Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
De dood van Abraham
1En hij legde twee vingers van Jakob op zijn ogen en zegende de Elohim van de goden, en hij bedekte zijn gezicht en strekte zijn voeten uit en sliep de slaap van de eeuwigheid.
ወአንበረ
(wäänbärä)
en legde
ክልኤሆን
(kelehon)
zijn twee
አጻብዐ
(ätsabä)
vingers
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
ዲበ
(dibä)
op
አዕይንቲሁ
(äyntihu)
zijn ogen
ወባረኮ
(wäbaräko)
en hij zegende
ለአምላከ
(läämlakä)
de Elohim van
አማልክት
(ämalkt)
goden
ወከደነ
(wäkädänä)
en hij bedekte
ገጾ
(gätso)
zijn aangezicht
ወሰፍሐ
(wäsäfhä)
en hij strekte uit
እገሪሁ
(egärihu)
zijn voeten
ወኖመ
(wänomä)
en hij sliep
ንዋመ
(newamä)
de slaap van
ዘለዓለም
(zäläaläm)
der eeuwigheid
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 25:8, 46:4 en 49:33; zie Jer. 51:39.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat de ogen volgens de Joodse overlevering strikt genomen pas na de dood gesloten worden.
Lezing
Charles heeft aan het slot nog ‘en werd verzameld bij zijn vaderen’; dat staat niet in de Beta-tekst.
2En bij dit alles lag Jakob in zijn schoot en wist niet dat Abraham, de vader van zijn vader, gestorven was.
ወበዝ
(wäbäz)
en bij dit alles
ኵሉ
(kwlu)
alles
ሀሎ
(hälo)
was
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
ይሰክብ
(yesäkb)
lag
ውስተ
(westä)
in
ሕፅኑ
(hetsnu)
zijn schoot
ወኢያእመረ
(wäiyamärä)
en wist niet
ከመ
(kämä)
dat
ሞተ
(motä)
gestorven was
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
አበ
(äbä)
de vader van
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
3En Jakob werd wakker uit zijn slaap.
ወነቅሀ
(wänäqhä)
en werd wakker
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
እምንዋሙ
(emnwamu)
uit zijn slaap
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hier nog dat Abraham ‘koud als ijs’ was, dat Jakob riep: ‘Vader, vader!’, dat niemand sprak en dat hij begreep dat hij dood was; dat staat niet in de Beta-tekst.
4En hij stond op uit zijn schoot en rende en vertelde het aan Rebekka, zijn moeder.
ወተንሥአ
(wätänsä)
en stond op
እምሕፅኑ
(emhtsnu)
uit zijn schoot
ወሮጸ
(wärotsä)
en rende
ወነገራ
(wänägära)
en vertelde het
ለርብቃ
(lärbqa)
aan Rebekka
እሙ
(emu)
zijn moeder
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hier nog dat Rebekka ’s nachts naar Isaak ging en het hem vertelde, dat zij samen gingen met Jakob, die een lamp in zijn hand had, en Abraham dood vonden liggen; dat staat niet in de Beta-tekst.
5En Isaak viel op het gezicht van zijn vader en huilde en kuste hem.
ወወድቀ
(wäwädqä)
en viel
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
ውስተ
(westä)
in
ገጸ
(gätsä)
het aangezicht van
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
ወበከየ
(wäbäkäyä)
en weende
ወሰዐሞ
(wäsäämo)
en kuste hem
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
6En een stem werd gehoord in het huis van Abraham.
ወቃል
(wäqal)
en een stem
ተሰምዐ
(täsämä)
werd gehoord
በቤተ
(bäbetä)
in het huis van
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hier ‘de stemmen’, en nog dat Ismaël opstond, naar zijn vader ging en met heel het huis van Abraham met groot geween over hem weende; dat staat niet in de Beta-tekst.
7En zij begroeven hem in de dubbele spelonk, dicht bij Sara, zijn vrouw: zijn zonen Isaak en Ismaël.
ወቀበርዎ
(wäqäbärwo)
en zij begroeven hem
ውስተ
(westä)
in
በዐት
(bäät)
spelonk
ካዕበት
(kabät)
dubbele
ቅሩበ
(qerubä)
dicht bij
ሳራ
(sara)
Sara
ብእሲቱ
(besitu)
zijn vrouw
ወውሉዱ
(wäwludu)
en zijn zonen
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
ወይስማዔል
(wäysmael)
en Ismaël
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 25:9.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat zij veertig dagen over hem huilden, alle mannen van zijn huis, Isaak en Ismaël en al hun zonen en alle zonen van Ketura op hun plaatsen, en dat de dagen van het geween over Abraham ten einde waren; dat staat niet in de Beta-tekst.
8Drie jubeljaren en vier jaarweken leefde hij, 175 jaar, en hij voltooide de dagen van zijn leven, oud en vol van dagen.
ሠለስተ
(sälästä)
drie
ኢዮቤልዉ
(iyobelwu)
jubeljaren
ሐይወ
(häywä)
leefde
ወአርባዕተ
(wäärbatä)
en vier
ሱባዔ
(subae)
jaarweken
ዓመተ
(amätä)
jaren
ምእተ
(metä)
honderd
ወሰብዓ
(wäsäba)
en zeventig
ወኀምስተ
(wäkhämstä)
en vijf
ዓመተ
(amätä)
jaren
ወፈጸመ
(wäfätsämä)
en voltooide
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ሕይወቱ
(heywätu)
zijn leven
ልህቀ
(lehqä)
oud
ወፍጹመ
(wäftsumä)
en vol van
መዋዕል
(mäwal)
dagen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
9Want de dagen van de voorvaderen, van hun leven, waren negentien jubeljaren.
እስመ
(esmä)
want
መዋዕለ
(mäwalä)
de dagen van
ቀደምት
(qädämt)
de voorvaderen
እማንቱ
(emantu)
waren
ለሕይወቶሙ
(lähywätomu)
van hun leven
ዐሠርቱ
(äsärtu)
tien
ወተስዐቱ
(wätäsätu)
en negen
ኢዮቤልውሳት
(iyobelwsat)
jubeljaren
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Negentien jubeljaren zijn 931 jaar.
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat de levensjaren korter worden naarmate de mensheid verdorvener wordt; zie Jubileeën 4:29–30 en 4 Ezra 5:50–55.
Lezing
Charles heeft hierna nog dat de mensen na de zondvloed minder dan negentien jubeljaren begonnen te leven, snel oud werden en vol van hun dagen door veelvoudige benauwdheid en de slechtheid van hun wegen, met uitzondering van Abraham; dat staat niet in de Beta-tekst.
10Want Abraham was volmaakt in al zijn werken bij Yahweh.
እስመ
(esmä)
want
አብርሃምሰ
(äbrhamsä)
maar Abraham
ፍጹም
(fetsum)
volmaakt
በኵሉ
(bäkwlu)
in al
ምግባሪሁ
(megbarihu)
zijn werken
ምስለ
(meslä)
met
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles merkt op dat zelfs Abraham door de algemene slechtheid vroegtijdig oud werd.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat Abraham welgevallig was in gerechtigheid alle dagen van zijn leven, en dat hij geen vier jubeljaren voltooide toen hij oud geworden was door de slechtheid en vol van zijn dagen; dat staat niet in de Beta-tekst.
11En elk geslacht dat van nu af opstaat tot de dag van het grote oordeel, zal snel oud worden, voordat zij twee jubeljaren voltooien.
ወኵሉ
(wäkwlu)
en elk
ትውልድ
(tewld)
geslacht
ዘይትነሣእ
(zäytnäsa)
dat opstaat
እምይእዜ
(emyze)
van nu af
ወእስከ
(wäskä)
en tot
ዕለተ
(elätä)
de dag van
ደይን
(däyn)
oordeel
ዐባይ
(äbay)
groot
ይረስኡ
(yeräsu)
zij worden oud
ፍጡነ
(fetunä)
snel
ዘእንበለ
(zänbälä)
voordat
ይፈጽሙ
(yefätsmu)
zij voltooien
ክልኤ
(kele)
twee
ኢዮቤልዉ
(iyobelwu)
jubeljaren
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hun kennis hen door hun ouderdom zal verlaten (‘en al hun kennis zal verdwijnen’ zet hij tussen haken als dubbele overlevering); dat staat niet in de Beta-tekst.
12En in die dagen, als een mens een jubeljaar en een half aan jaren leeft, zeggen zij van hem: Hij heeft lang geleefd, en het grootste deel van zijn dagen is pijn en moeite en benauwdheid, en er is geen vrede.
ወበውእቱ
(wäbäwtu)
en in die
መዋዕል
(mäwal)
dagen
እመ
(emä)
als
ሐይወ
(häywä)
leefde
ብእሲ
(besi)
een mens
ኢዮቤልዉ
(iyobelwu)
een jubeljaar
ወመንፈቀ
(wämänfäqä)
en een half
ዓመታት
(amätat)
jaren
ይብሉ
(yeblu)
zeggen
በእንቲአሁ
(bäntiähu)
over hem
አብዝኀ
(äbzkhä)
lang
ሐይወ
(häywä)
leefde
ወመብዝኅተ
(wämäbzkhtä)
en het meeste deel van
መዋዕሊሁ
(mäwalihu)
zijn dagen
ሕማም
(hemam)
pijn
ወስራሕ
(wäsrah)
en moeite
ወምንዳቤ
(wämndabe)
en benauwdheid
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
ሰላመ
(sälamä)
vrede
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
13Want plaag op plaag, en vijandschap op vijandschap, en benauwdheid op benauwdheid, en kwade berichten op kwade berichten, en ziekte op ziekte, en elk kwaad oordeel zoals dit, het ene met het andere: ziekte en omwenteling, en sneeuw en vorst en ijs, en koorts, en rillingen, en verdoving, en hongersnood, en dood, en zwaard, en gevangenschap.
እስመ
(esmä)
want
መቅሠፍት
(mäqsäft)
plaag
ዲበ
(dibä)
op
መቅሠፍት
(mäqsäft)
plaag
ወጽልዓን
(wätslan)
en vijandschap
ዲበ
(dibä)
op
ጽልዓን
(tselan)
vijandschap
ወምንዳቤ
(wämndabe)
en benauwdheid
ዲበ
(dibä)
op
ምንዳቤ
(mendabe)
benauwdheid
ወስምዓተ
(wäsmatä)
en berichten
እኩይ
(ekuy)
kwaad
ዲበ
(dibä)
op
ስምዓተ
(sematä)
berichten van
እኩይ
(ekuy)
kwaad
ወደዌ
(wädäwe)
en ziekte
ዲበ
(dibä)
op
ደዌ
(däwe)
ziekte
ወኵሉ
(wäkwlu)
en elke
ኵነኔ
(kwnäne)
oordeel
እኩይ
(ekuy)
kwaad
ዘከማሁ
(zäkämahu)
zoals dit
ዝንቱ
(zentu)
het ene
ምስለ
(meslä)
met
ዝንቱ
(zentu)
het andere
ደዌ
(däwe)
ziekte
ወገበጥባጥ
(wägäbätbat)
en omwenteling
ወአስሐትያ
(wääshätya)
en sneeuw
ወበረድ
(wäbäräd)
en ijs
ወሐመዳ
(wähämäda)
en vorst
ወነበርጻው
(wänäbärtsaw)
en koorts
ወሰከሕካሕ
(wäsäkähkah)
en rillingen
ወሰዖዛዝ
(wäsäozaz)
en verdoving
ወዐባር
(wääbar)
en hongersnood
ወሞት
(wämot)
en de dood
ወመጥባሕት
(wämätbaht)
en zwaard
ወፂዋዌ
(wätsiwawe)
en gevangenschap
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
De namen van de ziekten en rampen zijn onzeker; de vertaling volgt Charles.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog ‘en allerlei rampen en pijnen’; dat staat niet in de Beta-tekst.
14En al dit komt over een boos geslacht dat de aarde doet verdorren met de onreinheid van hoererij en met bezoedeling en met de gruwelen van hun werken.
ወኵሉ
(wäkwlu)
en al
ዝንቱ
(zentu)
dit
ይመጽእ
(yemäts)
komt
በትውልድ
(bätwld)
over een geslacht
እኪት
(ekit)
boos
እንተ
(entä)
die
ታኤብስ
(taebs)
doet verdorren
ምድረ
(medrä)
de aarde
በርኵሰ
(bärkwsä)
met onreinheid van
ዝሙት
(zemut)
hoererij
ወበግማኔ
(wäbägmane)
en met bezoedeling
ወበሰቆራር
(wäbäsäqorar)
en met gruwelen van
ግብሮሙ
(gebromu)
hun werken
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
15Dan zullen zij van de vroegere geslachten zeggen: Hun dagen waren velen, tot duizend jaar, en goed.
አሜሃ
(ämeha)
dan
ይብሉ
(yeblu)
zeggen
ለቀደምት
(läqädämt)
over de vroegere
መዋዕሌሆሙ
(mäwalehomu)
hun dagen
ብዙኅ
(bezukh)
veel
እስከ
(eskä)
tot
ዐሠርቱ
(äsärtu)
tien
ምእት
(met)
honderd
ዓመት
(amät)
jaar
ወሠናይ
(wäsänay)
en mooi
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog: ‘maar zie, de dagen van ons leven, als een mens veel heeft geleefd, zijn zeventig jaar, en als hij sterk is tachtig jaar, en die zijn kwaad, en er is geen vrede in de dagen van dit boze geslacht’; dat staat niet in de Beta-tekst.
16En in dat geslacht zullen de zonen hun vaders en hun oudsten bestraffen om zonde en om onrecht en om de woorden van hun mond en om de grote kwaden die zij doen.
ወበይእቲ
(wäbäyti)
en in dat
ትውልድ
(tewld)
geslacht
ይከውኑ
(yekäwnu)
zullen zijn
ደቂቅ
(däqiq)
de zonen
እንዘ
(enzä)
terwijl
ይዛለፉ
(yezaläfu)
zij bestraffen
አበዊሆሙ
(äbäwihomu)
hun vaders
ወአዕሩጊሆሙ
(wäärugihomu)
en hun oudsten
በእንተ
(bäntä)
over
ኀጢአት
(khätiät)
zonde
ወበእንተ
(wäbäntä)
en over
ዐመፃ
(ämätsa)
onrecht
ወበእንተ
(wäbäntä)
en over
ንባበ
(nebabä)
de woorden van
አፉሆሙ
(äfuhomu)
hun mond
ወበእንተ
(wäbäntä)
en over
እከያት
(ekäyat)
kwaden
ዐበይት
(äbäyt)
grote
ዘእሙንቱ
(zämuntu)
dat zij
ይገብሩ
(yegäbru)
zij doen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles vermoedt dat hier het verzet van de vromen (de Chasidim) tegen de verhelleniserende partij bedoeld is; zie 1 Makk. 2:42.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat zij zullen spreken over het verlaten van het verbond dat Yahweh tussen hen en Zichzelf gemaakt heeft, om al Zijn geboden en voorschriften en wetten te onderhouden, zonder naar rechts of naar links af te wijken; dat staat niet in de Beta-tekst.
17Want allen hebben kwaad gedaan, en elke mond spreekt zonde.
እስመ
(esmä)
omdat
ኵሎሙ
(kwlomu)
allen
አእከዩ
(äkäyu)
hebben kwaad gedaan
ወኵሉ
(wäkwlu)
en elke
አፍ
(äf)
mond
ይትናገር
(yetnagär)
spreekt
አበሳ
(äbäsa)
zonde
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat al hun werken onreinheid en gruwel zijn en al hun wegen bezoedeling, onreinheid en verderf; dat staat niet in de Beta-tekst.
De tijd van het oordeel
18Zie, de aarde zal verloren gaan om al hun werken, en er zal geen zaad van de wijn zijn en geen olie, want al hun werken zijn ontrouw, en zij zullen allen samen omkomen, dieren en vee en vogels.
ናሁ
(nahu)
zie
ምድር
(medr)
de aarde
ትትሐጐል
(tethägwäl)
zal verloren gaan
በእንተ
(bäntä)
over
ኵሉ
(kwlu)
heel
ምግባሮሙ
(megbaromu)
hun werken
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
ዘርአ
(zärä)
zaad van
ወይን
(wäyn)
wijn
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
ቅብአ
(qebä)
olie
እስመ
(esmä)
omdat
ኵሉ
(kwlu)
heel
ካሕድ
(kahd)
ontrouw
ምግባሪሆሙ
(megbarihomu)
hun werken
ወኵሎሙ
(wäkwlomu)
en alle
ይትሐጐሉ
(yethägwälu)
zij omkomen
ኅቡረ
(kheburä)
samen
አራዊት
(ärawit)
wilde dieren
ወእንስሳ
(wänssa)
en vee
ወአዕዋፍ
(wääwaf)
en vogels
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft aan het slot nog ‘en alle vissen van de zee’, tussen haken; dat staat niet in de Beta-tekst.
19En zij zullen met elkaar twisten, jongeren met ouderen en ouderen met jongeren, arme met rijke, geringe met grote en bedelaar met vorst, om de wet en om het verbond; want zij hebben het gebod vergeten en het verbond en het feest en de maand en de sabbat en de jubeljaren en alle oordelen.
ወይትባአሱ
(wäytbaäsu)
en zij zullen twisten
እሉ
(elu)
deze
ምስለ
(meslä)
met
እሉ
(elu)
deze
ወራዙት
(wärazut)
en jongelingen
ምስለ
(meslä)
met
ሊቃናት
(liqanat)
oudsten
ወሊቃናት
(wäliqanat)
en oudsten
ምስለ
(meslä)
met
ወራዙት
(wärazut)
en jongelingen
ነዳይ
(näday)
arme
ምስለ
(meslä)
met
ባዕል
(bal)
rijke
ትሑት
(tehut)
geringe
ምስለ
(meslä)
met
ዐቢይ
(äbiy)
grote
ወምስኪን
(wämskin)
en bedelaar
ምስለ
(meslä)
met
መኰንን
(mäkwänn)
vorst
በእንተ
(bäntä)
om
ሕግ
(heg)
de wet
ወበእንተ
(wäbäntä)
en om
ኪዳን
(kidan)
het verbond
እስመ
(esmä)
omdat
ረስዑ
(räsu)
zij hebben vergeten
ትእዛዘ
(tezazä)
het gebod van
ወኪዳነ
(wäkidanä)
en het verbond
ወበዓለ
(wäbäalä)
en het feest
ወወርኀ
(wäwärkhä)
en de maand
ወሰንበተ
(wäsänbätä)
en de sabbat
ወኢዮቤሌው
(wäiyobelew)
en de jubeljaren
ወኵሎ
(wäkwlo)
en alle
ኵነኔ
(kwnäne)
oordeel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
20En zij zullen opstaan met zwaarden en door te doden om hen terug te brengen op de weg, maar zij zullen zich niet bekeren, totdat veel bloed op de aarde vergoten is, de een door de ander.
ወይቀውሙ
(wäyqäwmu)
en zij zullen opstaan
በአስይፍት
(bääsyft)
met zwaarden
ወበቀትል
(wäbäqätl)
en met doding
ከመ
(kämä)
om
ይሚጥዎሙ
(yemitwomu)
zij hen terugbrengen
ውስተ
(westä)
in
ፍኖት
(fenot)
de weg
ወኢይትመየጡ
(wäiytmäyätu)
en zij keren niet terug
እስከ
(eskä)
tot
ይትከዐው
(yetkääw)
vergoten is
ደም
(däm)
bloed
ብዙኅ
(bezukh)
veel
ዲበ
(dibä)
op
ምድር
(medr)
de aarde
እሉ
(elu)
de een
በእሉ
(bälu)
door de ander
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
21En wie ontkomen zijn, zullen zich van hun kwaad niet bekeren naar de weg van de gerechtigheid, want zij allen verheffen zich tot bedrog en rijkdom, opdat ieder alles neemt wat van zijn naaste is, en zij zullen zich een grote naam noemen, maar niet in waarheid en niet in gerechtigheid, en het heiligdom van de heiligen maken zij onrein met de onreinheid van het verderf van hun bezoedeling.
ወእለ
(wälä)
en wie
ድኅኑ
(dekhnu)
gered zijn
በፍኖተ
(bäfnotä)
naar de weg van
ጽድቅ
(tsedq)
gerechtigheid
ኢይትመየጡ
(iytmäyätu)
zullen zich niet bekeren
እምነ
(emnä)
van
እከዮሙ
(ekäyomu)
hun kwaad
እስመ
(esmä)
omdat
ኵሎሙ
(kwlomu)
allen
ለትእግልት
(lätglt)
tot bedrog
ወውስተ
(wäwstä)
en tot
ብዕል
(bel)
rijkdom
ይትነሥኡ
(yetnäsu)
zij verheffen zich
ከመ
(kämä)
opdat
ይንሣእ
(yensa)
zou nemen
አሐዱ
(ähädu)
één
ኵሎ
(kwlo)
alle
ዘቢጹ
(zäbitsu)
wat van zijn naaste is
ወስመ
(wäsmä)
en een naam
ዐቢየ
(äbiyä)
groten
ይሰመዩ
(yesämäyu)
zullen zij noemen
ወአኮ
(wääko)
en niet
በህልው
(bählw)
in waarheid
ወአኮ
(wääko)
en niet
በጽድቅ
(bätsdq)
in gerechtigheid
ወቅድሳተ
(wäqdsatä)
en het heiligdom van
ቅዱስ
(qedus)
van de heiligen
ያረኵሱ
(yaräkwsu)
zij maken onrein
በርኵሰ
(bärkwsä)
met onreinheid van
ሙስና
(musna)
verderf
ግማኔሆሙ
(gemanehomu)
hun bezoedeling
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
በፍኖተ ጽድቅ (‘op de weg van de gerechtigheid’) past niet bij de samenhang; de vertaling volgt Charles (Engelse vertaling uit 1917): ‘zich niet bekeren naar de weg van de gerechtigheid’.
22En er zal een grote plaag komen over het werk van dat geslacht van Yahweh, en Hij zal hen geven aan het zwaard en aan het oordeel en aan gevangenschap en aan plundering en aan verslinding.
ወይከውን
(wäykäwn)
en er zal komen
መቅሠፍት
(mäqsäft)
een plaag
ዐቢይ
(äbiy)
grote
ዲበ
(dibä)
op
ግብረ
(gebrä)
het werk van
ይእቲ
(yeti)
van dat
ትውልድ
(tewld)
generatie
እምኀበ
(emkhäbä)
van
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
ወይሁቦሙ
(wäyhubomu)
en Hij zal hen geven
ለመጥባሕት
(lämätbaht)
aan het zwaard
ወለኵነኔ
(wäläkwnäne)
en aan het oordeel
ወለፂዋዌ
(wälätsiwawe)
en aan gevangenschap
ወለሀይድ
(wälähäyd)
en aan plundering
ወለብልዐት
(wäläblät)
en aan verslinding
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘aan gevangenschap, en om geplunderd en verslonden te worden’; de Beta-tekst heeft de zelfstandige naamwoorden zoals vertaald.
23En Hij zal tegen hen de zondaars onder de volken wekken, die geen barmhartigheid en geen ontferming over hen hebben en die van niemand het aangezicht aanzien, niet van de oude, niet van de jonge, niet van wie ook, want zij zijn slechter en sterker in het kwaad dan alle kinderen van de mensen. En zij zullen in Israël geweld plegen en over Jakob zonde; en veel bloed zal vergoten worden op de aarde, en er is niemand die verzamelt en niemand die begraaft.
ወያነቅህ
(wäyanäqh)
en Hij zal wekken
ላዕሌሆሙ
(lalehomu)
over hen
ኃጢኣኒሆሙ
(khatianihomu)
hun zondaars
ለአሕዛብ
(läähzab)
onder de volken
እለ
(elä)
die
አልቦሙ
(älbomu)
geen hebben
ላዕሌሆሙ
(lalehomu)
over hen
ምሕረተ
(mehrätä)
barmhartigheid
ወሣህለ
(wäsahlä)
en ontferming
ወለገጸ
(wälägätsä)
en het aangezicht van
መኑሂ
(mänuhi)
wie ook
ኢያደልው
(iyadälw)
zij zien niet aan
ኢለልሂቅ
(ilälhiq)
niet de oude
ወኢለወሬዛ
(wäiläwäreza)
en niet de jonge
ወኢለመኑሂ
(wäilämänuhi)
en niet wie ook
እስመ
(esmä)
omdat
እኩያን
(ekuyan)
slechter
ወኀያላን
(wäkhäyalan)
en sterker
ከመ
(kämä)
in
ይእከዩ
(yekäyu)
kwaad te doen
እምኵሉ
(emkwlu)
uit al
ውሉደ
(weludä)
de kinderen van
ሰብእ
(säb)
mensen
ወይገብሩ
(wäygäbru)
en zij zullen plegen
ውስተ
(westä)
in
እስራኤል
(esrael)
Israël
ሀከከ
(häkäkä)
geweld
ወዲበ
(wädibä)
en over
ያዕቆብ
(yaqob)
Jakob
አበሳ
(äbäsa)
zonde
ወይትከዐው
(wäytkääw)
en er zal vergoten worden
ደም
(däm)
bloed
ብዙኅ
(bezukh)
overvloedig
ዲበ
(dibä)
op
ምድር
(medr)
de aarde
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is niemand
ዘያስተጋብእ
(zäyastägab)
die verzamelt
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is niemand
ዘይቀብር
(zäyqäbr)
die begraaft
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
24In die dagen zullen zij schreeuwen en roepen en bidden om gered te worden uit de hand van de zondaars, de volken, maar er is niemand die redt.
በውእቱ
(bäwtu)
in die
መዋዕል
(mäwal)
dagen
ይጸርኁ
(yetsärkhu)
zij zullen schreeuwen
ወይጼውዑ
(wäytsewu)
en roepen
ወይጼልዩ
(wäytselyu)
en bidden
ከመ
(kämä)
opdat
ይድኀኑ
(yedkhänu)
zij gered worden
እምእደ
(emdä)
uit de hand van
ኃጥኣን
(khatan)
de zondaars
አሕዛብ
(ähzab)
de volken
ወአልቦ
(wäälbo)
maar er is niemand
ዘያድኅን
(zäyadkhn)
die redt
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
25En de hoofden van de kinderen zullen wit worden van grijs haar, en een kind van drie jaarweken zal verschijnen als een oud man, als een man van 100 jaar, en hun gestalte zal verloren gaan in benauwdheid en nood.
ወይጸዐዱ
(wäytsäädu)
en zullen wit worden
አርእስተ
(ärstä)
de hoofden van
ደቂቅ
(däqiq)
kinderen
በሲበት
(bäsibät)
door grijsheid
ወያስተርኢ
(wäyastäri)
en zal verschijnen
ሕፃን
(hetsan)
een kind
ወልደ
(wäldä)
dat is
ሠለስቱ
(sälästu)
drie
ሱባዔ
(subae)
jaarweken
ልሂቀ
(lehiqä)
oud
ከመ
(kämä)
als
ዘምእት
(zämt)
een man van honderd
ዓመቱ
(amätu)
zijn jaar
ወይትሐጐል
(wäythägwäl)
en zal verloren gaan
ቁመቶሙ
(qumätomu)
hun gestalte
በምንዳቤ
(bämndabe)
in benauwdheid
ወበጻዕር
(wäbätsar)
en in nood
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
ሱባዔ is elders in dit boek een jaarweek (zeven jaar); drie jaarweken zijn dus eenentwintig jaar.
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘drie weken’.
Charles wijst op de Sibyllijnse Orakels 2:155, waar kinderen met grijs haar een teken van het messiaanse tijdperk zijn.
De omkeer en het herstel
26En in die dagen zullen de kinderen beginnen de wetten te onderzoeken en het gebod te zoeken en terug te keren naar de weg van de gerechtigheid.
ወበውእቶን
(wäbäwton)
en in die
መዋዕል
(mäwal)
dagen
ይእኅዙ
(yekhzu)
zullen beginnen
ደቂቅ
(däqiq)
de kinderen
ይትኀሠሡ
(yetkhäsäsu)
te onderzoeken
ሕገገ
(hegägä)
de wetten
ወለኃሢሠ
(wäläkhasisä)
en te zoeken
ትእዛዝ
(tezaz)
het gebod
ወለተመይጦ
(wälätämäyto)
en terug te keren
ውስተ
(westä)
in
ፍኖተ
(fenotä)
de weg
ጽድቅ
(tsedq)
gerechtigheid
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
27En de dagen zullen beginnen toe te nemen en te groeien onder de kinderen van de mensen, van geslacht tot geslacht en van dag tot dag, totdat hun dagen naderen tot duizend jaar, en tot meer jaren dan het aantal van de dagen was.
ወይእኅዛ
(wäykhza)
en zullen beginnen
መዋዕል
(mäwal)
dagen
ይብዝኃ
(yebzkha)
toe te nemen
ወይልሀቃ
(wäylhäqa)
en te groeien
ወውሉደ
(wäwludä)
en onder de kinderen van
ሰብእ
(säb)
mensen
ትውልድ
(tewld)
generatie
እምትውልድ
(emtwld)
tot geslacht
ወዕለት
(wälät)
en dag
እመዋዕል
(emäwal)
van dagen
እስከ
(eskä)
tot
ሶበ
(sobä)
wanneer
ይቀርብ
(yeqärb)
zullen naderen
መዋዕሊሆሙ
(mäwalihomu)
hun dagen
ለዐሠርቱ
(lääsärtu)
tot tien
ምእት
(met)
honderd
ዓመት
(amät)
jaar
ወለብዙኅ
(wäläbzukh)
en tot meer
ዓመታት
(amätat)
jaren
እምነ
(emnä)
van
ብዙኅ
(bezukh)
overvloedig
መዋዕል
(mäwal)
dagen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie Jubileeën 4:29–30: duizend jaar was de oorspronkelijk bedoelde levensduur, waar Adam door zijn zonde onder bleef.
28En er zal geen oude zijn en niemand die van zijn dagen niet verzadigd is, want zij allen zullen kinderen en jongeren zijn.
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
ልሂቀ
(lehiqä)
oude
ወአልቦ
(wäälbo)
en niemand
ዘይጸግብ
(zäytsägb)
die verzadigd is
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
እስመ
(esmä)
omdat
ኵሎሙ
(kwlomu)
allen
ሕፃናተ
(hetsanatä)
kinderen
ወደቂቀ
(wädäqiqä)
en zonen
ይከውኑ
(yekäwnu)
zullen zijn
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
29En al hun dagen zullen zij in vrede en in vreugde voltooien en leven, en er is geen Satan en geen enkele boze die verderft, want al hun dagen zullen dagen van zegen en genezing zijn.
ወኵሎን
(wäkwlon)
en alle
መዋዕሊሆሙ
(mäwalihomu)
hun dagen
በሰላም
(bäsälam)
in vrede
ወበፍሥሓ
(wäbäfsha)
en in vreugde
ይፌጽሙ
(yefetsmu)
zij voltooien
ወይሐይዉ
(wäyhäywu)
en leven
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
መነሂ
(mänähi)
enige
ሰይጣነ
(säytanä)
satan
ወአልቦ
(wäälbo)
en er is geen
መነሂ
(mänähi)
enige
እኩየ
(ekuyä)
boze
ዘያማስን
(zäyamasn)
die verderft
እስመ
(esmä)
omdat
ኵሎን
(kwlon)
allen
መዋዕሊሆሙ
(mäwalihomu)
hun dagen
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
በረከት
(bäräkät)
zegen
ወፈውስ
(wäfäws)
en genezing
ይከውና
(yekäwna)
zullen zijn
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
30Dan zal Yahweh Zijn dienaren genezen, en zij zullen opstaan en grote vrede zien, en Hij zal hun vijanden verdrijven; en de rechtvaardigen zullen het zien en danken en zich verheugen in vreugde tot in alle eeuwigheid.
አሜሃ
(ämeha)
dan
ይፌውስ
(yefews)
zal genezen
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
አግብርቲሁ
(ägbrtihu)
Zijn dienaren
ወይትነሥኡ
(wäytnäsu)
en zij zullen opstaan
ወይሬእዩ
(wäyreyu)
en zullen zien
ሰላመ
(sälamä)
vrede
ዐቢየ
(äbiyä)
groot
ወይሰድድ
(wäysädd)
en Hij zal verdrijven
ጸላእቶ
(tsälato)
Zijn vijanden
ወይሬእዩ
(wäyreyu)
en zullen zien
ጻድቃን
(tsadqan)
de rechtvaardigen
ወያአኵቱ
(wäyaäkwtu)
en zullen danken
ወይትፌሥሑ
(wäytfeshu)
en zullen zich verheugen
እስከ
(eskä)
tot
ለዓለመ
(läalämä)
tot in eeuwigheid van
ዓለም
(aläm)
de eeuwigheid
በፍሥሓ
(bäfsha)
in vreugde
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) merkt op dat hier waarschijnlijk niet een opstanding uit de doden bedoeld is; het messiaanse rijk is hier kennelijk tijdelijk.
Lezing
Charles heeft aan het slot nog: ‘en zullen al hun oordelen en al hun vloeken over hun vijanden zien’; dat staat niet in de Beta-tekst.
31En hun beenderen zullen rusten in de aarde.
ወያዐርፍ
(wäyaärf)
en zullen rusten
አዕፅምቲሆሙ
(ätsmtihomu)
hun beenderen
ውስተ
(westä)
in
ምድር
(medr)
de aarde
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Charles (Engelse vertaling uit 1917) verstaat dit als een gelukkig voortbestaan van de geesten zonder lichamelijke opstanding; zie Henoch 103.
Lezing
Charles heeft hierna nog: ‘en hun geesten zullen veel vreugde hebben, en zij zullen weten dat het Yahweh is die het oordeel uitvoert en barmhartigheid bewijst aan honderden en duizenden en aan allen die Hem liefhebben’; dat staat niet in de Beta-tekst.
Mozes moet het opschrijven
32En jij, Mozes, schrijf deze woorden op, want zo staan zij geschreven, en zij laten ze opgaan naar het getuigenis van de tafelen van de hemel, voor het geslacht tot in eeuwigheid.
ወአንተኒ
(wääntäni)
en jij
ሙሴ
(muse)
Mozes
ጸሐፍ
(tsähäf)
schrijf
ዘንተ
(zäntä)
dit
ቃላተ
(qalatä)
woorden
እስመ
(esmä)
omdat
ከመዝ
(kämäz)
zo
ጽሑፍ
(tsehuf)
geschreven
ውእቱ
(wetu)
dat
ወየዐርጉ
(wäyäärgu)
en zij laten opgaan
ውስተ
(westä)
naar
ስምዐ
(semä)
getuigenis
ጽላተ
(tselatä)
tafelen van
ሰማይ
(sämay)
de hemel
ለትውልድ
(lätwld)
voor het geslacht
ዘለዓለም
(zäläaläm)
eeuwige
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘en zij schrijven ze op de tafelen van de hemel tot een getuigenis’; de Beta-tekst heeft ወየዐርጉ (‘en zij laten opgaan’).