egzio)
Heer
እፎ
(efo)
hoe
እዜከር
(ezekär)
zal ik gedenken
ዘከመ
(zäkämä)
wat
አንበብኩ
(änbäbku)
ik gelezen heb
ወርኢኩ
(wäriku)
en gezien heb
ኵሎ
(kwlo)
alles
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie 4 Ezra 14:40 en Joh. 14:26.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog het antwoord: ‘Ik zal alles bij je in herinnering brengen’; dat staat niet in de Beta-tekst.
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij uit zijn slaap ontwaakte, zich alles herinnerde wat hij gelezen en gezien had, en alle woorden opschreef die hij gelezen en gezien had; dat staat niet in de Beta-tekst.
De toegevoegde dag
27En hij maakte daar nog een dag en offerde erop, zoals alles wat hij op de vroegere dagen geofferd had, en noemde haar naam Toevoeging, omdat die dag toegevoegd was, en de vroegere dagen noemde hij Feest.
ወገብረ
(wägäbrä)
en maakte
በህየ
(bähyä)
daar
ዓዲ
(adi)
nog
ዕለተ
(elätä)
een dag
አሐተ
(ähätä)
één
ወሦዐ
(wäsoä)
en offerde
ባቲ
(bati)
daarop
በከመ
(bäkämä)
zoals
ኵሉ
(kwlu)
alles
ዘይሠውዕ
(zäysäw)
wat hij geofferd had
በመዋዕለ
(bämäwalä)
op de dagen
ቀዳሚያት
(qädamiyat)
vroegere
ወጸውዐ
(wätsäwä)
en noemde
ስማ
(sema)
haar naam
ቶሳከ
(tosakä)
Toevoeging
እስመ
(esmä)
omdat
ተወሰከት
(täwäsäkät)
toegevoegd was
ይእቲ
(yeti)
dat is
ዕለት
(elät)
dag
ወለቀዳሚያት
(wäläqädamiyat)
en de eerste
ጸውዖን
(tsäwon)
noemde hij
በዓለ
(bäalä)
Feest
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat dit de achtste dag van het Loofhuttenfeest is.
De Hebreeuwse naam is aseret, van een wortel die ‘tegenhouden’ betekent; Charles oppert daarom hier ‘Tegenhouding’ te lezen, omdat hij op die dag werd tegengehouden.
In de rabbijnse overlevering heette het Loofhuttenfeest bij uitstek ‘het Feest’.
28En zo blijkt dat het zo zou zijn, en het is geschreven op de hemelse tafelen.
ወከመዝ
(wäkämäz)
en zo
ያስተርኢ
(yastäri)
blijkt
ውእቱ
(wetu)
het
ከመ
(kämä)
opdat
ትኩን
(tekun)
het zou zijn
ወጽሑፍ
(wätshuf)
en geschreven
ውስተ
(westä)
in
ጽላተ
(tselatä)
tafelen
ሰማይ
(sämay)
de hemel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog: ‘waarom het hem geopenbaard werd dat hij haar moest vieren en toevoegen aan de zeven dagen van het feest’; dat staat niet in de Beta-tekst.
29En haar naam werd Toevoeging genoemd, omdat zij is wat zij opnemen in het getuigenis van de dagen van het feest, volgens het getal van de dagen van het jaar.
ወተጸውዐ
(wätätsäwä)
en werd genoemd
ስማ
(sema)
haar naam
ቶሳከ
(tosakä)
Toevoeging
እስመ
(esmä)
omdat
እንተ
(entä)
die
ያዐርጉ
(yaärgu)
zij opnemen
ይእቲ
(yeti)
zij is
በስምዐ
(bäsmä)
in het getuigenis van
መዋዕለ
(mäwalä)
de dagen van
በዓል
(bäal)
het feest
በከመ
(bäkämä)
zoals
ኆልቈ
(kholqwä)
het getal
መዋዕል
(mäwal)
dagen
ዘዓመት
(zäamät)
van het jaar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat dit vers zeer bedorven is; hij stelt voor te lezen: ‘En haar naam werd Tegenhouding genoemd, toen zij werd opgetekend onder de dagen van de feestdagen, naar het getal van de dagen van het jaar.’
Debora's dood
30En in de nacht van de drieëntwintigste van deze maand stierf Debora, de min van Rebekka, en zij begroeven haar beneden de stad onder de eik van de rivier; en hij noemde de naam van die plaats: de rivier van Debora, en de eik: de eik van het wenen van Debora.
ወበሌሊት
(wäbälelit)
en in de nacht
አመ
(ämä)
op de
ዕሥራ
(esra)
twintig
ወሠሉሱ
(wäsälusu)
en drie
ለዝ
(läz)
voor deze
ወርኅ
(wärkh)
maand
ሞተት
(motät)
stierf
ዲቦራ
(dibora)
Debora
ሐፃኒተ
(hätsanitä)
min van
ርብቃ
(rebqa)
Rebekka
ወቀበርዋ
(wäqäbärwa)
en zij begroeven haar
መትሕተ
(mäthtä)
beneden
ሀገር
(hägär)
de stad
ታሕተ
(tahtä)
onder
ባላን
(balan)
de eik
ዘፈለግ
(zäfäläg)
van de rivier
ወጸውዐ
(wätsäwä)
en noemde
ስሞ
(semo)
zijn naam
ለውእቱ
(läwtu)
die
መካን
(mäkan)
plaats
ፈለገ
(fälägä)
de rivier van
ዲቦራ
(dibora)
Debora
ወበላኖንሃ
(wäbälanonha)
en de eik
በላኖን
(bälanon)
de eik
ለሐ
(lähä)
wenen
ዲቦራ
(dibora)
Debora
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:8.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) verwijst naar Gen. 35:8 (Allon-Bachut, ‘eik van het wenen’).
31En Rebekka ging weg en keerde terug naar het huis waar zijn vader Isaak was.
ወሖረት
(wähorät)
en ging
ርብቃ
(rebqa)
Rebekka
ወገብአት
(wägäbät)
en keerde terug
ውስተ
(westä)
naar
ቤት
(bet)
het huis
ኀበ
(khäbä)
waar
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat Jakob door haar hand rammen en schapen en bokken zond, opdat zij voor zijn vader een maaltijd zou bereiden zoals hij verlangde; dat staat niet in de Beta-tekst.
32En hij ging achter zijn moeder aan, totdat hij het land Kabratan naderde, en hij woonde daar.
ወሖረ
(wähorä)
en hij ging
እምድኅሬሃ
(emdkhreha)
achter
ለእሙ
(lämu)
zijn moeder aan
እስከ
(eskä)
totdat
ቀርበ
(qärbä)
hij naderde
ምድረ
(medrä)
het land
ከብራታን
(käbratan)
Kabratan
ወኀደረ
(wäkhädärä)
en nam zijn woning
ህየ
(heyä)
daar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:16.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat ‘Kabratan’ voortkomt uit een misverstand van de Hebreeuwse woorden voor ‘een eind van het land’ (kivrat ha’arets) in Gen. 35:16; ook de Septuagint nam dit als een eigennaam.
33En Rachel baarde in de nacht een zoon, en zij noemde zijn naam Zoon van mijn smart, want zij had pijn toen zij hem baarde; maar zijn vader noemde zijn naam Benjamin.
ወወለደት
(wäwälädät)
en zij baarde
ራሔል
(rahel)
Rachel
በሌሊት
(bälelit)
in de nacht
ወልደ
(wäldä)
een zoon
ወጸውዐት
(wätsäwät)
en riep
ስሞ
(semo)
zijn naam
ወልደ
(wäldä)
zoon van
ሕማምየ
(hemamyä)
mijn smart
እስመ
(esmä)
omdat
ዐጸበት
(ätsäbät)
zij had pijn
ሶበ
(sobä)
wanneer
ትወልዶ
(tewäldo)
zij hem baarde
ወአቡሁሰ
(wääbuhusä)
maar zijn vader
ጸውዐ
(tsäwä)
riep
ስሞ
(semo)
zijn naam
ብንያምሃ
(benyamha)
Benjamin
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:17–18.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog de datum van Benjamins geboorte: de elfde van de achtste maand, in het eerste jaar van de zesde jaarweek van dit jubeljaar; die staat niet in de Beta-tekst.
34En Rachel stierf daar en werd begraven in het land Efrata, dat is Betlehem.
ወሞተት
(wämotät)
en stierf
በህየ
(bähyä)
daar
ራሔል
(rahel)
Rachel
ወተቀብረት
(wätäqäbrät)
en zij werd begraven
ውስተ
(westä)
in
ምድረ
(medrä)
het land
ኤፍራታ
(efrata)
Efrata
እንተ
(entä)
die
ይእቲ
(yeti)
dat is
ቤተ
(betä)
het huis van
ልሔም
(lehem)
brood
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:19–20.
Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat Jakob een zuil bouwde op het graf van Rachel, aan de weg boven haar graf; dat staat niet in de Beta-tekst.