Markus 1

εὐαγγέλιον (euangelion), ‘goede boodschap’: het nieuws dat Elohim brengt.

Wij vertalen het overal zo.

Sommige handschriften hebben na ‘Messias’ nog ‘Zoon van Elohim’.

Die woorden staan niet in de SBLGNT; wij vertalen de SBLGNT.

Markus noemt alleen Jesaja, maar de eerste woorden komen uit Mal. 3:1 (vergelijk Exod. 23:20); pas vers 3 is Jes. 40:3.

Het Hebreeuws van Mal. 3:1 heeft ‘Ik zend Mijn bode, en hij zal de weg voor Mij banen’.

De Griekse tekst heeft ‘voor je uit’ en ‘je weg’; wie met ‘je’ bedoeld is, zegt het Grieks niet.

Sommige handschriften hebben ‘in de profeten’ in plaats van ‘in Jesaja, de profeet’.

Het citaat is Jes. 40:3.

Het Hebreeuws heeft ‘Een stem roept: baan in de woestijn de weg van Yahweh’; de Griekse tekst heeft ‘Een stem van iemand die roept in de woestijn’. κυρίου (kyriou), ‘van de Heer’, is vertaald als Yahweh, zoals in het Hebreeuws (יהוה).

μετάνοια (metanoia), ‘bekering’, van μετανοέω (metanoeo): van denken veranderen.

Het gaat om een andere richting in denken en leven, een terugkeer tot Elohim, zoals het Hebreeuwse שׁוּב (shuv), ‘zich omkeren’.

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

ἐξομολογούμενοι (exomologoumenoi), ‘belijdend’: openlijk zeggen wat men fout heeft gedaan.

Ook Elia droeg een leren gordel om zijn heupen (2 Kon. 1:8). ἀκρίδες (akrides), ‘sprinkhanen’: dieren die volgens Lev. 11:22 gegeten mochten worden.

ἱμάς (himas), ‘riem’: de riem waarmee een sandaal aan de voet gebonden werd.

De woorden wijzen erop dat Johannes zich lager acht dan wie na hem komt.

Het Grieks heeft bij ‘water’ alleen een naamval (ὕδατι, ‘met water’), bij de Geest staat ἐν (en), ‘met’ of ‘in’: ‘met de Heilige Geest’.

Vergelijk Joël 3:1 (in de Nederlandse telling 2:28), waar Elohim Zijn Geest uitstort.

Zie Nazaret: Nazaret (en-Nasira) ligt in Neder-Galilea, ten westen van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zie ook Matt. 3:13–17; Luc. 3:21–22; Joh. 1:32–34.

σχιζομένους (schizomenous), ‘openscheurend’: sterker dan Matteüs, waar de hemelen ‘opengaan’.

Vergelijk Jes. 63:19 (in de Nederlandse telling 64:1), ‘O, dat U de hemel scheurde en neerdaalde!’.

Het Grieks zegt alleen ‘een stem uit de hemelen’.

Wij lezen de stem van de Vader, omdat de stem zegt ‘Mijn Zoon’.

Anders dan bij Matteüs spreekt de stem Yeshua zelf aan (‘U bent’).

De woorden doen denken aan Ps. 2:7, Jes. 42:1 en Gen. 22:2. ἀγαπητός (agapetos), ‘geliefde’.

ἐκβάλλει (ekballei), ‘drijft uit’: hetzelfde werkwoord als voor het uitdrijven van demonen (vers 34 en 39).

Het is sterker dan ‘werd geleid’ bij Matteüs.

De 40 dagen doen denken aan Mozes (Exod. 34:28) en Elia (1 Kon. 19:8). πειράζω (peirazo), ‘op de proef stellen’.

Satan (σατανᾶς, satanas) is Hebreeuws שָׂטָן (satan), ‘tegenstander’. θηρία (theria), ‘wilde dieren’.

Markus noemt niet waarmee Hij op de proef werd gesteld.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

παραδοθῆναι (paradothenai), ‘overgeleverd worden’: Johannes werd overgegeven aan de macht van anderen, waarschijnlijk gevangengezet. εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ, ‘de goede boodschap van Elohim’: de boodschap die Elohim brengt.

καιρός (kairos), ‘tijd’: een bepaald, beslissend moment. ἤγγικεν (engiken), ‘is nabij gekomen’, staat in de voltooide tijd: het is dichtbij gekomen en is er nu. βασιλεία τοῦ θεοῦ (basileia tou theou), ‘het koninkrijk van Elohim’: Matteüs zegt ‘het koninkrijk van de hemelen’. μετανοεῖτε, ‘bekeer jullie’: zie vers 4.

Zie Zee van Galilea (Kinneret): De zee van Galilea is het meer van Galilea (Kinneret), een zoetwatermeer in het noorden van het huidige Israël.

Waar alleen ‘de zee’ staat, is dit meer bedoeld.

θάλασσα (thalassa), ‘zee’: de zee van Galilea is een meer.

Bij ἀμφιβάλλοντας (amphiballontas), ‘uitwerpend’, noemt het Grieks het voorwerp niet; wij vullen ‘een net’ aan (het gaat om een werpnet).

δεῦτε ὀπίσω μου (deute opiso mou), ‘kom achter Mij aan’: leerling worden. ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι (poieso hymas genesthai), ‘Ik zal maken dat jullie worden’: Yeshua zelf maakt hen tot wat zij worden.

μισθωτοί (misthotoi), ‘loonarbeiders’: mannen die voor loon werkten.

Zie Kapernaüm: Kapernaüm (Tel Hum) lag aan de noordwestkant van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

εὐθύς (euthys), ‘meteen’: Markus gebruikt dit woord vaak.

Wij vertalen het steeds met ‘meteen’. συναγωγή (synagoge), ‘samenkomst, plaats van samenkomst’: het huis waar men op sabbat bijeenkwam voor gebed, lezing en onderwijs.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’: het recht en de macht om te spreken en te handelen. γραμματεῖς (grammateis), ‘schriftgeleerden’: mannen die de Schrift en de wet uitlegden.

πνεῦμα ἀκάθαρτον (pneuma akatharton), ‘onreine geest’: een boze geest, onrein omdat hij tegenover de heilige Elohim staat.

Het Grieks zegt ἐν πνεύματι (‘in een geest’): de man was in de macht van die geest.

Zie Nazaret: Nazaret (en-Nasira) ligt in Neder-Galilea, ten westen van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

Ναζαρηνός (Nazarenos), ‘van Nazaret’. ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ (ho hagios tou theou), ‘de Heilige van Elohim’: vergelijk ‘de Heilige van Israël’ (Jes. 1:4).

De geest spreekt eerst in het meervoud (‘wij’), daarna in het enkelvoud (‘ik weet’).

ἐπιτιμάω (epitimao), ‘bestraffen’: streng terechtwijzen; wij vertalen het overal zo. φιμόω (phimoo), ‘de mond snoeren’, wij vertalen ‘wees stil’; vergelijk Mark. 4:39.

Wij volgen de zinsverdeling van de SBLGNT: ‘Een nieuw onderwijs!’ en dan ‘Met gezag …’.

De zin laat zich ook lezen als ‘Een nieuw onderwijs met gezag!’.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Zie ook Matt. 8:14–15; Luc. 4:38–39.

ἤγειρεν (egeiren), ‘richtte op’: hetzelfde werkwoord wordt later ook voor het opstaan uit de dood gebruikt (Mark. 16:6).

Vers 21 was een sabbat; na zonsondergang was de sabbat voorbij. δαιμονιζομένους (daimonizomenous), ‘door demonen bezetenen’.

ἔρημον τόπον (eremon topon), ‘verlaten plaats’: een plek waar niemand woont; hetzelfde woord als ‘woestijn’, hier als bijvoeglijk naamwoord.

κωμοπόλεις (komopoleis), ‘stadjes’: dorpen die als stad golden. ἐξῆλθον (exelthon), ‘ben Ik uitgegaan’: het Grieks zegt niet waaruit; het kan het huis of de plaats van vers 35 zijn, of ook Elohim.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

λεπρός (lepros), ‘melaatse’: iemand met een ernstige huidziekte die volgens Lev. 13:45–46 onrein was en buiten het kamp moest wonen. καθαρίζω (katharizo), ‘rein maken’.

Een melaatse aanraken maakte onrein (Lev. 13:45–46); Yeshua raakt hem toch aan.

De SBLGNT heeft ὀργισθείς (orgistheis), ‘boos geworden’.

Sommige handschriften hebben σπλαγχνισθείς (splanchnistheis), ‘met medelijden bewogen’.

Wij vertalen de SBLGNT.

ἐμβριμησάμενος (embrimesamenos), ‘streng toesprekend’: het werkwoord drukt sterke gevoelens uit. ἐξέβαλεν (exebalen), ‘stuurde weg’, is hetzelfde werkwoord als ‘uitdrijven’ (vers 12).

De wet van Mozes over de reiniging van een melaatse staat in Lev. 14:2–32. μαρτύριον (martyrion), ‘getuigenis’: het bewijs dat de man genezen is.

Het Grieks heeft bij ‘verkondigen’ (κηρύσσειν) hier de man die genezen is als onderwerp. λόγος (logos), ‘woord’: het nieuws over wat Yeshua deed.