# Filippenzen (Πρὸς Φιλιππησίους, Pros Philippesious)

Vetgedrukt = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf (rood in de app). Cursief = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot) en, iets kleiner in de app, woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).

## Filippenzen 1
_Aanhef, dank en gebed, mijn boeien dienen de goede boodschap, leven is de Messias en leven als burgers_

### Paulus en Timoteüs aan de gemeente in Filippi

**1:1** Paulus en Timoteüs, knechten van Yeshua de Messias, aan alle heiligen in Yeshua de Messias die in Filippi zijn, met de opzieners en dienaars:
Brontekst: Παῦλος (Paulos) = Paulus | καὶ (kai) = en | Τιμόθεος (Timotheos) = Timoteüs | δοῦλοι (douloi) = knechten | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | πᾶσιν (pasin) = aan alle | τοῖς (tois) = de | ἁγίοις (hagiois) = heiligen | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | τοῖς (tois) = die | οὖσιν (ousin) = zijn | ἐν (en) = in | Φιλίπποις (Philippois) = Filippi | σὺν (syn) = met | ἐπισκόποις (episkopois) = opzieners | καὶ (kai) = en | διακόνοις (diakonois) = dienaars
Bron: SBLGNT
Voetnoot Plaats: Zie Filippi: Filippi lag in het oosten van Macedonië, ongeveer 15 km landinwaarts van de haven Neapolis.
  Het was een Romeinse kolonie.
  Het is niet de stad Caesarea Filippi uit de evangeliën.
Voetnoot Uitleg: δοῦλος (doulos), ‘knecht’: letterlijk ‘slaaf’, iemand die helemaal bij zijn heer hoort. ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: de toegewijden, mensen die voor Elohim apart gezet zijn. ἐπίσκοποι (episkopoi), ‘opzieners’, en διάκονοι (diakonoi), ‘dienaars’: twee groepen die in de gemeente een taak hebben.
  In Hand. 20:17 en 20:28 heten de ouderlingen van Efeze ook ‘opzieners’.
  Filippi was een stad in Macedonië; Hand. 16 vertelt hoe de gemeente daar begon, met Lydia en de bewaker van de gevangenis.
  Wij houden ‘Yeshua de Messias’ voor de Griekse volgorde ‘Messias Yeshua’, zoals in Galaten.
Voetnoot : Zie ook Hand. 16:12–40; Hand. 20:17; Hand. 20:28.
Zie ook: Hand 16:12–40; Hand 20:17; Hand 20:28

**1:2** genade en vrede voor jullie van Elohim, onze Vader, en van de Heer Yeshua de Messias.
Brontekst: χάρις (charis) = genade | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | καὶ (kai) = en | εἰρήνη (eirene) = vrede | ἀπὸ (apo) = van | θεοῦ (theou) = Elohim | πατρὸς (patros) = Vader | ἡμῶν (hemon) = onze | καὶ (kai) = en | κυρίου (kyriou) = Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χάρις (charis), ‘genade’, en εἰρήνη (eirene), ‘vrede’: de groet van de brieven van Paulus; ‘vrede’ klinkt als het Hebreeuwse sjalom.
Voetnoot : Zie ook Gal. 1:3; 1 Kor. 1:3.
Zie ook: Gal 1:3; 1 Kor 1:3

### Dank en gebed voor de Filippenzen

**1:3** Ik dank mijn Elohim bij elke herinnering aan jullie,
Brontekst: Εὐχαριστῶ (Eucharisto) = ik dank | τῷ (to) = de | θεῷ (theo) = Elohim | μου (mou) = mijn | ἐπὶ (epi) = bij | πάσῃ (pase) = elke | τῇ (te) = de | μνείᾳ (mneia) = herinnering | ὑμῶν (hymon) = aan jullie
Bron: SBLGNT

**1:4** altijd, in elk gebed van mij voor jullie allen, met vreugde het gebed doende,
Brontekst: πάντοτε (pantote) = altijd | ἐν (en) = in | πάσῃ (pase) = elk | δεήσει (deesei) = gebed | μου (mou) = mijn | ὑπὲρ (hyper) = voor | πάντων (panton) = allen | ὑμῶν (hymon) = jullie | μετὰ (meta) = met | χαρᾶς (charas) = vreugde | τὴν (ten) = het | δέησιν (deesin) = gebed | ποιούμενος (poioumenos) = doende
Bron: SBLGNT

**1:5** vanwege jullie gemeenschap in de goede boodschap, vanaf de eerste dag tot nu toe.
Brontekst: ἐπὶ (epi) = vanwege | τῇ (te) = de | κοινωνίᾳ (koinonia) = gemeenschap | ὑμῶν (hymon) = jullie | εἰς (eis) = in | τὸ (to) = de | εὐαγγέλιον (euangelion) = goede boodschap | ἀπὸ (apo) = vanaf | τῆς (tes) = de | πρώτης (protes) = eerste | ἡμέρας (hemeras) = dag | ἄχρι (achri) = tot | τοῦ (tou) = het | νῦν (nyn) = nu
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κοινωνία (koinonia), ‘gemeenschap’: ook ‘deelname, bijdrage’.
  De brief laat open of Paulus hier de gemeenschap in het geloof bedoelt, de steun van de gemeente, of beide; zie ook 4:15.
Voetnoot : Zie ook Filip. 4:15.
Zie ook: Fil 4:15

**1:6** Ik ben er zeker van dat Hij die in jullie een goed werk begonnen is, het zal voltooien tot de dag van Yeshua de Messias.
Brontekst: πεποιθὼς (pepoithos) = overtuigd | αὐτὸ (auto) = juist | τοῦτο (touto) = dit | ὅτι (hoti) = dat | ὁ (ho) = Hij die | ἐναρξάμενος (enarxamenos) = begonnen is | ἐν (en) = in | ὑμῖν (hymin) = jullie | ἔργον (ergon) = werk | ἀγαθὸν (agathon) = goed | ἐπιτελέσει (epitelesei) = zal voltooien | ἄχρι (achri) = tot | ἡμέρας (hemeras) = dag | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἡμέρα Χριστοῦ Ἰησοῦ (hemera Christou Iesou), ‘de dag van Yeshua de Messias’: de dag waarop Hij komt.
  De profeten spreken van ‘de dag van Yahweh’; Paulus gebruikt de uitdrukking hier voor de Messias.
  Vergelijk 1:10 en 2:16.
Voetnoot : Zie ook Joël 2:1; Amos 5:18; Filip. 1:10; Filip. 2:16.
Zie ook: Joël 2:1; Amos 5:18; Fil 1:10; Fil 2:16

**1:7** Zo is het terecht dat ik dit over jullie allen denk, omdat ik jullie in het hart heb. Zowel in mijn boeien als in de verdediging en bevestiging van de goede boodschap zijn jullie allen met mij deelgenoten van de genade.
Brontekst: καθώς (kathos) = zoals | ἐστιν (estin) = is | δίκαιον (dikaion) = terecht | ἐμοὶ (emoi) = voor mij | τοῦτο (touto) = dit | φρονεῖν (phronein) = te denken | ὑπὲρ (hyper) = over | πάντων (panton) = allen | ὑμῶν (hymon) = jullie | διὰ (dia) = omdat | τὸ (to) = het | ἔχειν (echein) = hebben | με (me) = ik | ἐν (en) = in | τῇ (te) = het | καρδίᾳ (kardia) = hart | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ἔν (en) = in | τε (te) = zowel | τοῖς (tois) = de | δεσμοῖς (desmois) = boeien | μου (mou) = mijn | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | τῇ (te) = de | ἀπολογίᾳ (apologia) = verdediging | καὶ (kai) = en | βεβαιώσει (bebaiosei) = bevestiging | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | συγκοινωνούς (synkoinonous) = deelgenoten | μου (mou) = met mij | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | πάντας (pantas) = allen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ὄντας (ontas) = zijnde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δίκαιον (dikaion), ‘terecht’: ook ‘rechtvaardig, billijk’. ἔχειν με … ὑμᾶς (echein me … humas): het Grieks heeft twee naamwoorden in de vierde naamval, daarom kan de zin ‘ik heb jullie in het hart’ of ‘jullie hebben mij in het hart’ betekenen; wij kiezen het eerste. ἀπολογία (apologia), ‘verdediging’, en βεβαίωσις (bebaiosis), ‘bevestiging’: woorden uit het recht. συγκοινωνός (sygkoinonos), ‘deelgenoot’: wie samen met anderen deelt.

**1:8** Want Elohim is mijn getuige, hoe ik naar jullie allen verlang met de diepe genegenheid van Yeshua de Messias.
Brontekst: μάρτυς (martys) = getuige | γάρ (gar) = want | μου (mou) = mijn | ὁ (ho) = de | θεός (theos) = Elohim | ὡς (hos) = hoe | ἐπιποθῶ (epipotho) = ik verlang naar | πάντας (pantas) = allen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ἐν (en) = in | σπλάγχνοις (splanchnois) = diepe genegenheid | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σπλάγχνα (splagchna), ‘diepe genegenheid’: letterlijk ‘ingewanden’, de zetel van gevoelens, zoals wij zeggen ‘uit het diepst van het hart’.

**1:9** En dit bid ik: dat jullie liefde nog meer en meer overvloedig wordt in volle kennis en in alle inzicht,
Brontekst: καὶ (kai) = en | τοῦτο (touto) = dit | προσεύχομαι (proseuchomai) = bid ik | ἵνα (hina) = dat | ἡ (he) = de | ἀγάπη (agape) = liefde | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἔτι (eti) = nog | μᾶλλον (mallon) = meer | καὶ (kai) = en | μᾶλλον (mallon) = meer | περισσεύῃ (perisseue) = overvloedig wordt | ἐν (en) = in | ἐπιγνώσει (epignosei) = volle kennis | καὶ (kai) = en | πάσῃ (pase) = alle | αἰσθήσει (aisthesei) = inzicht
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπίγνωσις (epignosis), ‘volle kennis’: grondige, doorleefde kennis; wij gebruiken dezelfde weergave in Kol. 1:9–10. αἴσθησις (aisthesis), ‘inzicht’: waarnemingsvermogen, fijn gevoel voor wat goed is.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:9.
Zie ook: Kol 1:9–10

**1:10** zodat jullie kunnen beoordelen wat van belang is, opdat jullie lauter zijn en zonder aanstoot tot de dag van de Messias,
Brontekst: εἰς (eis) = tot | τὸ (to) = het | δοκιμάζειν (dokimazein) = beoordelen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | τὰ (ta) = wat | διαφέροντα (diapheronta) = van belang is | ἵνα (hina) = opdat | ἦτε (ete) = jullie zijn | εἰλικρινεῖς (eilikrineis) = lauter | καὶ (kai) = en | ἀπρόσκοποι (aproskopoi) = zonder aanstoot | εἰς (eis) = tot | ἡμέραν (hemeran) = dag | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τὰ διαφέροντα (ta diaferonta), ‘wat van belang is’: letterlijk ‘de verschillende dingen’; het kan ook ‘het beste, het uitnemende’ betekenen. εἰλικρινής (eilikrines), ‘lauter’: zonder bijmengsel, doorzichtig; ἁγνός in 4:8 vertalen wij ‘zuiver’. ἀπρόσκοποι (aproskopoi), ‘zonder aanstoot’: zonder zelf te struikelen of anderen te laten struikelen; het Grieks laat beide toe.

**1:11** vervuld met de vrucht van gerechtigheid die door Yeshua de Messias komt, tot heerlijkheid en lof van Elohim.
Brontekst: πεπληρωμένοι (pepleromenoi) = vervuld | καρπὸν (karpon) = vrucht | δικαιοσύνης (dikaiosynes) = van gerechtigheid | τὸν (ton) = die | διὰ (dia) = door | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | εἰς (eis) = tot | δόξαν (doxan) = heerlijkheid | καὶ (kai) = en | ἔπαινον (epainon) = lof | θεοῦ (theou) = van Elohim
Bron: SBLGNT

### Mijn boeien en de goede boodschap

**1:12** Ik wil dat jullie weten, broers, dat wat mij betreft juist tot vooruitgang van de goede boodschap is uitgekomen,
Brontekst: Γινώσκειν (Ginoskein) = weten | δὲ (de) = maar | ὑμᾶς (hymas) = jullie | βούλομαι (boulomai) = ik wil | ἀδελφοί (adelphoi) = broers | ὅτι (hoti) = dat | τὰ (ta) = wat | κατ’ (kat’) = betreft | ἐμὲ (eme) = mij | μᾶλλον (mallon) = juist | εἰς (eis) = tot | προκοπὴν (prokopen) = vooruitgang | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | ἐλήλυθεν (elelythen) = is uitgekomen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀδελφοί (adelfoi), ‘broers’: het Griekse woord omvat in de gemeente ook de zusters; Paulus bedoelt alle gelovigen.

**1:13** zodat mijn boeien in de Messias openbaar zijn geworden in het hele pretorium en voor alle anderen.
Brontekst: ὥστε (hoste) = zodat | τοὺς (tous) = de | δεσμούς (desmous) = boeien | μου (mou) = mijn | φανεροὺς (phanerous) = openbaar | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | γενέσθαι (genesthai) = geworden zijn | ἐν (en) = in | ὅλῳ (holo) = heel | τῷ (to) = het | πραιτωρίῳ (praitorio) = pretorium | καὶ (kai) = en | τοῖς (tois) = voor de | λοιποῖς (loipois) = overigen | πᾶσιν (pasin) = allen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πραιτώριον (praitorion), ‘pretorium’: de keizerlijke garde of het paleis van de stadhouder; het woord komt ook voor in Matt. 27:27, Mark. 15:16 en Hand. 23:35.
  De brief zegt niet in welke stad Paulus gevangen zit. ἐν Χριστῷ (en Christo), ‘in de Messias’: kan bij ‘boeien’ horen (‘mijn boeien om de Messias’) of bij ‘openbaar’.
Voetnoot : Zie ook Matt. 27:27; Mark. 15:16; Hand. 23:35; Hand. 28:30.
Zie ook: Mat 27:27; Mar 15:16; Hand 23:35; Hand 28:30

**1:14** En de meeste broers in de Heer, door mijn boeien tot vertrouwen gekomen, durven het woord nog veel meer zonder angst te spreken.
Brontekst: καὶ (kai) = en | τοὺς (tous) = de | πλείονας (pleionas) = meesten | τῶν (ton) = van de | ἀδελφῶν (adelphon) = broers | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | πεποιθότας (pepoithotas) = tot vertrouwen gekomen | τοῖς (tois) = door de | δεσμοῖς (desmois) = boeien | μου (mou) = mijn | περισσοτέρως (perissoteros) = nog veel meer | τολμᾶν (tolman) = durven | ἀφόβως (aphobos) = zonder angst | τὸν (ton) = het | λόγον (logon) = woord | λαλεῖν (lalein) = spreken
Bron: SBLGNT

**1:15** Sommigen verkondigen de Messias zelfs uit afgunst en twist, en anderen uit goede wil.
Brontekst: Τινὲς (Tines) = sommigen | μὲν (men) = wel | καὶ (kai) = zelfs | διὰ (dia) = vanwege | φθόνον (phthonon) = afgunst | καὶ (kai) = en | ἔριν (erin) = twist | τινὲς (tines) = anderen | δὲ (de) = maar | καὶ (kai) = ook | δι’ (di’) = vanwege | εὐδοκίαν (eudokian) = goede wil | τὸν (ton) = de | Χριστὸν (Christon) = Messias | κηρύσσουσιν (keryssousin) = verkondigen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φθόνος (fthonos), ‘afgunst’; ἔρις (eris), ‘twist’: strijd om de eerste plaats. εὐδοκία (eudokia), ‘goede wil’: welwillendheid.

**1:16** Dezen doen het uit liefde, omdat zij weten dat ik aangesteld ben tot verdediging van de goede boodschap.
Brontekst: οἱ (hoi) = dezen | μὲν (men) = wel | ἐξ (ex) = uit | ἀγάπης (agapes) = liefde | εἰδότες (eidotes) = wetend | ὅτι (hoti) = dat | εἰς (eis) = tot | ἀπολογίαν (apologian) = verdediging | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | κεῖμαι (keimai) = ik ben aangesteld
Bron: SBLGNT

**1:17** Anderen kondigen de Messias aan uit eigenbelang, niet zuiver, en menen mijn boeien verdrukking te bezorgen.
Brontekst: οἱ (hoi) = anderen | δὲ (de) = maar | ἐξ (ex) = uit | ἐριθείας (eritheias) = eigenbelang | τὸν (ton) = de | Χριστὸν (Christon) = Messias | καταγγέλλουσιν (katangellousin) = kondigen aan | οὐχ (ouch) = niet | ἁγνῶς (hagnos) = zuiver | οἰόμενοι (oiomenoi) = menend | θλῖψιν (thlipsin) = verdrukking | ἐγείρειν (egeirein) = te bezorgen | τοῖς (tois) = aan de | δεσμοῖς (desmois) = boeien | μου (mou) = mijn
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐριθεία (eritheia), ‘eigenbelang’: ook ‘partijzucht’, het zoeken van de eigen kring.

**1:18** Wat dan? Alleen dat de Messias op elke wijze wordt aangekondigd, uit voorwendsel of in waarheid. Daarover verheug ik me, ja, ik zal me verheugen,
Brontekst: τί (ti) = wat | γάρ (gar) = dan | πλὴν (plen) = alleen | ὅτι (hoti) = dat | παντὶ (panti) = op elke | τρόπῳ (tropo) = wijze | εἴτε (eite) = hetzij | προφάσει (prophasei) = uit voorwendsel | εἴτε (eite) = hetzij | ἀληθείᾳ (aletheia) = in waarheid | Χριστὸς (Christos) = de Messias | καταγγέλλεται (katangelletai) = wordt aangekondigd | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | τούτῳ (touto) = dit | χαίρω (chairo) = verheug ik mij | ἀλλὰ (alla) = maar | καὶ (kai) = ook | χαρήσομαι (charesomai) = zal ik mij verheugen
Bron: SBLGNT

### Leven is de Messias, sterven is winst

**1:19** want ik weet dat dit voor mij zal uitkomen tot redding, door jullie gebed en de hulp van de Geest van Yeshua de Messias.
Brontekst: οἶδα (oida) = ik weet | γὰρ (gar) = want | ὅτι (hoti) = dat | τοῦτό (touto) = dit | μοι (moi) = voor mij | ἀποβήσεται (apobesetai) = zal uitkomen | εἰς (eis) = tot | σωτηρίαν (soterian) = redding | διὰ (dia) = door | τῆς (tes) = het | ὑμῶν (hymon) = jullie | δεήσεως (deeseos) = gebed | καὶ (kai) = en | ἐπιχορηγίας (epichoregias) = hulp | τοῦ (tou) = van de | πνεύματος (pneumatos) = Geest | Ἰησοῦ (Iesou) = van Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σωτηρία (soteria), ‘redding’: ook ‘behoud, bevrijding’.
  De brief laat open of Paulus bevrijding uit de gevangenis, zijn behoud bij Elohim of beide bedoelt. ἐπιχορηγία (epichoregia), ‘hulp’: rijkelijke toerusting.
  ‘De Geest van Yeshua de Messias’: de Geest die Yeshua de Messias geeft; vergelijk Gal. 4:6, ‘de Geest van Zijn Zoon’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 4:6.
Zie ook: Gal 4:6

**1:20** Dat past bij mijn vol verwachting uitzien en mijn hoop dat ik in niets beschaamd word. Met alle vrijmoedigheid zal de Messias, zoals altijd, ook nu groot gemaakt worden in mijn lichaam, door leven of door dood.
Brontekst: κατὰ (kata) = volgens | τὴν (ten) = het | ἀποκαραδοκίαν (apokaradokian) = vol verwachting uitzien | καὶ (kai) = en | ἐλπίδα (elpida) = hoop | μου (mou) = mijn | ὅτι (hoti) = dat | ἐν (en) = in | οὐδενὶ (oudeni) = niets | αἰσχυνθήσομαι (aischynthesomai) = ik beschaamd word | ἀλλ’ (all’) = maar | ἐν (en) = met | πάσῃ (pase) = alle | παρρησίᾳ (parresia) = vrijmoedigheid | ὡς (hos) = zoals | πάντοτε (pantote) = altijd | καὶ (kai) = ook | νῦν (nyn) = nu | μεγαλυνθήσεται (megalynthesetai) = zal groot gemaakt worden | Χριστὸς (Christos) = de Messias | ἐν (en) = in | τῷ (to) = het | σώματί (somati) = lichaam | μου (mou) = mijn | εἴτε (eite) = hetzij | διὰ (dia) = door | ζωῆς (zoes) = leven | εἴτε (eite) = hetzij | διὰ (dia) = door | θανάτου (thanatou) = dood
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀποκαραδοκία (apokaradokia), ‘vol verwachting uitzien’: een zeldzaam woord voor gespannen uitzien naar wat komt.
  De Griekse zin is lang; wij splitsen hem in twee zinnen en voegen ‘Dat past bij’ toe voor de tweede helft van de bijzin. μεγαλύνω (megalyno), ‘groot maken’: eer geven.

**1:21** Want voor mij is het leven de Messias en het sterven winst.
Brontekst: ἐμοὶ (emoi) = voor mij | γὰρ (gar) = want | τὸ (to) = het | ζῆν (zen) = leven | Χριστὸς (Christos) = de Messias | καὶ (kai) = en | τὸ (to) = het | ἀποθανεῖν (apothanein) = sterven | κέρδος (kerdos) = winst
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κέρδος (kerdos), ‘winst’: wat men erbij krijgt.

**1:22** Maar als het leven in het vlees mij vrucht van werk is, dan weet ik niet wat ik zal kiezen.
Brontekst: εἰ (ei) = als | δὲ (de) = maar | τὸ (to) = het | ζῆν (zen) = leven | ἐν (en) = in | σαρκί (sarki) = vlees | τοῦτό (touto) = dit | μοι (moi) = voor mij | καρπὸς (karpos) = vrucht | ἔργου (ergou) = van werk | καὶ (kai) = en | τί (ti) = wat | αἱρήσομαι (hairesomai) = ik zal kiezen | οὐ (ou) = niet | γνωρίζω (gnorizo) = weet ik
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Het Grieks breekt hier af: ‘Maar als het leven in het vlees — dit is voor mij vrucht van werk — en wat ik zal kiezen, weet ik niet’.
  De zin heeft geen eigen werkwoord in de eerste helft; wij vullen ‘is’ aan. σάρξ (sarx), ‘vlees’: hier het aardse, lichamelijke leven.

**1:23** Ik word door de twee gedrongen. Ik heb het verlangen op te breken en bij de Messias te zijn, want dat is veel, veel beter.
Brontekst: συνέχομαι (synechomai) = ik word gedrongen | δὲ (de) = maar | ἐκ (ek) = door | τῶν (ton) = de | δύο (dyo) = twee | τὴν (ten) = het | ἐπιθυμίαν (epithymian) = verlangen | ἔχων (echon) = hebbend | εἰς (eis) = om | τὸ (to) = het | ἀναλῦσαι (analysai) = op te breken | καὶ (kai) = en | σὺν (syn) = bij | Χριστῷ (Christo) = de Messias | εἶναι (einai) = te zijn | πολλῷ (pollo) = veel | γὰρ (gar) = want | μᾶλλον (mallon) = meer | κρεῖσσον (kreisson) = beter
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀναλύω (analyo), ‘opbreken’: losmaken, zoals men een tent opbreekt of een schip losmaakt; Paulus bedoelt hier heengaan uit het leven. συνέχομαι (synechomai), ‘gedrongen worden’: van twee kanten in het nauw gebracht.

**1:24** Maar in het vlees blijven is nodiger omwille van jullie.
Brontekst: τὸ (to) = het | δὲ (de) = maar | ἐπιμένειν (epimenein) = blijven | ἐν (en) = in | τῇ (te) = het | σαρκὶ (sarki) = vlees | ἀναγκαιότερον (anankaioteron) = nodiger | δι’ (di’) = omwille van | ὑμᾶς (hymas) = jullie
Bron: SBLGNT

**1:25** En hiervan overtuigd weet ik dat ik zal blijven, en dat ik bij jullie allen zal blijven, tot jullie vooruitgang en vreugde van het geloof,
Brontekst: καὶ (kai) = en | τοῦτο (touto) = dit | πεποιθὼς (pepoithos) = overtuigd | οἶδα (oida) = weet ik | ὅτι (hoti) = dat | μενῶ (meno) = ik zal blijven | καὶ (kai) = en | παραμενῶ (parameno) = ik zal blijven bij | πᾶσιν (pasin) = allen | ὑμῖν (hymin) = jullie | εἰς (eis) = tot | τὴν (ten) = de | ὑμῶν (hymon) = jullie | προκοπὴν (prokopen) = vooruitgang | καὶ (kai) = en | χαρὰν (charan) = vreugde | τῆς (tes) = van het | πίστεως (pisteos) = geloof
Bron: SBLGNT

**1:26** opdat jullie roem in Yeshua de Messias overvloedig wordt in mij, door mijn komst weer naar jullie toe.
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | τὸ (to) = de | καύχημα (kauchema) = roem | ὑμῶν (hymon) = jullie | περισσεύῃ (perisseue) = overvloedig wordt | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | ἐν (en) = in | ἐμοὶ (emoi) = mij | διὰ (dia) = door | τῆς (tes) = de | ἐμῆς (emes) = mijn | παρουσίας (parousias) = komst | πάλιν (palin) = weer | πρὸς (pros) = naar | ὑμᾶς (hymas) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παρουσία (parousia), ‘komst’: letterlijk ‘aanwezigheid’. καύχημα (kauchema), ‘roem’: waarop men zich beroemt, van καυχάομαι (kauchaomai), ‘roemen’.

### Leef als burgers van de goede boodschap

**1:27** Leef alleen als burgers, de goede boodschap van de Messias waardig. Dan hoor ik, of ik nu kom en jullie zie of afwezig ben, wat er over jullie is: dat jullie standhouden in één geest. Met één ziel strijden jullie samen voor het geloof van de goede boodschap,
Brontekst: Μόνον (Monon) = alleen | ἀξίως (axios) = waardig | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias | πολιτεύεσθε (politeuesthe) = leeft als burgers | ἵνα (hina) = opdat | εἴτε (eite) = hetzij | ἐλθὼν (elthon) = gekomen | καὶ (kai) = en | ἰδὼν (idon) = gezien hebbend | ὑμᾶς (hymas) = jullie | εἴτε (eite) = hetzij | ἀπὼν (apon) = afwezig | ἀκούω (akouo) = ik hoor | τὰ (ta) = wat | περὶ (peri) = over | ὑμῶν (hymon) = jullie | ὅτι (hoti) = dat | στήκετε (stekete) = jullie standhouden | ἐν (en) = in | ἑνὶ (heni) = één | πνεύματι (pneumati) = geest | μιᾷ (mia) = met één | ψυχῇ (psyche) = ziel | συναθλοῦντες (synathlountes) = samen strijdend | τῇ (te) = voor het | πίστει (pistei) = geloof | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πολιτεύομαι (politeuomai), ‘leven als burger’: leven als burger van een stad of gemeenschap; zie het woord πολίτευμα in 3:20.
  De Griekse zin is lang en gaat door in vers 28; wij splitsen hem. συναθλέω (synatheleo), ‘samen strijden’: als sporters in één ploeg. στήκω (steko), ‘standhouden’: rechtop blijven staan.
Zie ook: Fil 1:28

**1:28** zonder in iets bang gemaakt te worden door de tegenstanders. Dat is voor hen een bewijs van verderf, maar van redding voor jullie, en dat van Elohim.
Brontekst: καὶ (kai) = en | μὴ (me) = niet | πτυρόμενοι (ptyromenoi) = bang gemaakt | ἐν (en) = in | μηδενὶ (medeni) = iets | ὑπὸ (hypo) = door | τῶν (ton) = de | ἀντικειμένων (antikeimenon) = tegenstanders | ἥτις (hetis) = wat | ἐστὶν (estin) = is | αὐτοῖς (autois) = voor hen | ἔνδειξις (endeixis) = bewijs | ἀπωλείας (apoleias) = van verderf | ὑμῶν (hymon) = van jullie | δὲ (de) = maar | σωτηρίας (soterias) = van redding | καὶ (kai) = en | τοῦτο (touto) = dit | ἀπὸ (apo) = van | θεοῦ (theou) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀντικείμενοι (antikeimenoi), ‘tegenstanders’: wie tegenover jullie staat; de brief noemt niet wie zij zijn.
  In het Grieks staan de verzen 28 en 29 tussen haakjes; wij geven ze zonder haakjes.
  ‘Dat’ in ‘Dat is voor hen een bewijs’ slaat op het standhouden zonder angst.

**1:29** Want aan jullie is uit genade geschonken wat voor de Messias is: niet alleen in Hem te geloven, maar ook voor Hem te lijden.
Brontekst: ὅτι (hoti) = dat | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | ἐχαρίσθη (echaristhe) = is uit genade geschonken | τὸ (to) = wat | ὑπὲρ (hyper) = voor | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | οὐ (ou) = niet | μόνον (monon) = alleen | τὸ (to) = het | εἰς (eis) = in | αὐτὸν (auton) = Hem | πιστεύειν (pisteuein) = geloven | ἀλλὰ (alla) = maar | καὶ (kai) = ook | τὸ (to) = het | ὑπὲρ (hyper) = voor | αὐτοῦ (autou) = Hem | πάσχειν (paschein) = lijden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐχαρίσθη (echaristhe), ‘is uit genade geschonken’: van χαρίζομαι (charizomai), verwant aan χάρις (charis), ‘genade’.
  Geloven en lijden worden samen een gave genoemd.

**1:30** Jullie hebben dezelfde strijd als jullie bij mij zagen en nu over mij horen.
Brontekst: τὸν (ton) = de | αὐτὸν (auton) = dezelfde | ἀγῶνα (agona) = strijd | ἔχοντες (echontes) = hebbend | οἷον (hoion) = zoals | εἴδετε (eidete) = jullie zagen | ἐν (en) = in | ἐμοὶ (emoi) = mij | καὶ (kai) = en | νῦν (nyn) = nu | ἀκούετε (akouete) = jullie horen | ἐν (en) = over | ἐμοί (emoi) = mij
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀγών (agon), ‘strijd’: de wedstrijd in het stadion, ook een zware worsteling.
  ‘Zagen’ en ‘horen’: Hand. 16:19–40 vertelt wat Paulus in Filippi zelf overkwam; nu horen de Filippenzen van zijn gevangenschap.
Voetnoot : Zie ook Hand. 16:19–40.
Zie ook: Hand 16:19–40

## Filippenzen 2
_Eensgezind en nederig, het lied van de Messias, schijnen als lichten, Timoteüs en Epafroditus_

### Eensgezind en nederig

**2:1** Als er dus enige vertroosting is in de Messias, enige bemoediging van liefde, enige gemeenschap van de Geest, enige diepe genegenheid en erbarmen,
Brontekst: Εἴ (Ei) = als | τις (tis) = enige | οὖν (oun) = dus | παράκλησις (paraklesis) = vertroosting | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | εἴ (ei) = als | τι (ti) = enige | παραμύθιον (paramythion) = bemoediging | ἀγάπης (agapes) = van liefde | εἴ (ei) = als | τις (tis) = enige | κοινωνία (koinonia) = gemeenschap | πνεύματος (pneumatos) = van de Geest | εἴ (ei) = als | τις (tis) = enige | σπλάγχνα (splanchna) = diepe genegenheid | καὶ (kai) = en | οἰκτιρμοί (oiktirmoi) = erbarmen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παράκλησις (paraklesis), ‘vertroosting’: ook ‘aansporing, bemoediging’; wij houden ‘vertroosting’ zoals in 2 Kor. 1:3–7. παραμύθιον (paramythion), ‘bemoediging’. κοινωνία πνεύματος (koinonia pneumatos), ‘gemeenschap van de Geest’: het kan ook ‘gemeenschap in de geest’ of ‘gemeenschap die de Geest geeft’ betekenen. σπλάγχνα (splagchna), ‘diepe genegenheid’: zie 1:8. οἰκτιρμοί (oiktirmoi), ‘erbarmen’.
Voetnoot : Zie ook 2 Kor. 1:3–7; Filip. 1:8.
Zie ook: 2 Kor 1:3–7; Fil 1:8

**2:2** maak mijn vreugde vol, zodat jullie hetzelfde denken, dezelfde liefde hebben, één van ziel zijn en het ene denken,
Brontekst: πληρώσατέ (plerosate) = maak vol | μου (mou) = mijn | τὴν (ten) = de | χαρὰν (charan) = vreugde | ἵνα (hina) = opdat | τὸ (to) = het | αὐτὸ (auto) = hetzelfde | φρονῆτε (phronete) = jullie denken | τὴν (ten) = de | αὐτὴν (auten) = dezelfde | ἀγάπην (agapen) = liefde | ἔχοντες (echontes) = hebbend | σύμψυχοι (sympsychoi) = één van ziel | τὸ (to) = het | ἓν (hen) = ene | φρονοῦντες (phronountes) = denkend
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φρονέω (froneo), ‘denken’: ook ‘gezind zijn, bedacht zijn op’.
  Wij houden ‘denken’ in 2:2 en 2:5. σύμψυχοι (sympsychoi), ‘één van ziel’: van dezelfde gezindheid.
  In de verzen 2–4 volgen voortgaande deelwoorden zonder eigen werkwoord; wij laten die in het Nederlands zo staan.

**2:3** niets uit eigenbelang of uit ijdele roemzucht, maar elkaar in nederigheid hoger achtend dan zichzelf,
Brontekst: μηδὲν (meden) = niets | κατ’ (kat’) = uit | ἐριθείαν (eritheian) = eigenbelang | μηδὲ (mede) = noch | κατὰ (kata) = uit | κενοδοξίαν (kenodoxian) = ijdele roemzucht | ἀλλὰ (alla) = maar | τῇ (te) = in de | ταπεινοφροσύνῃ (tapeinophrosyne) = nederigheid | ἀλλήλους (allelous) = elkaar | ἡγούμενοι (hegoumenoi) = achtend | ὑπερέχοντας (hyperechontas) = hoger | ἑαυτῶν (heauton) = dan zichzelf
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐριθεία (eritheia), ‘eigenbelang’: zie 1:17. κενοδοξία (kenodoxia), ‘ijdele roemzucht’: letterlijk ‘lege roem’. ταπεινοφροσύνη (tapeinofrosyne), ‘nederigheid’: de gezindheid van wie zich klein maakt.

**2:4** ieder niet kijkend naar wat van henzelf is, maar ieder ook naar wat van anderen is.
Brontekst: μὴ (me) = niet | τὰ (ta) = wat | ἑαυτῶν (heauton) = van zichzelf | ἕκαστοι (hekastoi) = ieder | σκοποῦντες (skopountes) = kijkend naar | ἀλλὰ (alla) = maar | καὶ (kai) = ook | τὰ (ta) = wat | ἑτέρων (heteron) = van anderen | ἕκαστοι (hekastoi) = ieder
Bron: SBLGNT

### De gezindheid van Yeshua de Messias

**2:5** Denk dit onder jullie, wat ook in Yeshua de Messias is:
Brontekst: τοῦτο (touto) = dit | φρονεῖτε (phroneite) = denkt | ἐν (en) = onder | ὑμῖν (hymin) = jullie | ὃ (ho) = wat | καὶ (kai) = ook | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Het Grieks heeft in de tweede helft van de zin geen werkwoord: ‘dit denk onder jullie, wat ook in Yeshua de Messias’.
  Wij vullen ‘is’ aan; ‘was’ kan ook. ἐν ὑμῖν (en humin), ‘onder jullie’: ook ‘in jullie’.
  De verzen 6–11 worden door veel lezers als een lied of hymne gelezen; de tekst zegt dat zelf niet.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:15–20.
Zie ook: Kol 1:15–20

**2:6** die in de gestalte van Elohim bestond, het gelijk zijn aan Elohim niet beschouwde als iets om vast te klemmen,
Brontekst: ὃς (hos) = die | ἐν (en) = in | μορφῇ (morphe) = gestalte | θεοῦ (theou) = van Elohim | ὑπάρχων (hyparchon) = bestond | οὐχ (ouch) = niet | ἁρπαγμὸν (harpagmon) = iets om vast te klemmen | ἡγήσατο (hegesato) = beschouwde | τὸ (to) = het | εἶναι (einai) = zijn | ἴσα (isa) = gelijk | θεῷ (theo) = aan Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μορφή (morfe), ‘gestalte’: het uiterlijk dat bij iemands wezen hoort; het woord is moeilijk en wordt verschillend verstaan.
  Wij houden ‘gestalte’ in 2:6 en 2:7. ἁρπαγμός (harpagmos), ‘iets om vast te klemmen’: het woord komt alleen hier voor en wordt verschillend verstaan, bijvoorbeeld als ‘buit om vast te houden’ of ‘iets om naar te grijpen’. ἴσα θεῷ (isa theo), ‘gelijk aan Elohim’. ὑπάρχων (hyparchon), ‘bestond’: ook ‘was’.

**2:7** maar ontledigde Zichzelf, de gestalte van een knecht aannemend, in de gelijkenis van mensen geworden. En in uiterlijk als een mens bevonden,
Brontekst: ἀλλὰ (alla) = maar | ἑαυτὸν (heauton) = Zichzelf | ἐκένωσεν (ekenosen) = ontledigde | μορφὴν (morphen) = gestalte | δούλου (doulou) = van een knecht | λαβών (labon) = aannemend | ἐν (en) = in | ὁμοιώματι (homoiomati) = gelijkenis | ἀνθρώπων (anthropon) = van mensen | γενόμενος (genomenos) = geworden | καὶ (kai) = en | σχήματι (schemati) = in uiterlijk | εὑρεθεὶς (heuretheis) = bevonden | ὡς (hos) = als | ἄνθρωπος (anthropos) = mens
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κενόω (kenoo), ‘ontledigen’: leegmaken.
  Het Grieks zegt niet waarvan Hij Zichzelf ontledigde; de tekst noemt wat volgt: de gestalte van een knecht aannemen. δοῦλος (doulos), ‘knecht’. ὁμοίωμα (homoioma), ‘gelijkenis’; σχῆμα (schema), ‘uiterlijk’: hoe iemand zich voordoet.

**2:8** vernederde Hij Zichzelf, gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis.
Brontekst: ἐταπείνωσεν (etapeinosen) = vernederde | ἑαυτὸν (heauton) = Zichzelf | γενόμενος (genomenos) = geworden | ὑπήκοος (hypekoos) = gehoorzaam | μέχρι (mechri) = tot | θανάτου (thanatou) = dood | θανάτου (thanatou) = dood | δὲ (de) = maar | σταυροῦ (staurou) = van het kruis
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ταπεινόω (tapeinoo), ‘vernederen’: klein maken. ὑπήκοος (hypekoos), ‘gehoorzaam’: de tekst noemt niet aan wie. σταυρός (stauros), ‘kruis’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:13.
Zie ook: Gal 3:13

**2:9** Daarom verhoogde Elohim Hem ook uitermate en schonk Hem uit genade de naam die boven elke naam is,
Brontekst: διὸ (dio) = daarom | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | αὐτὸν (auton) = Hem | ὑπερύψωσεν (hyperypsosen) = verhoogde uitermate | καὶ (kai) = en | ἐχαρίσατο (echarisato) = schonk uit genade | αὐτῷ (auto) = aan Hem | τὸ (to) = de | ὄνομα (onoma) = naam | τὸ (to) = die | ὑπὲρ (hyper) = boven | πᾶν (pan) = elke | ὄνομα (onoma) = naam
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑπερυψόω (hyperypsoo), ‘uitermate verhogen’: boven alles verheffen.
  Welke naam ‘boven elke naam’ is, zegt de tekst niet met zoveel woorden; vers 10 noemt de naam Yeshua en vers 11 de titel ‘Heer’. χαρίζομαι (charizomai), ‘uit genade schenken’: verwant aan χάρις (charis), ‘genade’.
Zie ook: Fil 2:10; Fil 2:11

**2:10** opdat in de naam van Yeshua elke knie zich buigt van hemelse, aardse en onderaardse wezens,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | ὀνόματι (onomati) = naam | Ἰησοῦ (Iesou) = van Yeshua | πᾶν (pan) = elke | γόνυ (gony) = knie | κάμψῃ (kampse) = zich buigt | ἐπουρανίων (epouranion) = van hemelse | καὶ (kai) = en | ἐπιγείων (epigeion) = aardse | καὶ (kai) = en | καταχθονίων (katachthonion) = onderaardse
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπουρανίων … ἐπιγείων … καταχθονίων (epouranion … epigeion … katachthonion), ‘hemelse, aardse en onderaardse’: het Grieks heeft alleen deze drie bijvoeglijke woorden en geen zelfstandig naamwoord; ‘wezens’ is onze aanvulling, het kan ook ‘dingen’ zijn.

**2:11** en elke tong belijdt dat Yeshua de Messias Heer is, tot heerlijkheid van Elohim, de Vader.
Brontekst: καὶ (kai) = en | πᾶσα (pasa) = elke | γλῶσσα (glossa) = tong | ἐξομολογήσηται (exomologesetai) = belijdt | ὅτι (hoti) = dat | κύριος (kyrios) = Heer | Ἰησοῦς (Iesous) = Yeshua | Χριστὸς (Christos) = de Messias | εἰς (eis) = tot | δόξαν (doxan) = heerlijkheid | θεοῦ (theou) = van Elohim | πατρός (patros) = de Vader
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐξομολογέω (exomologeo), ‘belijden’: openlijk erkennen. κύριος Ἰησοῦς Χριστός (kyrios Iesous Christos), ‘Yeshua de Messias is Heer’.
  Deze verzen doen denken aan Jes. 45:23: „… dat voor Mij elke knie zich zal buigen en elke tong zal zweren”.
  Ons Hebreeuws heeft ‘zweren’, de brief heeft ‘belijden’.
  In Jesaja spreekt Yahweh in de eerste persoon; hier gaat het over Yeshua.
  Paulus citeert niet met een inleiding, daarom staat de regel zwart.
Voetnoot : Zie ook Jes. 45:23; Rom. 14:11.
Zie ook: Jes 45:23; Rom 14:11

### Werk jullie redding uit

**2:12** Dus, mijn geliefden, zoals jullie altijd gehoorzaam zijn geweest, niet alleen in mijn aanwezigheid maar nu veel meer in mijn afwezigheid, werk jullie eigen redding uit met vrees en beven,
Brontekst: Ὥστε (Hoste) = dus | ἀγαπητοί (agapetoi) = geliefden | μου (mou) = mijn | καθὼς (kathos) = zoals | πάντοτε (pantote) = altijd | ὑπηκούσατε (hypekousate) = jullie gehoorzaamden | μὴ (me) = niet | ὡς (hos) = als | ἐν (en) = in | τῇ (te) = de | παρουσίᾳ (parousia) = aanwezigheid | μου (mou) = mijn | μόνον (monon) = alleen | ἀλλὰ (alla) = maar | νῦν (nyn) = nu | πολλῷ (pollo) = veel | μᾶλλον (mallon) = meer | ἐν (en) = in | τῇ (te) = de | ἀπουσίᾳ (apousia) = afwezigheid | μου (mou) = mijn | μετὰ (meta) = met | φόβου (phobou) = vrees | καὶ (kai) = en | τρόμου (tromou) = beven | τὴν (ten) = de | ἑαυτῶν (heauton) = eigen | σωτηρίαν (soterian) = redding | κατεργάζεσθε (katergazesthe) = werkt uit
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑπακούω (hypakouo), ‘gehoorzaam zijn’: de tekst noemt niet aan wie. παρουσία (parousia), ‘aanwezigheid’: elders in de brief vertalen wij het woord met ‘komst’ (1:26); hier staat het tegenover ἀπουσία (apousia), ‘afwezigheid’. κατεργάζομαι (katergazomai), ‘uitwerken’: tot een einde brengen; het woord zegt niet dat men redding verdient, want vers 13 zegt dat Elohim werkt. σωτηρία (soteria), ‘redding’.
  De Griekse zin is lang; splitsen zou de redenering breken.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 2:3; 2 Kor. 7:15.
Zie ook: 1 Kor 2:3; 2 Kor 7:15; Fil 2:13

**2:13** want Elohim is het die in jullie werkt, zowel het willen als het werken, ter wille van de goede wil.
Brontekst: θεὸς (theos) = Elohim | γάρ (gar) = want | ἐστιν (estin) = is | ὁ (ho) = Hij die | ἐνεργῶν (energon) = werkt | ἐν (en) = in | ὑμῖν (hymin) = jullie | καὶ (kai) = zowel | τὸ (to) = het | θέλειν (thelein) = willen | καὶ (kai) = als | τὸ (to) = het | ἐνεργεῖν (energein) = werken | ὑπὲρ (hyper) = ter wille van | τῆς (tes) = de | εὐδοκίας (eudokias) = goede wil
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐνεργέω (energeo), ‘werken’: krachtig bezig zijn. εὐδοκία (eudokia), ‘goede wil’: zie 1:15; de tekst zegt niet met zoveel woorden van wie die goede wil is.

### Schijn als lichten in de wereld

**2:14** Doe alles zonder gemor en twijfel,
Brontekst: Πάντα (Panta) = alles | ποιεῖτε (poieite) = doet | χωρὶς (choris) = zonder | γογγυσμῶν (gongysmon) = gemor | καὶ (kai) = en | διαλογισμῶν (dialogismon) = twijfel
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: γογγυσμός (gongysmos), ‘gemor’: klagen in zichzelf of tegen anderen; in Exod. 16:7–8 gaat het om het gemor van Israël in de woestijn. διαλογισμός (dialogismos), ‘twijfel’: ook ‘redenering, overleg, tegenspraak’.
Voetnoot : Zie ook Exod. 16:7–8.
Zie ook: Ex 16:7–8

**2:15** opdat jullie onberispelijk en ongerept worden, kinderen van Elohim zonder vlek te midden van een kromme en verdraaide generatie. Onder hen schijnen jullie als lichten in de wereld,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | γένησθε (genesthe) = jullie worden | ἄμεμπτοι (amemptoi) = onberispelijk | καὶ (kai) = en | ἀκέραιοι (akeraioi) = ongerept | τέκνα (tekna) = kinderen | θεοῦ (theou) = van Elohim | ἄμωμα (amoma) = zonder vlek | μέσον (meson) = te midden van | γενεᾶς (geneas) = een generatie | σκολιᾶς (skolias) = kromme | καὶ (kai) = en | διεστραμμένης (diestrammenes) = verdraaide | ἐν (en) = onder | οἷς (hois) = hen | φαίνεσθε (phainesthe) = jullie schijnen | ὡς (hos) = als | φωστῆρες (phosteres) = lichten | ἐν (en) = in | κόσμῳ (kosmo) = de wereld
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Een kromme en verdraaide generatie’ doet denken aan Deut. 32:5, waar ons Hebreeuws heeft: ‘een verdraaid en kronkelig geslacht’.
  Ook ‘kinderen van Elohim’ en ‘zonder vlek’ komen daar in de buurt. φωστήρ (fostér), ‘licht’: een lichtgever. ἀκέραιοι (akeraioi), ‘ongerept’: onvermengd, zonder bijmengsel.
Voetnoot : Zie ook Deut. 32:5.
Zie ook: Deut 32:5

**2:16** het woord van het leven vasthoudend, mij tot roem op de dag van de Messias, omdat ik niet tevergeefs liep en niet tevergeefs arbeidde.
Brontekst: λόγον (logon) = woord | ζωῆς (zoes) = van leven | ἐπέχοντες (epechontes) = vasthoudend | εἰς (eis) = tot | καύχημα (kauchema) = roem | ἐμοὶ (emoi) = voor mij | εἰς (eis) = tot | ἡμέραν (hemeran) = dag | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | ὅτι (hoti) = omdat | οὐκ (ouk) = niet | εἰς (eis) = tot | κενὸν (kenon) = tevergeefs | ἔδραμον (edramon) = ik liep | οὐδὲ (oude) = noch | εἰς (eis) = tot | κενὸν (kenon) = tevergeefs | ἐκοπίασα (ekopiasa) = ik arbeidde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπέχω (epecho), ‘vasthouden’: het Grieks kan ook ‘voorhouden, aanbieden’ betekenen; wij kiezen ‘vasthouden’. καύχημα (kauchema), ‘roem’.
  ‘De dag van de Messias’: zie 1:6.
  ‘Tevergeefs gelopen’ doet denken aan Gal. 2:2.
Voetnoot : Zie ook Gal. 2:2; Filip. 1:6.
Zie ook: Gal 2:2; Fil 1:6

**2:17** Maar ook als ik als plengoffer word uitgegoten over het offer en de bediening van jullie geloof, verheug ik me. Ik verheug me ook met jullie allen.
Brontekst: ἀλλὰ (alla) = maar | εἰ (ei) = als | καὶ (kai) = ook | σπένδομαι (spendomai) = ik word uitgegoten als plengoffer | ἐπὶ (epi) = over | τῇ (te) = het | θυσίᾳ (thysia) = offer | καὶ (kai) = en | λειτουργίᾳ (leitourgia) = bediening | τῆς (tes) = van het | πίστεως (pisteos) = geloof | ὑμῶν (hymon) = jullie | χαίρω (chairo) = ik verheug mij | καὶ (kai) = en | συγχαίρω (synchairo) = ik verheug mij mee | πᾶσιν (pasin) = met allen | ὑμῖν (hymin) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σπένδομαι (spendomai), ‘als plengoffer uitgegoten worden’: bij een offer werd ook wijn uitgegoten, zie Num. 15:5.
  Of Paulus zijn eigen leven bedoelt of dat zijn lijden dat plengoffer is, zegt de tekst niet. θυσία (thysia), ‘offer’. λειτουργία (leitourgia), ‘bediening’: een openbare dienst; ‘het offer en de bediening van jullie geloof’ kan ook ‘de offerdienst die jullie geloof is’ betekenen.
Voetnoot : Zie ook Num. 15:5.
Zie ook: Num 15:5

**2:18** Verheug ook jullie je op dezelfde wijze, en verheug je met mij.
Brontekst: τὸ (to) = het | δὲ (de) = maar | αὐτὸ (auto) = hetzelfde | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | χαίρετε (chairete) = verheugt jullie | καὶ (kai) = en | συγχαίρετέ (synchairete) = verheugt jullie mee | μοι (moi) = met mij
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χαίρετε (chairete) en συγχαίρετε (sygchairete): de vorm kan een gebod (‘verheug je’) of een mededeling (‘jullie verheugen je’) zijn; wij kiezen het gebod.

### Timoteüs en Epafroditus

**2:19** Ik hoop in de Heer Yeshua Timoteüs spoedig naar jullie te sturen, zodat ook ik moed krijg als ik weet hoe het met jullie gaat.
Brontekst: Ἐλπίζω (Elpizo) = ik hoop | δὲ (de) = maar | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Τιμόθεον (Timotheon) = Timoteüs | ταχέως (tacheos) = spoedig | πέμψαι (pempsai) = te sturen | ὑμῖν (hymin) = naar jullie | ἵνα (hina) = opdat | κἀγὼ (kago) = ook ik | εὐψυχῶ (eupsycho) = moed krijg | γνοὺς (gnous) = wetend | τὰ (ta) = wat | περὶ (peri) = over | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Timoteüs staat ook in de aanhef van de brief (1:1). πέμπω (pempo), ‘sturen’. εὐψυχέω (eupsycheo), ‘moed hebben’.
Voetnoot : Zie ook Hand. 16:1–3; Hand. 19:22; 1 Kor. 4:17.
Zie ook: Hand 16:1–3; Hand 19:22; 1 Kor 4:17

**2:20** Want ik heb niemand van gelijke gezindheid die oprecht zorg zal dragen voor wat jullie aangaat,
Brontekst: οὐδένα (oudena) = niemand | γὰρ (gar) = want | ἔχω (echo) = ik heb | ἰσόψυχον (isopsychon) = van gelijke gezindheid | ὅστις (hostis) = die | γνησίως (gnesios) = oprecht | τὰ (ta) = wat | περὶ (peri) = over | ὑμῶν (hymon) = jullie | μεριμνήσει (merimnesei) = zorg zal dragen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἰσόψυχος (isopsychos), ‘van gelijke gezindheid’: letterlijk ‘gelijk van ziel’; het woord komt alleen hier voor. μεριμνάω (merimnao), ‘zorg dragen’: ook ‘zich zorgen maken’.

**2:21** want allen zoeken wat van henzelf is, niet wat van Yeshua de Messias is.
Brontekst: οἱ (hoi) = zij | πάντες (pantes) = allen | γὰρ (gar) = want | τὰ (ta) = wat | ἑαυτῶν (heauton) = van zichzelf | ζητοῦσιν (zetousin) = zoeken | οὐ (ou) = niet | τὰ (ta) = wat | Ἰησοῦ (Iesou) = van Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT

**2:22** Maar jullie kennen zijn beproefdheid: als een kind bij een vader heeft hij met mij als knecht gediend voor de goede boodschap.
Brontekst: τὴν (ten) = de | δὲ (de) = maar | δοκιμὴν (dokimen) = beproefdheid | αὐτοῦ (autou) = zijn | γινώσκετε (ginoskete) = jullie kennen | ὅτι (hoti) = dat | ὡς (hos) = als | πατρὶ (patri) = bij een vader | τέκνον (teknon) = kind | σὺν (syn) = met | ἐμοὶ (emoi) = mij | ἐδούλευσεν (edouleusen) = diende als knecht | εἰς (eis) = voor | τὸ (to) = de | εὐαγγέλιον (euangelion) = goede boodschap
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δοκιμή (dokime), ‘beproefdheid’: het standhouden na een toets, zoals in 2 Kor. 2:9. ἐδούλευσεν (edouleusen), ‘diende als knecht’: van δοῦλος (doulos), ‘knecht’.
Voetnoot : Zie ook 2 Kor. 2:9.
Zie ook: 2 Kor 2:9

**2:23** Hem hoop ik dus onmiddellijk te sturen, zodra ik overzie hoe het met mij gaat.
Brontekst: τοῦτον (touton) = hem | μὲν (men) = wel | οὖν (oun) = dus | ἐλπίζω (elpizo) = ik hoop | πέμψαι (pempsai) = te sturen | ὡς (hos) = wanneer | ἂν (an) = zodra | ἀφίδω (aphido) = ik overzie | τὰ (ta) = wat | περὶ (peri) = over | ἐμὲ (eme) = mij | ἐξαυτῆς (exautes) = onmiddellijk
Bron: SBLGNT

**2:24** Ik vertrouw in de Heer dat ook ikzelf spoedig zal komen.
Brontekst: πέποιθα (pepoitha) = ik vertrouw | δὲ (de) = maar | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | ὅτι (hoti) = dat | καὶ (kai) = ook | αὐτὸς (autos) = zelf | ταχέως (tacheos) = spoedig | ἐλεύσομαι (eleusomai) = ik zal komen
Bron: SBLGNT

**2:25** Ik achtte het nodig Epafroditus naar jullie te sturen: mijn broer, medewerker en medesoldaat, maar jullie apostel en dienaar in mijn behoefte.
Brontekst: Ἀναγκαῖον (Anankaion) = nodig | δὲ (de) = maar | ἡγησάμην (hegesamen) = ik achtte | Ἐπαφρόδιτον (Epaphroditon) = Epafroditus | τὸν (ton) = de | ἀδελφὸν (adelphon) = broer | καὶ (kai) = en | συνεργὸν (synergon) = medewerker | καὶ (kai) = en | συστρατιώτην (systratioten) = medesoldaat | μου (mou) = mijn | ὑμῶν (hymon) = van jullie | δὲ (de) = maar | ἀπόστολον (apostolon) = apostel | καὶ (kai) = en | λειτουργὸν (leitourgon) = dienaar | τῆς (tes) = van de | χρείας (chreias) = behoefte | μου (mou) = mijn | πέμψαι (pempsai) = te sturen | πρὸς (pros) = naar | ὑμᾶς (hymas) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Epafroditus is een andere man dan Epafras (Kol. 1:7; 4:12). συστρατιώτης (systratiotes), ‘medesoldaat’. ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’: letterlijk ‘gezondene’; hier de afgezant die de gemeente gestuurd heeft, zoals in 2 Kor. 8:23. λειτουργός (leitourgos), ‘dienaar’: wie een openbare dienst verricht; het Grieks heeft hier een ander woord dan διάκονος (1:1), dat wij ook ‘dienaar’ noemen. χρεία (chreia), ‘behoefte’: zie 4:18 voor de gift die Epafroditus bracht.
Voetnoot : Zie ook Filip. 4:18; 2 Kor. 8:23.
Zie ook: 2 Kor 8:23; Fil 4:18; Kol 1:7; Kol 4:12

**2:26** Hij verlangde naar jullie allen en was zeer bezorgd, omdat jullie gehoord hadden dat hij ziek was.
Brontekst: ἐπειδὴ (epeide) = omdat | ἐπιποθῶν (epipothon) = verlangend | ἦν (en) = hij was | πάντας (pantas) = allen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | καὶ (kai) = en | ἀδημονῶν (ademonon) = zeer bezorgd | διότι (dioti) = omdat | ἠκούσατε (ekousate) = jullie hoorden | ὅτι (hoti) = dat | ἠσθένησεν (esthenesen) = hij was ziek
Bron: SBLGNT

**2:27** Want hij was inderdaad ziek, dicht bij de dood. Maar Elohim ontfermde Zich over hem, en niet alleen over hem maar ook over mij, opdat ik geen verdriet op verdriet zou hebben.
Brontekst: καὶ (kai) = ook | γὰρ (gar) = want | ἠσθένησεν (esthenesen) = hij was ziek | παραπλήσιον (paraplesion) = dicht bij | θανάτῳ (thanato) = de dood | ἀλλὰ (alla) = maar | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | ἠλέησεν (eleesen) = ontfermde Zich | αὐτόν (auton) = over hem | οὐκ (ouk) = niet | αὐτὸν (auton) = over hem | δὲ (de) = maar | μόνον (monon) = alleen | ἀλλὰ (alla) = maar | καὶ (kai) = ook | ἐμέ (eme) = over mij | ἵνα (hina) = opdat | μὴ (me) = niet | λύπην (lypen) = verdriet | ἐπὶ (epi) = op | λύπην (lypen) = verdriet | σχῶ (scho) = ik zou hebben
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἠλέησεν (eleesen), ‘ontfermde Zich’: Elohim ontfermde Zich over hem; het Grieks noemt niet hoe hij beter werd. λύπη (lype), ‘verdriet’.

**2:28** Ik heb hem dus met des te meer spoed gestuurd, opdat jullie, als jullie hem zien, weer blij zijn en ik minder bedroefd ben.
Brontekst: σπουδαιοτέρως (spoudaioteros) = met des te meer spoed | οὖν (oun) = dus | ἔπεμψα (epempsa) = ik stuurde | αὐτὸν (auton) = hem | ἵνα (hina) = opdat | ἰδόντες (idontes) = gezien hebbend | αὐτὸν (auton) = hem | πάλιν (palin) = weer | χαρῆτε (charete) = jullie blij zijn | κἀγὼ (kago) = en ik | ἀλυπότερος (alypoteros) = minder bedroefd | ὦ (o) = ik ben
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔπεμψα (epempsa), ‘ik stuurde’: de verleden tijd van een briefschrijver, die zich verplaatst in het moment waarop de brief gelezen wordt.
  De tekst laat open of Epafroditus de brief zelf meebrengt; wij vertalen ‘heb gestuurd’.

**2:29** Ontvang hem dus in de Heer met alle vreugde, en houd zulke mensen in ere,
Brontekst: προσδέχεσθε (prosdechesthe) = ontvangt | οὖν (oun) = dus | αὐτὸν (auton) = hem | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | μετὰ (meta) = met | πάσης (pases) = alle | χαρᾶς (charas) = vreugde | καὶ (kai) = en | τοὺς (tous) = de | τοιούτους (toioutous) = zulke mensen | ἐντίμους (entimous) = in ere | ἔχετε (echete) = houdt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔντιμος (entimos), ‘in ere’: waardevol, hoogstaand.
  ‘In de Heer’: als gelovigen in verbondenheid met Yeshua.

**2:30** want vanwege het werk van de Messias kwam hij dicht bij de dood. Hij waagde zijn leven om aan te vullen wat jullie ontbrak aan de bediening voor mij.
Brontekst: ὅτι (hoti) = omdat | διὰ (dia) = vanwege | τὸ (to) = het | ἔργον (ergon) = werk | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | μέχρι (mechri) = tot | θανάτου (thanatou) = dood | ἤγγισεν (engisen) = hij kwam nabij | παραβολευσάμενος (paraboleusamenos) = zijn leven wagend | τῇ (te) = met de | ψυχῇ (psyche) = ziel | ἵνα (hina) = opdat | ἀναπληρώσῃ (anaplerose) = hij zou aanvullen | τὸ (to) = het | ὑμῶν (hymon) = jullie | ὑστέρημα (hysterema) = tekort | τῆς (tes) = van de | πρός (pros) = aan | με (me) = mij | λειτουργίας (leitourgias) = bediening
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παραβολεύομαι (paraboleuomai), ‘zijn leven wagen’: een zeldzaam woord voor een gok met het leven. ὑστέρημα (hysterema), ‘tekort’: wat ontbreekt.
  Hiermee gaat de brief terug naar 2:25: Epafroditus bracht de gift van de gemeente.
  Vergelijk Kol. 1:24 voor hetzelfde Griekse beeld van ‘aanvullen wat ontbreekt’.
Voetnoot : Zie ook Filip. 4:18; Kol. 1:24.
Zie ook: Fil 4:18; Kol 1:24

## Filippenzen 3
_Pas op voor wie op het vlees vertrouwt, winst wordt verlies om de Messias, jagen naar het doel en ons burgerschap_

### Verheug jullie in de Heer

**3:1** Verder, mijn broers: verheug jullie in de Heer. Hetzelfde aan jullie schrijven is voor mij niet vervelend, maar voor jullie een zekerheid.
Brontekst: Τὸ (To) = het | λοιπόν (loipon) = overige | ἀδελφοί (adelphoi) = broers | μου (mou) = mijn | χαίρετε (chairete) = verheugt jullie | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | τὰ (ta) = het | αὐτὰ (auta) = dezelfde | γράφειν (graphein) = schrijven | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | ἐμοὶ (emoi) = voor mij | μὲν (men) = wel | οὐκ (ouk) = niet | ὀκνηρόν (okneron) = vervelend | ὑμῖν (hymin) = voor jullie | δὲ (de) = maar | ἀσφαλές (asphales) = zeker
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τὸ λοιπόν (to loipon), ‘verder’: letterlijk ‘het overige’. χαίρετε (chairete), ‘verheug jullie’: het Griekse woord is ook een gewone groet; wij kiezen ‘verheug jullie’ zoals in 4:4. ὀκνηρός (oknēros), ‘vervelend’: eigenlijk ‘traag, aarzelend’. ἀσφαλής (asfales), ‘zekerheid’: wat vastheid geeft.
  De brief zegt niet welke dingen Paulus herhaalt.

### Pas op voor de honden

**3:2** Let op de honden, let op de slechte werkers, let op de verminking.
Brontekst: Βλέπετε (Blepete) = let op | τοὺς (tous) = de | κύνας (kynas) = honden | βλέπετε (blepete) = let op | τοὺς (tous) = de | κακοὺς (kakous) = slechte | ἐργάτας (ergatas) = werkers | βλέπετε (blepete) = let op | τὴν (ten) = de | κατατομήν (katatomen) = verminking
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κύων (kyon), ‘hond’: in de Bijbel vaak een scheldwoord, zie bijvoorbeeld 1 Sam. 17:43.
  De brief noemt niet wie met ‘de honden’ en ‘de slechte werkers’ bedoeld worden. κατατομή (katatome), ‘verminking’: ‘wegsnijding’; het woord klinkt als περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’, in het volgende vers.
  Vergelijk Gal. 5:12.
Voetnoot : Zie ook 1 Sam. 17:43; Gal. 5:12.
Zie ook: 1 Sam 17:43; Gal 5:12

**3:3** Want wij zijn de besnijdenis, wij die door de Geest van Elohim dienen, roemen in Yeshua de Messias en niet op het vlees vertrouwen,
Brontekst: ἡμεῖς (hemeis) = wij | γάρ (gar) = want | ἐσμεν (esmen) = zijn | ἡ (he) = de | περιτομή (peritome) = besnijdenis | οἱ (hoi) = die | πνεύματι (pneumati) = door de Geest | θεοῦ (theou) = van Elohim | λατρεύοντες (latreuontes) = dienend | καὶ (kai) = en | καυχώμενοι (kauchomenoi) = roemend | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | καὶ (kai) = en | οὐκ (ouk) = niet | ἐν (en) = in | σαρκὶ (sarki) = vlees | πεποιθότες (pepoithotes) = vertrouwend
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’: de brief noemt hier de gemeente van de Messias ‘de besnijdenis’, wie Elohim in de Geest dient. λατρεύω (latreuo), ‘dienen’: de eredienst verrichten. καυχάομαι (kauchaomai), ‘roemen’. σάρξ (sarx), ‘vlees’: zoals in Galaten ook de zwakke menselijke natuur en wat men uit zichzelf heeft; de verzen 4–6 sommen op wat Paulus daarvan kan noemen. πνεύματι θεοῦ (pneumati theou), ‘door de Geest van Elohim’: ook ‘in de geest van Elohim’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:3; Kol. 2:11.
Zie ook: Gal 3:3; Kol 2:11

### Paulus’ eigen voorrechten

**3:4** hoewel ik ook in het vlees vertrouwen heb. Als iemand anders denkt op het vlees te vertrouwen, ik nog meer:
Brontekst: καίπερ (kaiper) = hoewel | ἐγὼ (ego) = ik | ἔχων (echon) = hebbend | πεποίθησιν (pepoithesin) = vertrouwen | καὶ (kai) = ook | ἐν (en) = in | σαρκί (sarki) = vlees | Εἴ (Ei) = als | τις (tis) = iemand | δοκεῖ (dokei) = denkt | ἄλλος (allos) = anders | πεποιθέναι (pepoithenai) = te vertrouwen | ἐν (en) = in | σαρκί (sarki) = vlees | ἐγὼ (ego) = ik | μᾶλλον (mallon) = meer
Bron: SBLGNT

**3:5** op de achtste dag besneden, uit het geslacht van Israël, van de stam Benjamin, Hebreeër uit Hebreeën, volgens de wet een Farizeeër,
Brontekst: περιτομῇ (peritome) = in besnijdenis | ὀκταήμερος (oktaemeros) = achtdaags | ἐκ (ek) = uit | γένους (genous) = geslacht | Ἰσραήλ (Israel) = Israël | φυλῆς (phyles) = van de stam | Βενιαμίν (Beniamin) = Benjamin | Ἑβραῖος (Hebraios) = Hebreeër | ἐξ (ex) = uit | Ἑβραίων (Hebraion) = Hebreeën | κατὰ (kata) = volgens | νόμον (nomon) = wet | Φαρισαῖος (Pharisaios) = Farizeeër
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De opsomming noemt voorrechten: besneden op de achtste dag (zie Lev. 12:3), uit Israël, uit de stam Benjamin, ‘Hebreeër uit Hebreeën’ en Farizeeër.
  Het Griekse woord Ἑβραῖος (Hebraios) wijst op Hebreeuwse afkomst en taal; de brief zegt niet meer. νόμος (nomos), ‘wet’: zie Gal. 2:16 voor het Hebreeuwse tora, ‘onderwijs, instructie’.
Voetnoot : Zie ook Lev. 12:3; Hand. 22:3; Hand. 23:6; Hand. 26:5; 2 Kor. 11:22.
Zie ook: Lev 12:3; Hand 22:3; Hand 23:6; Hand 26:5; Gal 2:16; 2 Kor 11:22

**3:6** wat ijver betreft een vervolger van de gemeente, wat de gerechtigheid in de wet betreft onberispelijk geworden.
Brontekst: κατὰ (kata) = wat betreft | ζῆλος (zelos) = ijver | διώκων (diokon) = vervolgend | τὴν (ten) = de | ἐκκλησίαν (ekklesian) = gemeente | κατὰ (kata) = wat betreft | δικαιοσύνην (dikaiosynen) = gerechtigheid | τὴν (ten) = die | ἐν (en) = in | νόμῳ (nomo) = wet | γενόμενος (genomenos) = geworden | ἄμεμπτος (amemptos) = onberispelijk
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: διώκω (dioko), ‘vervolgen’: hetzelfde Griekse woord staat in 3:12 en 3:14, waar wij ‘jagen’ schrijven; het woord betekent zowel ‘achtervolgen’ als ‘najagen’. ἄμεμπτος (amemptos), ‘onberispelijk’: zonder aanklacht; zoals in 2:15.
  In het Grieks staat ‘ijver’ in een vorm die de SBLGNT met een variantmarkering aangeeft.
Voetnoot : Zie ook Hand. 8:3; Hand. 9:1–2; Gal. 1:13–14.
Zie ook: Hand 8:3; Hand 9:1–2; Gal 1:13–14

### Winst wordt verlies om de Messias

**3:7** Maar wat voor mij winst was, dat heb ik omwille van de Messias als verlies beschouwd.
Brontekst: Ἀλλὰ (Alla) = maar | ἅτινα (hatina) = wat | ἦν (en) = was | μοι (moi) = voor mij | κέρδη (kerde) = winsten | ταῦτα (tauta) = dat | ἥγημαι (hegemai) = ik heb beschouwd | διὰ (dia) = omwille van | τὸν (ton) = de | Χριστὸν (Christon) = Messias | ζημίαν (zemian) = verlies
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κέρδος (kerdos), ‘winst’, en ζημία (zemia), ‘verlies’: woorden uit de boekhouding.
  Het Grieks heeft ‘winsten’ in het meervoud.

**3:8** Ja zeker, ik beschouw ook alles als verlies vanwege het uitnemende van de kennis van Yeshua de Messias, mijn Heer. Om Hem heb ik alles verloren, en ik beschouw het als afval, opdat ik de Messias win
Brontekst: ἀλλὰ (alla) = maar | μενοῦνγε (menounge) = ja zeker | καὶ (kai) = ook | ἡγοῦμαι (hegoumai) = ik beschouw | πάντα (panta) = alles | ζημίαν (zemian) = verlies | εἶναι (einai) = te zijn | διὰ (dia) = vanwege | τὸ (to) = het | ὑπερέχον (hyperechon) = uitnemende | τῆς (tes) = van de | γνώσεως (gnoseos) = kennis | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | τοῦ (tou) = de | κυρίου (kyriou) = Heer | μου (mou) = mijn | δι’ (di’) = om | ὃν (hon) = wie | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles | ἐζημιώθην (ezemiothen) = ik verloor | καὶ (kai) = en | ἡγοῦμαι (hegoumai) = ik beschouw | σκύβαλα (skybala) = afval | ἵνα (hina) = opdat | Χριστὸν (Christon) = de Messias | κερδήσω (kerdeso) = ik win
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μενοῦνγε (menounge), ‘ja zeker’: het woord zet het voorafgaande kracht bij of verbetert het. ὑπερέχον (hyperechon), ‘uitnemende’: wat uitsteekt boven al het andere. σκύβαλα (skybala), ‘afval’: wat men weggooit; het woord is grof en wordt ook voor mest of etensresten gebruikt.
  De Griekse zin loopt door in vers 9: ‘opdat ik de Messias win en in Hem gevonden word’.
Zie ook: Fil 3:9

**3:9** en in Hem gevonden word. Ik heb geen eigen gerechtigheid die uit de wet is, maar die door het geloof in de Messias komt, de gerechtigheid uit Elohim op grond van het geloof,
Brontekst: καὶ (kai) = en | εὑρεθῶ (heuretho) = gevonden word | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem | μὴ (me) = niet | ἔχων (echon) = hebbend | ἐμὴν (emen) = eigen | δικαιοσύνην (dikaiosynen) = gerechtigheid | τὴν (ten) = die | ἐκ (ek) = uit | νόμου (nomou) = wet | ἀλλὰ (alla) = maar | τὴν (ten) = die | διὰ (dia) = door | πίστεως (pisteos) = geloof | Χριστοῦ (Christou) = in de Messias | τὴν (ten) = de | ἐκ (ek) = uit | θεοῦ (theou) = Elohim | δικαιοσύνην (dikaiosynen) = gerechtigheid | ἐπὶ (epi) = op grond van | τῇ (te) = het | πίστει (pistei) = geloof
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πίστις Χριστοῦ (pistis Christou), ‘het geloof in de Messias’: zoals in Galaten kan de Griekse genitief ook ‘het geloof/de trouw van de Messias’ betekenen. δικαιοσύνη (dikaiosyne), ‘gerechtigheid’. ἐκ θεοῦ (ek theou), ‘uit Elohim’: de gerechtigheid die van Elohim komt.
  De Griekse zin is lang; wij splitsen hem bij ‘en in Hem gevonden word’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 2:16; Gal. 3:22.
Zie ook: Gal 2:16; Gal 3:22

**3:10** om Hem te kennen, en de kracht van Zijn opstanding en de gemeenschap van Zijn lijden, gelijkgevormd aan Zijn dood,
Brontekst: τοῦ (tou) = om | γνῶναι (gnonai) = te kennen | αὐτὸν (auton) = Hem | καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = de | δύναμιν (dynamin) = kracht | τῆς (tes) = van de | ἀναστάσεως (anastaseos) = opstanding | αὐτοῦ (autou) = Zijn | καὶ (kai) = en | κοινωνίαν (koinonian) = gemeenschap | παθημάτων (pathematon) = van lijden | αὐτοῦ (autou) = Zijn | συμμορφιζόμενος (symmorphizomenos) = gelijkgevormd | τῷ (to) = aan de | θανάτῳ (thanato) = dood | αὐτοῦ (autou) = Zijn
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κοινωνία παθημάτων (koinonia pathematon), ‘gemeenschap van lijden’: deelhebben aan het lijden. συμμορφίζω (symmorfizo), ‘gelijkvormig worden’: verwant aan μορφή (morfe), ‘gestalte’, uit 2:6–7. ἀνάστασις (anastasis), ‘opstanding’.
Voetnoot : Zie ook Filip. 2:6–8; 2 Kor. 1:5.
Zie ook: 2 Kor 1:5; Fil 2:6–8

**3:11** of ik op enigerlei wijze mag komen tot de opstanding uit de doden.
Brontekst: εἴ (ei) = of | πως (pos) = op enigerlei wijze | καταντήσω (katanteso) = ik kom | εἰς (eis) = tot | τὴν (ten) = de | ἐξανάστασιν (exanastasin) = opstanding uit | τὴν (ten) = die | ἐκ (ek) = uit | νεκρῶν (nekron) = doden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐξανάστασις (exanastasis), ‘opstanding uit’: een zeldzame vorm die alleen hier staat; hij is gevormd van ἀνάστασις (anastasis), ‘opstanding’. εἴ πως (ei pos), ‘of op enigerlei wijze’: Paulus spreekt voorzichtig.

### Jagen naar het doel

**3:12** Niet dat ik het al ontvangen heb of al volmaakt ben. Maar ik jaag ernaar, of ik het ook mag grijpen, waarvoor ik ook door de Messias gegrepen ben.
Brontekst: Οὐχ (Ouch) = niet | ὅτι (hoti) = dat | ἤδη (ede) = al | ἔλαβον (elabon) = ik ontving | ἢ (e) = of | ἤδη (ede) = al | τετελείωμαι (teteleiomai) = ik ben volmaakt | διώκω (dioko) = ik jaag | δὲ (de) = maar | εἰ (ei) = of | καὶ (kai) = ook | καταλάβω (katalabo) = ik grijp | ἐφ’ (eph’) = waarop | ᾧ (ho) = wat | καὶ (kai) = ook | κατελήμφθην (katelemphthen) = ik ben gegrepen | ὑπὸ (hypo) = door | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τελειόω (teleioo), ‘volmaakt maken’: tot het einddoel brengen. καταλαμβάνω (katalambano), ‘grijpen’: Paulus noemt zowel dat hij wil grijpen als dat hij door de Messias gegrepen is.
  De brief zegt niet wat hij wil grijpen; vers 14 noemt ‘de prijs’. διώκω (dioko), ‘jagen’: zie 3:6.
Zie ook: Fil 3:14

**3:13** Broers, ik reken van mezelf niet dat ik het gegrepen heb. Eén ding: wat achter mij ligt vergetend en mij uitstrekkend naar wat voor mij ligt,
Brontekst: ἀδελφοί (adelphoi) = broers | ἐγὼ (ego) = ik | ἐμαυτὸν (emauton) = mezelf | οὐ (ou) = niet | λογίζομαι (logizomai) = reken | κατειληφέναι (kateilephenai) = gegrepen te hebben | ἓν (hen) = één ding | δέ (de) = maar | τὰ (ta) = wat | μὲν (men) = wel | ὀπίσω (opiso) = achter | ἐπιλανθανόμενος (epilanthanomenos) = vergetend | τοῖς (tois) = naar wat | δὲ (de) = maar | ἔμπροσθεν (emprosthen) = voor | ἐπεκτεινόμενος (epekteinomenos) = mij uitstrekkend
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπεκτείνομαι (epekteinomai), ‘zich uitstrekken’: het beeld van een hardloper die zich naar de finish strekt. ἐπιλανθάνομαι (epilanthanomai), ‘vergeten’.

**3:14** jaag ik op het doel af naar de prijs van de roeping omhoog van Elohim in Yeshua de Messias.
Brontekst: κατὰ (kata) = op | σκοπὸν (skopon) = doel | διώκω (dioko) = ik jaag | εἰς (eis) = naar | τὸ (to) = de | βραβεῖον (brabeion) = prijs | τῆς (tes) = van de | ἄνω (ano) = omhoog | κλήσεως (kleseos) = roeping | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: βραβεῖον (brabeion), ‘prijs’: de prijs voor de winnaar van een wedstrijd, zoals in 1 Kor. 9:24. ἄνω κλῆσις (ano klesis), ‘roeping omhoog’: ook ‘roeping naar boven’; de tekst laat open of de roeping uit de hemel komt of naar de hemel leidt.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 9:24.
Zie ook: 1 Kor 9:24

**3:15** Laten wij dan, zovelen als volmaakt zijn, dit denken. En als jullie iets anders denken, ook dat zal Elohim jullie onthullen.
Brontekst: ὅσοι (hosoi) = zovelen | οὖν (oun) = dus | τέλειοι (teleioi) = volmaakt | τοῦτο (touto) = dit | φρονῶμεν (phronomen) = laten wij denken | καὶ (kai) = en | εἴ (ei) = als | τι (ti) = iets | ἑτέρως (heteros) = anders | φρονεῖτε (phroneite) = jullie denken | καὶ (kai) = ook | τοῦτο (touto) = dit | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | ἀποκαλύψει (apokalypsei) = zal onthullen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τέλειος (teleios), ‘volmaakt’: ook ‘volwassen, rijp’.
  Paulus zegt in 3:12 dat hij zelf nog niet volmaakt is; het woord kan hier ‘rijp’ betekenen. φρονέω (froneo), ‘denken’: zie 2:2. ἀποκαλύπτω (apokalypto), ‘onthullen’.

**3:16** Alleen, tot waar wij gekomen zijn, laten wij in dezelfde pas lopen.
Brontekst: πλὴν (plen) = alleen | εἰς (eis) = tot | ὃ (ho) = waar | ἐφθάσαμεν (ephthasamen) = wij zijn gekomen | τῷ (to) = in de | αὐτῷ (auto) = dezelfde | στοιχεῖν (stoichein) = pas te lopen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: στοιχέω (stoicheo), ‘in de pas lopen’: op één lijn lopen, zoals soldaten in een rij; wij gebruiken dezelfde weergave als in Gal. 5:25.
  De Griekse zin is kort en duister; wij houden hem kort.
Voetnoot : Zie ook Gal. 5:25; Gal. 6:16.
Zie ook: Gal 5:25; Gal 6:16

### Ons burgerschap is in de hemelen

**3:17** Word samen navolgers van mij, broers, en let op hen die zo wandelen, zoals jullie ons als voorbeeld hebben.
Brontekst: Συμμιμηταί (Symmimetai) = samen navolgers | μου (mou) = mijn | γίνεσθε (ginesthe) = wordt | ἀδελφοί (adelphoi) = broers | καὶ (kai) = en | σκοπεῖτε (skopeite) = let op | τοὺς (tous) = hen | οὕτω (houto) = zo | περιπατοῦντας (peripatountas) = wandelend | καθὼς (kathos) = zoals | ἔχετε (echete) = jullie hebben | τύπον (typon) = voorbeeld | ἡμᾶς (hemas) = ons
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συμμιμητής (symmimetes), ‘samen navolger’: een zeldzaam woord dat alleen hier staat; het kan ‘samen met mij navolgers’ of ‘samen navolgers’ betekenen. τύπος (typos), ‘voorbeeld’: afdruk, model. περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: een manier van leven.
  ‘Ons’ zijn Paulus en zijn medewerkers, zoals Timoteüs in 1:1.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 4:16; 1 Kor. 11:1; 1 Tess. 1:6.
Zie ook: 1 Tess 1:6; 1 Kor 4:16; 1 Kor 11:1

**3:18** Want velen wandelen als vijanden van het kruis van de Messias. Ik heb het jullie vaak gezegd, en nu zeg ik het zelfs huilend.
Brontekst: πολλοὶ (polloi) = velen | γὰρ (gar) = want | περιπατοῦσιν (peripatousin) = wandelen | οὓς (hous) = die | πολλάκις (pollakis) = vaak | ἔλεγον (elegon) = ik zei | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | νῦν (nyn) = nu | δὲ (de) = maar | καὶ (kai) = ook | κλαίων (klaion) = huilend | λέγω (lego) = ik zeg | τοὺς (tous) = de | ἐχθροὺς (echthrous) = vijanden | τοῦ (tou) = van het | σταυροῦ (staurou) = kruis | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Vijanden van het kruis’: de brief noemt niet wie bedoeld worden. κλαίων (klaion), ‘huilend’.
  In het Grieks is ‘de vijanden van het kruis van de Messias’ een bijstelling aan het eind van de zin; wij zetten haar vooraan en splitsen de zin.
Voetnoot : Zie ook Gal. 6:12–14.
Zie ook: Gal 6:12–14

**3:19** Hun einde is verderf, hun god is de buik en hun heerlijkheid is in hun schande. Zij denken aan het aardse.
Brontekst: ὧν (hon) = van wie | τὸ (to) = het | τέλος (telos) = einde | ἀπώλεια (apoleia) = verderf | ὧν (hon) = van wie | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = god | ἡ (he) = de | κοιλία (koilia) = buik | καὶ (kai) = en | ἡ (he) = de | δόξα (doxa) = heerlijkheid | ἐν (en) = in | τῇ (te) = de | αἰσχύνῃ (aischyne) = schande | αὐτῶν (auton) = hun | οἱ (hoi) = die | τὰ (ta) = het | ἐπίγεια (epigeia) = aardse | φρονοῦντες (phronountes) = denkend aan
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κοιλία (koilia), ‘buik’: de eetlust of de eigen begeerten; de tekst zegt niet met welke groep dit gezegd wordt.
  Het Grieks heeft vier delen met ‘van wie’; wij maken er korte zinnen van. αἰσχύνη (aischyne), ‘schande’. τὰ ἐπίγεια (ta epigeia), ‘het aardse’: wat bij de aarde hoort, tegenover ‘in de hemelen’ in vers 20.
Zie ook: Fil 3:20

**3:20** Want ons burgerschap is in de hemelen, waaruit wij ook een Redder verwachten: de Heer Yeshua de Messias,
Brontekst: ἡμῶν (hemon) = van ons | γὰρ (gar) = want | τὸ (to) = het | πολίτευμα (politeuma) = burgerschap | ἐν (en) = in | οὐρανοῖς (ouranois) = hemelen | ὑπάρχει (hyparchei) = is | ἐξ (ex) = uit | οὗ (hou) = welke | καὶ (kai) = ook | σωτῆρα (sotera) = Redder | ἀπεκδεχόμεθα (apekdechometha) = wij verwachten | κύριον (kyrion) = Heer | Ἰησοῦν (Iesoun) = Yeshua | Χριστόν (Christon) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πολίτευμα (politeuma), ‘burgerschap’: het woord betekent ook ‘gemeenschap van burgers, staat’; het hoort bij πολιτεύομαι (politeuomai), ‘leven als burger’, in 1:27.
  Filippi was een Romeinse kolonie (Hand. 16:12). ἐν οὐρανοῖς (en ouranois), ‘in de hemelen’. σωτήρ (soter), ‘Redder’. ἀπεκδέχομαι (apekdechomai), ‘verwachten’: vol verlangen wachten.
Voetnoot : Zie ook Filip. 1:27; Hand. 16:12.
Zie ook: Hand 16:12; Fil 1:27

**3:21** die het lichaam van onze vernedering zal omvormen, gelijk aan het lichaam van Zijn heerlijkheid, naar de werking van Zijn vermogen om ook alles aan Zich te onderschikken.
Brontekst: ὃς (hos) = die | μετασχηματίσει (metaschematisei) = zal omvormen | τὸ (to) = het | σῶμα (soma) = lichaam | τῆς (tes) = van de | ταπεινώσεως (tapeinoseos) = vernedering | ἡμῶν (hemon) = onze | σύμμορφον (symmorphon) = gelijkvormig | τῷ (to) = aan het | σώματι (somati) = lichaam | τῆς (tes) = van de | δόξης (doxes) = heerlijkheid | αὐτοῦ (autou) = Zijn | κατὰ (kata) = volgens | τὴν (ten) = de | ἐνέργειαν (energeian) = werking | τοῦ (tou) = van het | δύνασθαι (dynasthai) = kunnen | αὐτὸν (auton) = Hem | καὶ (kai) = ook | ὑποτάξαι (hypotaxai) = onderschikken | αὑτῷ (hauto) = aan Zich | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μετασχηματίζω (metaschematizo), ‘omvormen’: het uiterlijk veranderen, verwant aan σχῆμα (schema), ‘uiterlijk’, in 2:7. σύμμορφος (symmorfos), ‘gelijkvormig’: verwant aan μορφή (morfe), ‘gestalte’. ταπείνωσις (tapeinosis), ‘vernedering’: een toestand van zwakheid. ὑποτάσσω (hypotasso), ‘onderschikken’: zoals in Ef. 1:22 en Kol. 3:18.
  De Griekse zin is lang; splitsen zou de redenering breken.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 15:28; 1 Kor. 15:42–44.
Zie ook: 1 Kor 15:28; 1 Kor 15:42–44; Ef 1:22; Kol 3:18

## Filippenzen 4
_Standvastig in de Heer, wees niet bezorgd, tevreden in alles, dank voor de gift en de groeten_

### Sta vast in de Heer

**4:1** Daarom, mijn broers, geliefd en verlangd, mijn vreugde en krans: sta zo vast in de Heer, geliefden.
Brontekst: ὥστε (hoste) = zodat | ἀδελφοί (adelphoi) = broers | μου (mou) = mijn | ἀγαπητοὶ (agapetoi) = geliefde | καὶ (kai) = en | ἐπιπόθητοι (epipothetoi) = verlangde | χαρὰ (chara) = vreugde | καὶ (kai) = en | στέφανός (stephanos) = krans | μου (mou) = mijn | οὕτως (houtos) = zo | στήκετε (stekete) = staat vast | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | ἀγαπητοί (agapetoi) = geliefden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπιπόθητος (epipothetos), ‘verlangd’: naar wie men verlangt. στέφανος (stefanos), ‘krans’: de krans van de winnaar in een wedstrijd, zoals in 1 Kor. 9:25. στήκω (steko), ‘vastberaden staan’: zie 1:27.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 9:25; Filip. 1:27.
Zie ook: 1 Kor 9:25; Fil 1:27

### Euodia en Syntyche

**4:2** Euodia spoor ik aan en Syntyche spoor ik aan om hetzelfde te denken in de Heer.
Brontekst: Εὐοδίαν (Euodian) = Euodia | παρακαλῶ (parakalo) = ik spoor aan | καὶ (kai) = en | Συντύχην (Syntychen) = Syntyche | παρακαλῶ (parakalo) = ik spoor aan | τὸ (to) = het | αὐτὸ (auto) = hetzelfde | φρονεῖν (phronein) = denken | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Euodia en Syntyche zijn vrouwennamen.
  De brief zegt niet wat er tussen hen was; Paulus spoort hen aan tot hetzelfde denken. παρακαλέω (parakaleo), ‘aansporen’: ook ‘vragen, oproepen’; zoals in Ef. 4:1 en 2 Kor. 5:20. φρονέω (froneo), ‘denken’: zie 2:2.
Voetnoot : Zie ook Filip. 2:2; 2 Kor. 5:20.
Zie ook: 2 Kor 5:20; Ef 4:1; Fil 2:2

**4:3** Ja, ik vraag ook jou, trouwe Syzygos: help hen die met mij gestreden hebben in de goede boodschap, samen ook met Clemens en mijn andere medewerkers. Hun namen staan in het boek van het leven.
Brontekst: ναὶ (nai) = ja | ἐρωτῶ (eroto) = ik vraag | καὶ (kai) = ook | σέ (se) = jou | γνήσιε (gnesie) = trouwe | σύζυγε (syzyge) = Syzygos | συλλαμβάνου (syllambanou) = help | αὐταῖς (autais) = hen | αἵτινες (haitines) = die | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | εὐαγγελίῳ (euangelio) = goede boodschap | συνήθλησάν (synethlesan) = streden samen | μοι (moi) = met mij | μετὰ (meta) = samen met | καὶ (kai) = ook | Κλήμεντος (Klementos) = Clemens | καὶ (kai) = en | τῶν (ton) = de | λοιπῶν (loipon) = overige | συνεργῶν (synergon) = medewerkers | μου (mou) = mijn | ὧν (hon) = van wie | τὰ (ta) = de | ὀνόματα (onomata) = namen | ἐν (en) = in | βίβλῳ (biblo) = boek | ζωῆς (zoes) = van leven
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σύζυγε (syzyge): de aanspreekvorm van σύζυγος (syzygos).
  Dit kan een eigennaam zijn, ‘Syzygos’, of een woord, ‘metgezel’ (letterlijk ‘wie met mij onder hetzelfde juk loopt’).
  Wij schrijven ‘trouwe Syzygos’; de brief zegt niet wie bedoeld wordt.
  Bij dit woord staat in de SBLGNT een variantmarkering.
  De brief zegt verder niets over Clemens. συναθλέω (synatheleo), ‘samen strijden’: zoals in 1:27.
  ‘Hun namen’ slaat in elk geval op Clemens en de andere medewerkers; het Grieks laat open of ook de twee vrouwen erbij horen.
  ‘Het boek van het leven’: een beeld voor wie bij Elohim bekend en opgeschreven is.
Voetnoot : Zie ook Filip. 1:27; Exod. 32:32; Ps. 69:29; Dan. 12:1.
Zie ook: Ex 32:32; Ps 69:29; Dan 12:1; Fil 1:27

### Verheug jullie en wees niet bezorgd

**4:4** Verheug jullie altijd in de Heer. Nogmaals zal ik zeggen: verheug jullie.
Brontekst: Χαίρετε (Chairete) = verheugt jullie | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | πάντοτε (pantote) = altijd | πάλιν (palin) = opnieuw | ἐρῶ (ero) = ik zal zeggen | χαίρετε (chairete) = verheugt jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χαίρετε (chairete), ‘verheug jullie’: zie 3:1.
  Het gebod wordt herhaald: ‘nogmaals zal ik zeggen’.

**4:5** Laat jullie mildheid bekend worden aan alle mensen. De Heer is nabij.
Brontekst: τὸ (to) = de | ἐπιεικὲς (epieikes) = mildheid | ὑμῶν (hymon) = jullie | γνωσθήτω (gnostheto) = laat bekend worden | πᾶσιν (pasin) = aan alle | ἀνθρώποις (anthropois) = mensen | ὁ (ho) = de | κύριος (kyrios) = Heer | ἐγγύς (engys) = nabij
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπιεικές (epieikes), ‘mildheid’: ook ‘redelijkheid, inschikkelijkheid, billijkheid’.
  ‘De Heer is nabij’: het Grieks laat open of het om de tijd gaat (Hij komt spoedig) of om de plaats (Hij is dichtbij).
  Vergelijk Ps. 145:18, waar Yahweh nabij is allen die Hem aanroepen, en de roep Marana tha in 1 Kor. 16:22.
Voetnoot : Zie ook Ps. 145:18; 1 Kor. 16:22.
Zie ook: Ps 145:18; 1 Kor 16:22

**4:6** Maak jullie over niets zorgen, maar laat in alles jullie verzoeken met gebed en smeking, met dankzegging, bekend worden bij Elohim.
Brontekst: μηδὲν (meden) = niets | μεριμνᾶτε (merimnate) = maakt zorgen | ἀλλ’ (all’) = maar | ἐν (en) = in | παντὶ (panti) = alles | τῇ (te) = het | προσευχῇ (proseuche) = gebed | καὶ (kai) = en | τῇ (te) = de | δεήσει (deesei) = smeking | μετ’ (met’) = met | εὐχαριστίας (eucharistias) = dankzegging | τὰ (ta) = de | αἰτήματα (aitemata) = verzoeken | ὑμῶν (hymon) = jullie | γνωριζέσθω (gnorizestho) = laat bekend worden | πρὸς (pros) = bij | τὸν (ton) = de | θεόν (theon) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μεριμνάω (merimnao), ‘zich zorgen maken’: het woord betekent ook ‘zorg dragen’, zoals in 2:20. προσευχή (proseuche), ‘gebed’; δέησις (deesis), ‘smeking’: een dringend verzoek. αἴτημα (aitema), ‘verzoek’.

**4:7** En de vrede van Elohim, die alle verstand te boven gaat, zal jullie harten en jullie gedachten bewaken in Yeshua de Messias.
Brontekst: καὶ (kai) = en | ἡ (he) = de | εἰρήνη (eirene) = vrede | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἡ (he) = die | ὑπερέχουσα (hyperechousa) = overtreft | πάντα (panta) = al | νοῦν (noun) = verstand | φρουρήσει (phrouresei) = zal bewaken | τὰς (tas) = de | καρδίας (kardias) = harten | ὑμῶν (hymon) = jullie | καὶ (kai) = en | τὰ (ta) = de | νοήματα (noemata) = gedachten | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φρουρέω (phroureo), ‘bewaken’: zoals een wacht een stad bewaakt; hetzelfde woord staat in Gal. 3:23. νοῦς (nous), ‘verstand’. νόημα (noema), ‘gedachte’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:23.
Zie ook: Gal 3:23

### Overweeg het goede

**4:8** Verder, broers: alles wat waar is, alles wat eerbaar, alles wat rechtvaardig, alles wat zuiver, alles wat beminnelijk, alles wat welluidend, als er enige deugd en als er enige lof is: overweeg dat.
Brontekst: Τὸ (To) = het | λοιπόν (loipon) = overige | ἀδελφοί (adelphoi) = broers | ὅσα (hosa) = alles wat | ἐστὶν (estin) = is | ἀληθῆ (alethe) = waar | ὅσα (hosa) = alles wat | σεμνά (semna) = eerbaar | ὅσα (hosa) = alles wat | δίκαια (dikaia) = rechtvaardig | ὅσα (hosa) = alles wat | ἁγνά (hagna) = zuiver | ὅσα (hosa) = alles wat | προσφιλῆ (prosphile) = beminnelijk | ὅσα (hosa) = alles wat | εὔφημα (euphema) = welluidend | εἴ (ei) = als | τις (tis) = enige | ἀρετὴ (arete) = deugd | καὶ (kai) = en | εἴ (ei) = als | τις (tis) = enige | ἔπαινος (epainos) = lof | ταῦτα (tauta) = dit | λογίζεσθε (logizesthe) = overweegt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Zes woorden met ‘alles wat’: ἀληθής (alethes), ‘waar’; σεμνός (semnos), ‘eerbaar’; δίκαιος (dikaios), ‘rechtvaardig’; ἁγνός (hagnos), ‘zuiver’; προσφιλής (prosfiles), ‘beminnelijk’; εὔφημος (eufemos), ‘welluidend’: wat goed klinkt of waarover goed gesproken wordt. ἀρετή (arete), ‘deugd’. λογίζομαι (logizomai), ‘overwegen’: ook ‘rekenen, in rekening brengen’.

**4:9** Wat jullie ook geleerd en aangenomen en gehoord en gezien hebben bij mij, doe dat. En de Elohim van de vrede zal met jullie zijn.
Brontekst: ἃ (ha) = wat | καὶ (kai) = ook | ἐμάθετε (emathete) = jullie leerden | καὶ (kai) = en | παρελάβετε (parelabete) = jullie namen aan | καὶ (kai) = en | ἠκούσατε (ekousate) = jullie hoorden | καὶ (kai) = en | εἴδετε (eidete) = jullie zagen | ἐν (en) = in | ἐμοί (emoi) = mij | ταῦτα (tauta) = dit | πράσσετε (prassete) = doet | καὶ (kai) = en | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | τῆς (tes) = van de | εἰρήνης (eirenes) = vrede | ἔσται (estai) = zal zijn | μεθ’ (meth’) = met | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παραλαμβάνω (paralambano), ‘aannemen’: ontvangen wat doorgegeven wordt.
  ‘De Elohim van de vrede’ sluit aan bij ‘de vrede van Elohim’ in vers 7.
Voetnoot : Zie ook Filip. 4:7.
Zie ook: Fil 4:7

### Dank voor de gift van de gemeente

**4:10** Ik heb mij zeer verheugd in de Heer dat jullie nu eindelijk weer opgebloeid zijn in het denken aan mij. Daaraan dachten jullie ook wel, maar jullie hadden geen gelegenheid.
Brontekst: Ἐχάρην (Echaren) = ik verheugde mij | δὲ (de) = maar | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | μεγάλως (megalos) = zeer | ὅτι (hoti) = dat | ἤδη (ede) = nu | ποτὲ (pote) = eindelijk | ἀνεθάλετε (anethalete) = jullie bloeiden weer op | τὸ (to) = het | ὑπὲρ (hyper) = voor | ἐμοῦ (emou) = mij | φρονεῖν (phronein) = denken | ἐφ’ (eph’) = in | ᾧ (ho) = wat | καὶ (kai) = ook | ἐφρονεῖτε (ephroneite) = jullie dachten | ἠκαιρεῖσθε (ekaireisthe) = jullie hadden geen gelegenheid | δέ (de) = maar
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀναθάλλω (anathallo), ‘weer opbloeien’: wat is verdord en weer groen wordt. φρονέω (froneo), ‘denken’: hier ‘denken aan’; zie 2:2. ἀκαιρέομαι (akaireomai), ‘geen gelegenheid hebben’: de brief zegt niet waarom het jullie ontbrak.

**4:11** Ik zeg dit niet vanwege een tekort, want ik heb geleerd tevreden te zijn in de omstandigheden waarin ik ben.
Brontekst: οὐχ (ouch) = niet | ὅτι (hoti) = dat | καθ’ (kath’) = vanwege | ὑστέρησιν (hysteresin) = tekort | λέγω (lego) = ik zeg | ἐγὼ (ego) = ik | γὰρ (gar) = want | ἔμαθον (emathon) = ik leerde | ἐν (en) = in | οἷς (hois) = waarin | εἰμι (eimi) = ik ben | αὐτάρκης (autarkes) = tevreden | εἶναι (einai) = te zijn
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: αὐτάρκης (autarkes), ‘tevreden’: letterlijk ‘zichzelf genoeg’. ὑστέρησις (hysteresis), ‘tekort’.
  Het Grieks heeft ‘in wat ik ben’; ‘omstandigheden’ is ons aanvulling.

**4:12** Ik weet wat vernederd worden is en ik weet wat overvloed hebben is. In alles en bij alles ben ik ingewijd: zowel verzadigd te worden als honger te lijden, zowel overvloed te hebben als tekort te hebben.
Brontekst: οἶδα (oida) = ik weet | καὶ (kai) = ook | ταπεινοῦσθαι (tapeinousthai) = vernederd te worden | οἶδα (oida) = ik weet | καὶ (kai) = ook | περισσεύειν (perisseuein) = overvloed te hebben | ἐν (en) = in | παντὶ (panti) = alles | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | πᾶσιν (pasin) = alles | μεμύημαι (memyemai) = ik ben ingewijd | καὶ (kai) = zowel | χορτάζεσθαι (chortazesthai) = verzadigd te worden | καὶ (kai) = als | πεινᾶν (peinan) = honger te lijden | καὶ (kai) = zowel | περισσεύειν (perisseuein) = overvloed te hebben | καὶ (kai) = als | ὑστερεῖσθαι (hystereisthai) = tekort te hebben
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μυέω (myeo), ‘inwijden’: ingewijd worden in een geheim; Paulus gebruikt het beeldend voor wat hij geleerd heeft. ταπεινόω (tapeinoo), ‘vernederen’: zoals in 2:8. χορτάζω (chortazo), ‘verzadigen’. περισσεύω (perisseuo), ‘overvloed hebben’.

**4:13** Ik kan alles in Hem die mij kracht geeft.
Brontekst: πάντα (panta) = alles | ἰσχύω (ischyo) = ik kan | ἐν (en) = in | τῷ (to) = Hem die | ἐνδυναμοῦντί (endynamounti) = kracht geeft | με (me) = mij
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐνδυναμόω (endynamoo), ‘kracht geven’.
  Het Grieks noemt geen naam bij ‘Hem die mij kracht geeft’; wij schrijven ‘Hem’ met hoofdletter, omdat Elohim of de Messias bedoeld is.

**4:14** Toch hebben jullie goed gedaan door deelgenoot te worden in mijn verdrukking.
Brontekst: πλὴν (plen) = toch | καλῶς (kalos) = goed | ἐποιήσατε (epoiesate) = jullie deden | συγκοινωνήσαντές (synkoinonesantes) = deelgenoot geworden | μου (mou) = van mij | τῇ (te) = de | θλίψει (thlipsei) = verdrukking
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συγκοινωνέω (sygkoinoneo), ‘deelgenoot worden’: zie 1:7. θλῖψις (thlipsis), ‘verdrukking’.

**4:15** Jullie weten ook zelf, Filippenzen, dat in het begin van de goede boodschap, toen ik uit Macedonië wegging, geen enkele gemeente met mij gemeenschap had in de rekening van geven en ontvangen, behalve jullie alleen.
Brontekst: Οἴδατε (Oidate) = jullie weten | δὲ (de) = maar | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | Φιλιππήσιοι (Philippesioi) = Filippenzen | ὅτι (hoti) = dat | ἐν (en) = in | ἀρχῇ (arche) = begin | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | ὅτε (hote) = toen | ἐξῆλθον (exelthon) = ik ging weg | ἀπὸ (apo) = uit | Μακεδονίας (Makedonias) = Macedonië | οὐδεμία (oudemia) = geen enkele | μοι (moi) = voor mij | ἐκκλησία (ekklesia) = gemeente | ἐκοινώνησεν (ekoinonesen) = had gemeenschap | εἰς (eis) = in | λόγον (logon) = rekening | δόσεως (doseos) = van geven | καὶ (kai) = en | λήμψεως (lempseos) = ontvangen | εἰ (ei) = als | μὴ (me) = niet | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | μόνοι (monoi) = alleen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Plaats: Zie Macedonië (ongeveer): Macedonië was een Romeinse provincie in het noorden van Griekenland, met Tessalonica en Filippi als steden.
  De grenzen zijn bij benadering.
Voetnoot Uitleg: Φιλιππήσιοι (Filippesioi), ‘Filippenzen’: de inwoners van Filippi. δόσις καὶ λῆμψις (dosis kai lempsis), ‘geven en ontvangen’: woorden uit de boekhouding; λόγος (logos), ‘rekening’. κοινωνέω (koinoneo), ‘gemeenschap hebben’: zie 1:5.
  ‘Het begin van de goede boodschap’: de tijd waarin de goede boodschap Macedonië bereikte, zie Hand. 16.
  De Griekse zin is lang; splitsen zou de redenering breken.
Voetnoot : Zie ook Hand. 16:12–40; Hand. 17:1; 2 Kor. 11:9.
Zie ook: Hand 16:12–40; Hand 17:1; 2 Kor 11:9

**4:16** Want ook in Tessalonica hebben jullie mij zowel eenmaal als tweemaal voor mijn behoefte gestuurd.
Brontekst: ὅτι (hoti) = omdat | καὶ (kai) = ook | ἐν (en) = in | Θεσσαλονίκῃ (Thessalonike) = Tessalonica | καὶ (kai) = en | ἅπαξ (hapax) = eenmaal | καὶ (kai) = en | δὶς (dis) = tweemaal | εἰς (eis) = voor | τὴν (ten) = de | χρείαν (chreian) = behoefte | μοι (moi) = mij | ἐπέμψατε (epempsate) = jullie stuurden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Plaats: Zie Tessalonica (nu Thessaloniki): Tessalonica was de hoofdstad van de Romeinse provincie Macedonië, aan de Thermaïsche Golf in het noorden van Griekenland.
  De stad heet nu Thessaloniki.
  Zij lag aan de grote weg van oost naar west, de Via Egnatia.
Voetnoot Uitleg: Tessalonica ligt in Macedonië (Hand. 17:1). ἅπαξ καὶ δίς (hapax kai dis), ‘zowel eenmaal als tweemaal’: meer dan eens. χρεία (chreia), ‘behoefte’.
  Het Grieks noemt niet wat zij stuurden.
Voetnoot : Zie ook Hand. 17:1; 2 Kor. 11:9.
Zie ook: Hand 17:1; 2 Kor 11:9

**4:17** Niet dat ik de gave zoek, maar ik zoek de vrucht die overvloedig wordt op jullie rekening.
Brontekst: οὐχ (ouch) = niet | ὅτι (hoti) = dat | ἐπιζητῶ (epizeto) = ik zoek | τὸ (to) = de | δόμα (doma) = gave | ἀλλὰ (alla) = maar | ἐπιζητῶ (epizeto) = ik zoek | τὸν (ton) = de | καρπὸν (karpon) = vrucht | τὸν (ton) = die | πλεονάζοντα (pleonazonta) = overvloedig wordt | εἰς (eis) = op | λόγον (logon) = rekening | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δόμα (doma), ‘gave’; καρπός (karpos), ‘vrucht’. λόγος (logos), ‘rekening’: de vrucht wordt aan jullie bijgeschreven, als winst op jullie rekening.

**4:18** Ik heb alles en heb overvloed. Ik ben vervuld nu ik van Epafroditus ontvangen heb wat van jullie komt: een geur van welriekendheid, een aanvaardbaar offer, welgevallig aan Elohim.
Brontekst: ἀπέχω (apecho) = ik heb | δὲ (de) = maar | πάντα (panta) = alles | καὶ (kai) = en | περισσεύω (perisseuo) = ik heb overvloed | πεπλήρωμαι (pepleromai) = ik ben vervuld | δεξάμενος (dexamenos) = ontvangen hebbend | παρὰ (para) = van | Ἐπαφροδίτου (Epaphroditou) = Epafroditus | τὰ (ta) = wat | παρ’ (par’) = van | ὑμῶν (hymon) = jullie | ὀσμὴν (osmen) = geur | εὐωδίας (euodias) = van welriekendheid | θυσίαν (thysian) = offer | δεκτήν (dekten) = aanvaardbaar | εὐάρεστον (euareston) = welgevallig | τῷ (to) = aan de | θεῷ (theo) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀπέχω (apecho), ‘ontvangen hebben, helemaal hebben’: een woord uit de handel. ὀσμὴ εὐωδίας (osme euodias), ‘geur van welriekendheid’, en θυσία (thysia), ‘offer’: taal van het offer; vergelijk Lev. 1:9, ‘een aangename geur voor Yahweh’.
  Zo noemt Paulus de gift een offer voor Elohim.
  Epafroditus: zie 2:25–30.
Voetnoot : Zie ook Filip. 2:25–30; Lev. 1:9.
Zie ook: Lev 1:9; Fil 2:25–30

**4:19** Mijn Elohim zal elke behoefte van jullie vervullen, naar Zijn rijkdom, in heerlijkheid, in Yeshua de Messias.
Brontekst: ὁ (ho) = de | δὲ (de) = maar | θεός (theos) = Elohim | μου (mou) = mijn | πληρώσει (plerosei) = zal vervullen | πᾶσαν (pasan) = elke | χρείαν (chreian) = behoefte | ὑμῶν (hymon) = jullie | κατὰ (kata) = naar | τὸ (to) = de | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | αὐτοῦ (autou) = Zijn | ἐν (en) = in | δόξῃ (doxe) = heerlijkheid | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πληρόω (pleroo), ‘vervullen’. πλοῦτος (ploutos), ‘rijkdom’. ἐν δόξῃ (en doxe), ‘in heerlijkheid’: kan bij ‘rijkdom’ horen (‘Zijn rijkdom in heerlijkheid’) of bij ‘vervullen’.
  ‘Mijn Elohim’: Paulus spreekt persoonlijk, zoals in 1:3.

**4:20** Aan onze Elohim en Vader zij de heerlijkheid tot in de eeuwen van de eeuwen. Amen.
Brontekst: τῷ (to) = aan de | δὲ (de) = maar | θεῷ (theo) = Elohim | καὶ (kai) = en | πατρὶ (patri) = Vader | ἡμῶν (hemon) = onze | ἡ (he) = de | δόξα (doxa) = heerlijkheid | εἰς (eis) = tot | τοὺς (tous) = de | αἰῶνας (aionas) = eeuwen | τῶν (ton) = van de | αἰώνων (aionon) = eeuwen | ἀμήν (amen) = amen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Slotlofprijs. ἀμήν (amen): Hebreeuws ‘zo is het’; zoals in Gal. 1:5.
Voetnoot : Zie ook Gal. 1:5.
Zie ook: Gal 1:5

### Groeten en zegen

**4:21** Groet ieder heilige in Yeshua de Messias. De broers die bij mij zijn, groeten jullie.
Brontekst: Ἀσπάσασθε (Aspasasthe) = groet | πάντα (panta) = elke | ἅγιον (hagion) = heilige | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | ἀσπάζονται (aspazontai) = groeten | ὑμᾶς (hymas) = jullie | οἱ (hoi) = de | σὺν (syn) = met | ἐμοὶ (emoi) = mij | ἀδελφοί (adelphoi) = broers
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἅγιος (hagios), ‘heilige’: zie 1:1.
  Het Grieks heeft ‘ieder heilige’ in het enkelvoud; wij houden dat.

**4:22** Alle heiligen groeten jullie, vooral zij die tot het huis van de keizer behoren.
Brontekst: ἀσπάζονται (aspazontai) = groeten | ὑμᾶς (hymas) = jullie | πάντες (pantes) = alle | οἱ (hoi) = de | ἅγιοι (hagioi) = heiligen | μάλιστα (malista) = vooral | δὲ (de) = maar | οἱ (hoi) = zij | ἐκ (ek) = uit | τῆς (tes) = het | Καίσαρος (Kaisaros) = van de keizer | οἰκίας (oikias) = huis
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Het huis van de keizer’: de keizerlijke huishouding, de mensen die in dienst van de keizer stonden.
  Het Grieks noemt de keizer niet bij naam en de brief noemt de stad van waaruit Paulus schrijft niet.
  Vergelijk het pretorium in 1:13.
Voetnoot : Zie ook Filip. 1:13.
Zie ook: Fil 1:13

**4:23** De genade van de Heer Yeshua de Messias zij met jullie geest.
Brontekst: ἡ (he) = de | χάρις (charis) = genade | τοῦ (tou) = van de | κυρίου (kyriou) = Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | μετὰ (meta) = met | τοῦ (tou) = de | πνεύματος (pneumatos) = geest | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Met jullie geest’: de geest van de lezers staat voor henzelf, zoals in Gal. 6:18.
Voetnoot : Zie ook Gal. 6:18.
Zie ook: Gal 6:18