# Efeziërs (Πρὸς Ἐφεσίους, Pros Ephesious)

Vetgedrukt = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf (rood in de app). Cursief = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot) en, iets kleiner in de app, woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).

## Efeziërs 1
_Aanhef, de lofprijzing op de zegen in de Messias, dank en gebed, de Messias boven alle machten_

### Aanhef en groet

**1:1** Paulus, apostel van de Messias Yeshua door de wil van Elohim, aan de heiligen die in Efeze zijn en gelovig zijn in de Messias Yeshua:
Brontekst: Παῦλος (Paulos) = Paulus | ἀπόστολος (apostolos) = apostel | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | διὰ (dia) = door | θελήματος (thelematos) = wil | θεοῦ (theou) = van Elohim | τοῖς (tois) = aan de | ἁγίοις (hagiois) = heiligen | τοῖς (tois) = die | οὖσιν (ousin) = zijn | ἐν (en) = in | Ἐφέσῳ (Epheso) = Efeze | καὶ (kai) = en | πιστοῖς (pistois) = gelovigen | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Plaats: Zie Efeze: Efeze lag aan de westkust van Turkije, bij het huidige Selçuk.
  Het was de grootste stad van de Romeinse provincie Asia.
Voetnoot Uitleg: ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’: iemand die gezonden is. ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: de toegewijden, mensen die voor Elohim zijn afgezonderd; wij gebruiken ‘heiligen’ in heel de brief. Χριστός (Christos), ‘Messias’: de gezalfde, Hebr. mashiach. ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ (en Christo Iesou), ‘in de Messias Yeshua’.
  Efeze was een grote stad in Asia (zie Hand. 19:10, 19:26).
Voetnoot Lezing: De woorden ‘in Efeze’ (ἐν Ἐφέσῳ) staan in de SBLGNT tussen rechte haken: sommige oude handschriften verschillen hier.
  Wij vertalen de tekst zoals de SBLGNT hem geeft, met ‘in Efeze’.
  Ook de woorden Χριστοῦ Ἰησοῦ (Christou Iesou), ‘van de Messias Yeshua’, aan het begin van het vers zijn in de SBLGNT als variant gemarkeerd.
Voetnoot : Zie ook Hand. 18:19–21; Hand. 19:1; Hand. 20:17.
Zie ook: Hand 18:19–21; Hand 19:1; Hand 19:10; Hand 19:26; Hand 20:17

**1:2** genade aan jullie en vrede van Elohim, onze Vader, en van de Heer Yeshua de Messias.
Brontekst: χάρις (charis) = genade | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | καὶ (kai) = en | εἰρήνη (eirene) = vrede | ἀπὸ (apo) = van | θεοῦ (theou) = Elohim | πατρὸς (patros) = Vader | ἡμῶν (hemon) = onze | καὶ (kai) = en | κυρίου (kyriou) = van de Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χάρις (charis), ‘genade’; εἰρήνη (eirene), ‘vrede’: het Hebreeuwse shalom, heelheid en welzijn. κύριος (kyrios), ‘Heer’: hier Yeshua.
  De groet lijkt sterk op die in Gal. 1:3.
Voetnoot : Zie ook Gal. 1:3.
Zie ook: Gal 1:3

### Geprezen zij Elohim: de zegen in de Messias

**1:3** Geprezen is Elohim en Vader van onze Heer Yeshua de Messias. Hij heeft ons gezegend met alle geestelijke zegen in de hemelse gewesten, in de Messias.
Brontekst: Εὐλογητὸς (Eulogetos) = geprezen | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | καὶ (kai) = en | πατὴρ (pater) = Vader | τοῦ (tou) = van de | κυρίου (kyriou) = Heer | ἡμῶν (hemon) = onze | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | ὁ (ho) = die | εὐλογήσας (eulogesas) = gezegend heeft | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἐν (en) = met | πάσῃ (pase) = alle | εὐλογίᾳ (eulogia) = zegen | πνευματικῇ (pneumatike) = geestelijke | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | ἐπουρανίοις (epouraniois) = hemelse gewesten | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εὐλογητός (eulogetos), ‘geprezen’; εὐλογέω (eulogeo), ‘zegenen’: letterlijk ‘goed spreken’. τὰ ἐπουράνια (ta epourania), ‘de hemelse gewesten’: letterlijk ‘de dingen/plaatsen bij de hemel’, het gebied waar Elohim is en waar ook de machten zijn (1:20, 2:6, 3:10, 6:12); wij gebruiken dit woord overal. ἐν Χριστῷ (en Christo), ‘in de Messias’: een formule die in deze brief steeds terugkeert (1:1, 1:10, 1:12, 2:6, 2:7, 2:10, 2:13, 3:6).
  Zij zegt dat wat Elohim geeft, in verbondenheid met de Messias gegeven wordt; het Grieks kan ook ‘door’ bedoelen, wij houden ‘in’.
  In de verzen 3–14 loopt één lange Griekse zin; wij splitsen hem zonder iets toe te voegen.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:20; Ef. 2:6; Ef. 3:10; Ef. 6:12.
Zie ook: Ef 1:20; Ef 2:6; Ef 3:10; Ef 6:12

**1:4** Zoals Hij ons in Hem heeft uitgekozen vóór de grondlegging van de wereld, om heilig en onberispelijk te zijn voor Zijn aangezicht, in liefde.
Brontekst: καθὼς (kathos) = zoals | ἐξελέξατο (exelexato) = heeft uitgekozen | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem | πρὸ (pro) = vóór | καταβολῆς (kataboles) = grondlegging | κόσμου (kosmou) = van de wereld | εἶναι (einai) = te zijn | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἁγίους (hagious) = heilig | καὶ (kai) = en | ἀμώμους (amomous) = onberispelijk | κατενώπιον (katenopion) = voor het aangezicht | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐκλέγομαι (eklegomai), ‘uitkiezen’. καταβολή (katabole), ‘grondlegging’: het leggen van het fundament van de wereld. ἄμωμος (amomos), ‘onberispelijk’: zonder gebrek, zoals een offerdier zonder gebrek. ἐν ἀγάπῃ (en agape), ‘in liefde’: kan bij het eind van vers 4 horen (‘heilig en onberispelijk in liefde’) of bij het begin van vers 5 (‘in liefde heeft Hij ons vooraf bestemd’); wij laten het bij vers 4 staan.
Zie ook: Ef 1:5

**1:5** Hij heeft ons vooraf bestemd tot aanneming als zoon, door Yeshua de Messias, voor Zichzelf, volgens het welbehagen van Zijn wil,
Brontekst: προορίσας (proorisas) = vooraf bestemd hebbend | ἡμᾶς (hemas) = ons | εἰς (eis) = tot | υἱοθεσίαν (huiothesian) = aanneming als zoon | διὰ (dia) = door | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | εἰς (eis) = tot | αὐτόν (auton) = Hem | κατὰ (kata) = volgens | τὴν (ten) = het | εὐδοκίαν (eudokian) = welbehagen | τοῦ (tou) = van de | θελήματος (thelematos) = wil | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: προορίζω (proorizo), ‘vooraf bestemmen’: tevoren een doel of bestemming vaststellen; wij gebruiken dit woord ook in vers 11. υἱοθεσία (huiothesia), ‘aanneming als zoon’: zoals in Gal. 4:5. εὐδοκία (eudokia), ‘welbehagen’: wat Hem goeddunkt. εἰς αὐτόν (eis auton), ‘tot Hem’: naar Hem toe, voor Hem.
Voetnoot : Zie ook Gal. 4:5.
Zie ook: Gal 4:5; Ef 1:11

**1:6** tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade, waarmee Hij ons begenadigd heeft in de Geliefde.
Brontekst: εἰς (eis) = tot | ἔπαινον (epainon) = lof | δόξης (doxes) = van heerlijkheid | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἧς (hes) = waarmee | ἐχαρίτωσεν (echaritosen) = begenadigd heeft | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | ἠγαπημένῳ (egapemeno) = Geliefde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χαριτόω (charitoo), ‘begenadigen’: genade schenken; het woord heeft dezelfde stam als χάρις (charis), ‘genade’. ὁ ἠγαπημένος (ho egapemenos), ‘de Geliefde’: Yeshua, de Zoon; vergelijk Matt. 3:17.
  De SBLGNT markeert bij ‘ἧς’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Matt. 3:17.
Zie ook: Mat 3:17

**1:7** In Hem hebben wij de loskoping door Zijn bloed, de vergeving van de overtredingen, naar de rijkdom van Zijn genade,
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | ἔχομεν (echomen) = hebben wij | τὴν (ten) = de | ἀπολύτρωσιν (apolytrosin) = loskoping | διὰ (dia) = door | τοῦ (tou) = het | αἵματος (haimatos) = bloed | αὐτοῦ (autou) = van Hem | τὴν (ten) = de | ἄφεσιν (aphesin) = vergeving | τῶν (ton) = van de | παραπτωμάτων (paraptomaton) = overtredingen | κατὰ (kata) = naar | τὸ (to) = de | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀπολύτρωσις (apolytrosis), ‘loskoping’: het vrijkopen met een losprijs, zoals een slaaf of gevangene; hier door Zijn bloed. ἄφεσις (aphesis), ‘vergeving’: letterlijk ‘loslaten, wegsturen’. παράπτωμα (paraptoma), ‘overtreding’: een misstap, een val. πλοῦτος (ploutos), ‘rijkdom’.
  Het woord staat in de SBLGNT in onzijdige vorm; de SBLGNT markeert hier een variant.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:14
Zie ook: Kol 1:14

**1:8** die overvloedig tot ons gekomen is, in alle wijsheid en inzicht.
Brontekst: ἧς (hes) = waarvan | ἐπερίσσευσεν (eperisseusen) = was overvloedig | εἰς (eis) = tot | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἐν (en) = in | πάσῃ (pase) = alle | σοφίᾳ (sophia) = wijsheid | καὶ (kai) = en | φρονήσει (phronesei) = inzicht
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περισσεύω (perisseuo), ‘overvloedig zijn’, ‘meer dan genoeg zijn’. φρόνησις (phronesis), ‘inzicht’.
  De woorden ‘in alle wijsheid en inzicht’ kunnen bij vers 8 horen (de genade is overvloedig in alle wijsheid) of bij vers 9 (Hij maakte bekend in alle wijsheid); wij laten ze bij vers 8 staan.
Zie ook: Ef 1:9

**1:9** Hij heeft ons het geheimenis van Zijn wil bekendgemaakt, naar Zijn welbehagen, dat Hij Zich in Hem had voorgenomen,
Brontekst: γνωρίσας (gnorisas) = bekendgemaakt hebbend | ἡμῖν (hemin) = aan ons | τὸ (to) = het | μυστήριον (mysterion) = geheimenis | τοῦ (tou) = van de | θελήματος (thelematos) = wil | αὐτοῦ (autou) = van Hem | κατὰ (kata) = volgens | τὴν (ten) = het | εὐδοκίαν (eudokian) = welbehagen | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἣν (hen) = dat | προέθετο (proetheto) = Hij zich voornam | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μυστήριον (mysterion), ‘geheimenis’: iets wat verborgen was en nu bekendgemaakt wordt; wij gebruiken dit woord overal in de brief (3:3, 3:4, 3:9, 5:32, 6:19). προτίθεμαι (protithemai), ‘zich voornemen’: vooraf plaatsen of besluiten.
Voetnoot : Zie ook Ef. 3:3; Ef. 3:9.
Zie ook: Ef 3:3; Ef 3:9

**1:10** tot een beheer van de volheid van de tijden: om alles onder één hoofd samen te brengen in de Messias, wat in de hemelen is en wat op de aarde is, in Hem.
Brontekst: εἰς (eis) = tot | οἰκονομίαν (oikonomian) = beheer | τοῦ (tou) = van de | πληρώματος (pleromatos) = volheid | τῶν (ton) = van de | καιρῶν (kairon) = tijden | ἀνακεφαλαιώσασθαι (anakephalaiosasthai) = onder één hoofd samen te brengen | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | Χριστῷ (Christo) = Messias | τὰ (ta) = het | ἐπὶ (epi) = op | τοῖς (tois) = de | οὐρανοῖς (ouranois) = hemelen | καὶ (kai) = en | τὰ (ta) = het | ἐπὶ (epi) = op | τῆς (tes) = de | γῆς (ges) = aarde | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: οἰκονομία (oikonomia), ‘beheer’: het beheer van een huishouden (οἶκος, oikos, ‘huis’); wij gebruiken ‘beheer’ ook in 3:2 en 3:9. πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’: dat wat vol gemaakt is; zie ook 1:23 en 3:19. καιροί (kairoi), ‘tijden’: bepaalde, passende tijdstippen. ἀνακεφαλαιόω (anakefalaioo), ‘onder één hoofd samenbrengen’: ook ‘samenvatten’; het woord heeft dezelfde stam als κεφαλή (kefale), ‘hoofd’, zie 1:22.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:22.
Zie ook: Ef 1:22

**1:11** In Hem zijn wij ook tot erfdeel geworden, vooraf bestemd volgens het voornemen van Hem die alles werkt naar het raadsbesluit van Zijn wil,
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | καὶ (kai) = ook | ἐκληρώθημεν (eklerothemen) = werden wij tot erfdeel | προορισθέντες (prooristhentes) = vooraf bestemd | κατὰ (kata) = volgens | πρόθεσιν (prothesin) = voornemen | τοῦ (tou) = van Hem | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles | ἐνεργοῦντος (energountos) = die werkt | κατὰ (kata) = naar | τὴν (ten) = het | βουλὴν (boulen) = raadsbesluit | τοῦ (tou) = van de | θελήματος (thelematos) = wil | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κληρόω (kleroo), ‘een erfdeel toewijzen’: de Griekse vorm ἐκληρώθημεν kan betekenen ‘wij zijn tot erfgenamen gemaakt’ of ‘wij zijn tot erfdeel (van Elohim) gemaakt’; ons ‘tot erfdeel geworden’ laat beide toe. πρόθεσις (prothesis), ‘voornemen’; βουλή (boule), ‘raadsbesluit’.
  Zie ook κληρονομία (kleronomia), ‘erfenis’, in de verzen 14 en 18.

**1:12** opdat wij tot lof van Zijn heerlijkheid zouden zijn, wij die tevoren hun hoop op de Messias gesteld hebben.
Brontekst: εἰς (eis) = tot | τὸ (to) = het | εἶναι (einai) = zijn | ἡμᾶς (hemas) = ons | εἰς (eis) = tot | ἔπαινον (epainon) = lof | δόξης (doxes) = van heerlijkheid | αὐτοῦ (autou) = van Hem | τοὺς (tous) = die | προηλπικότας (proelpikotas) = tevoren hebben gehoopt | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | Χριστῷ (Christo) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: προελπίζω (proelpizo), ‘tevoren hopen’: eerder dan anderen de hoop op de Messias stellen.
  Wie met ‘wij’ in vers 12 en met ‘jullie’ in vers 13 bedoeld wordt, zegt de tekst niet; het wordt op verschillende manieren verstaan.
Zie ook: Ef 1:13

**1:13** In Hem hebben ook jullie het woord van de waarheid gehoord, de goede boodschap van jullie redding. In Hem hebben jullie ook geloofd en zijn jullie verzegeld met de Heilige Geest van de belofte.
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | ἀκούσαντες (akousantes) = gehoord hebbend | τὸν (ton) = het | λόγον (logon) = woord | τῆς (tes) = van de | ἀληθείας (aletheias) = waarheid | τὸ (to) = de | εὐαγγέλιον (euangelion) = goede boodschap | τῆς (tes) = van de | σωτηρίας (soterias) = redding | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | καὶ (kai) = ook | πιστεύσαντες (pisteusantes) = geloofd hebbend | ἐσφραγίσθητε (esphragisthete) = werden jullie verzegeld | τῷ (to) = met de | πνεύματι (pneumati) = Geest | τῆς (tes) = van de | ἐπαγγελίας (epangelias) = belofte | τῷ (to) = de | ἁγίῳ (hagio) = Heilige
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: λόγος τῆς ἀληθείας (logos tes aletheias), ‘het woord van de waarheid’. εὐαγγέλιον (euangelion), ‘goede boodschap’. σφραγίζω (sphragizo), ‘verzegelen’: een zegel zetten als teken van eigendom en echtheid.
  ‘De Geest van de belofte’: de beloofde Geest, zoals in Gal. 3:14.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:14.
Zie ook: Gal 3:14

**1:14** Dat is het onderpand van onze erfenis, tot loskoping van wat Zijn bezit is, tot lof van Zijn heerlijkheid.
Brontekst: ὅ (ho) = dat | ἐστιν (estin) = is | ἀρραβὼν (arrabon) = onderpand | τῆς (tes) = van de | κληρονομίας (kleronomias) = erfenis | ἡμῶν (hemon) = ons | εἰς (eis) = tot | ἀπολύτρωσιν (apolytrosin) = loskoping | τῆς (tes) = van het | περιποιήσεως (peripoieseos) = bezit | εἰς (eis) = tot | ἔπαινον (epainon) = lof | τῆς (tes) = van de | δόξης (doxes) = heerlijkheid | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀρραβών (arrabon), ‘onderpand’: een eerste betaling die de rest waarborgt, zoals in 2 Kor. 1:22 en 5:5. περιποίησις (peripoiesis), ‘bezit’: wat Elohim voor Zichzelf verworven heeft.
  Het Griekse ὅ (ho), ‘dat’, is onzijdig, zoals πνεῦμα (pneuma), ‘Geest’; de SBLGNT markeert hier een variant.
Voetnoot : Zie ook 2 Kor. 1:22; 2 Kor. 5:5.
Zie ook: 2 Kor 1:22; 2 Kor 5:5

### Dank en gebed om inzicht

**1:15** Daarom houd ook ik, nu ik gehoord heb van het geloof bij jullie in de Heer Yeshua en van de liefde voor alle heiligen,
Brontekst: Διὰ (Dia) = om | τοῦτο (touto) = dit | κἀγώ (kago) = ook ik | ἀκούσας (akousas) = gehoord hebbend | τὴν (ten) = het | καθ’ (kath’) = bij | ὑμᾶς (hymas) = jullie | πίστιν (pistin) = geloof | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | κυρίῳ (kyrio) = Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = de | ἀγάπην (agapen) = liefde | τὴν (ten) = die | εἰς (eis) = tot | πάντας (pantas) = alle | τοὺς (tous) = de | ἁγίους (hagious) = heiligen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τὴν καθ᾿ ὑμᾶς πίστιν (ten kath’ humas pistin), ‘het geloof bij jullie’: letterlijk ‘het geloof naar jullie toe’.
  De SBLGNT markeert in dit vers een variant bij ‘de liefde’.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:3–4.
Zie ook: Kol 1:3–4

**1:16** niet op met danken voor jullie. Ik maak melding van jullie in mijn gebeden,
Brontekst: οὐ (ou) = niet | παύομαι (pauomai) = houd op | εὐχαριστῶν (euchariston) = dankend | ὑπὲρ (hyper) = voor | ὑμῶν (hymon) = jullie | μνείαν (mneian) = melding | ποιούμενος (poioumenos) = makend | ἐπὶ (epi) = bij | τῶν (ton) = de | προσευχῶν (proseuchon) = gebeden | μου (mou) = mijn
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μνείαν ποιέομαι (mneian poieomai), ‘melding maken’, ‘gedenken’.
  De SBLGNT markeert hier een variant.

**1:17** opdat de Elohim van onze Heer Yeshua de Messias, de Vader van de heerlijkheid, jullie een geest van wijsheid en onthulling geeft in de volle kennis van Hem.
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | τοῦ (tou) = van de | κυρίου (kyriou) = Heer | ἡμῶν (hemon) = onze | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | ὁ (ho) = de | πατὴρ (pater) = Vader | τῆς (tes) = van de | δόξης (doxes) = heerlijkheid | δώῃ (doe) = moge geven | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | πνεῦμα (pneuma) = geest | σοφίας (sophias) = van wijsheid | καὶ (kai) = en | ἀποκαλύψεως (apokalypseos) = van onthulling | ἐν (en) = in | ἐπιγνώσει (epignosei) = volle kennis | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πνεῦμα (pneuma), ‘geest’: ‘een geest van wijsheid en onthulling’ kan een houding of gave zijn; het kan ook de Geest van Elohim zijn die wijsheid en onthulling geeft. ἀποκάλυψις (apokalypsis), ‘onthulling’. ἐπίγνωσις (epignosis), ‘volle kennis’: ook ‘nauwkeurige, doorleefde kennis’; wij gebruiken deze weergave ook in 4:13, zoals in Kol. 1:9–10.
  ‘De Vader van de heerlijkheid’: de Vader aan wie de heerlijkheid toebehoort.
Zie ook: Kol 1:9–10

**1:18** Dat de ogen van jullie hart verlicht zijn, zodat jullie weten: wat is de hoop van Zijn roeping? Wat is de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn erfenis onder de heiligen?
Brontekst: πεφωτισμένους (pephotismenous) = verlicht zijnde | τοὺς (tous) = de | ὀφθαλμοὺς (ophthalmous) = ogen | τῆς (tes) = van het | καρδίας (kardias) = hart | ὑμῶν (hymon) = jullie | εἰς (eis) = tot | τὸ (to) = het | εἰδέναι (eidenai) = weten | ὑμᾶς (hymas) = jullie | τίς (tis) = wat | ἐστιν (estin) = is | ἡ (he) = de | ἐλπὶς (elpis) = hoop | τῆς (tes) = van de | κλήσεως (kleseos) = roeping | αὐτοῦ (autou) = van Hem | τίς (tis) = wat | ὁ (ho) = de | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | τῆς (tes) = van de | δόξης (doxes) = heerlijkheid | τῆς (tes) = van de | κληρονομίας (kleronomias) = erfenis | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἐν (en) = onder | τοῖς (tois) = de | ἁγίοις (hagiois) = heiligen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De verzen 18–19 zijn in het Grieks één lange zin met driemaal τίς (tis), ‘wat’; wij schrijven die als drie vragen. κλῆσις (klesis), ‘roeping’.
  ‘Onder de heiligen’ (ἐν τοῖς ἁγίοις, en tois hagiois): ook ‘in de heiligen’.
  ‘Zijn erfenis’ kan de erfenis zijn die Elohim geeft of het erfdeel dat Hij zelf bezit.
  De SBLGNT markeert hier een variant.

**1:19** En wat is de overweldigende grootheid van Zijn kracht voor ons die geloven, naar de werking van de macht van Zijn sterkte?
Brontekst: καὶ (kai) = en | τί (ti) = wat | τὸ (to) = de | ὑπερβάλλον (hyperballon) = overweldigende | μέγεθος (megethos) = grootheid | τῆς (tes) = van de | δυνάμεως (dynameos) = kracht | αὐτοῦ (autou) = van Hem | εἰς (eis) = tot | ἡμᾶς (hemas) = ons | τοὺς (tous) = die | πιστεύοντας (pisteuontas) = geloven | κατὰ (kata) = naar | τὴν (ten) = de | ἐνέργειαν (energeian) = werking | τοῦ (tou) = van de | κράτους (kratous) = macht | τῆς (tes) = van de | ἰσχύος (ischyos) = sterkte | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Vier woorden voor kracht: δύναμις (dynamis), ‘kracht’; ἐνέργεια (energeia), ‘werking’; κράτος (kratos), ‘macht’; ἰσχύς (ischys), ‘sterkte’.
  Wij houden ze in het Nederlands uit elkaar. ὑπερβάλλω (hyperballo), ‘overtreffen’: ‘overweldigend’.

### De Messias boven alle machten

**1:20** Die heeft Hij gewerkt in de Messias, toen Hij Hem uit de doden opwekte en Hem liet zitten aan Zijn rechterhand in de hemelse gewesten,
Brontekst: ἣν (hen) = die | ἐνήργηκεν (energeken) = heeft gewerkt | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | Χριστῷ (Christo) = Messias | ἐγείρας (egeiras) = opgewekt hebbend | αὐτὸν (auton) = Hem | ἐκ (ek) = uit | νεκρῶν (nekron) = doden | καὶ (kai) = en | καθίσας (kathisas) = doen zitten hebbend | ἐν (en) = aan | δεξιᾷ (dexia) = rechterhand | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | ἐπουρανίοις (epouraniois) = hemelse gewesten
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Aan Zijn rechterhand zitten’ spreekt over het zitten naast Elohim: vergelijk Ps. 110:1 (‘Zit aan Mijn rechterhand’). τὰ ἐπουράνια: zie 1:3.
  De SBLGNT markeert hier drie varianten, bij ‘ἐνήργηκεν’, ‘ἐκ’ en ‘καθίσας’.
Voetnoot : Zie ook Ps. 110:1.
Zie ook: Ps 110:1

**1:21** ver boven alle heerschappij, gezag, kracht en oppermacht en boven elke naam die genoemd wordt, niet alleen in deze eeuw, maar ook in de komende.
Brontekst: ὑπεράνω (hyperano) = ver boven | πάσης (pases) = alle | ἀρχῆς (arches) = heerschappij | καὶ (kai) = en | ἐξουσίας (exousias) = gezag | καὶ (kai) = en | δυνάμεως (dynameos) = kracht | καὶ (kai) = en | κυριότητος (kyriotetos) = oppermacht | καὶ (kai) = en | παντὸς (pantos) = elke | ὀνόματος (onomatos) = naam | ὀνομαζομένου (onomazomenou) = die genoemd wordt | οὐ (ou) = niet | μόνον (monon) = alleen | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | αἰῶνι (aioni) = eeuw | τούτῳ (touto) = deze | ἀλλὰ (alla) = maar | καὶ (kai) = ook | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | μέλλοντι (mellonti) = komende
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀρχή (arche), ‘heerschappij’; ἐξουσία (exousia), ‘gezag’; δύναμις (dynamis), ‘kracht’; κυριότης (kyriotes), ‘oppermacht’: namen voor machten, hemelse en aardse, zonder dat de tekst hun rang uitlegt.
  Wij gebruiken dezelfde woorden in 3:10 en 6:12 en in Kol. 1:16, 2:10 en 2:15. αἰών (aion), ‘eeuw’: een tijdperk, een wereldtijd; ‘deze eeuw’ en ‘de komende’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 3:10; Ef. 6:12; Kol. 1:16; Kol. 2:15.
Zie ook: Ef 3:10; Ef 6:12; Kol 1:16; Kol 2:10; Kol 2:15

**1:22** En Hij heeft alles onder Zijn voeten onderschikt en Hem als hoofd over alles aan de gemeente gegeven.
Brontekst: καὶ (kai) = en | πάντα (panta) = alles | ὑπέταξεν (hypetaxen) = heeft onderschikt | ὑπὸ (hypo) = onder | τοὺς (tous) = de | πόδας (podas) = voeten | αὐτοῦ (autou) = van Hem | καὶ (kai) = en | αὐτὸν (auton) = Hem | ἔδωκεν (edoken) = gaf | κεφαλὴν (kephalen) = als hoofd | ὑπὲρ (hyper) = over | πάντα (panta) = alles | τῇ (te) = aan de | ἐκκλησίᾳ (ekklesia) = gemeente
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑποτάσσω (hypotasso), ‘onderschikken’: wij gebruiken dit woord overal in de brief (ook 5:21–24).
  De woorden spelen op Ps. 8:7 aan, waar ons Hebreeuws zegt: ‘Alles hebt U onder zijn voeten gelegd’. κεφαλή (kefale), ‘hoofd’: het Griekse woord kan ook ‘bron’ betekenen, zoals in 1 Kor. 11:3. ἐκκλησία (ekklesia), ‘gemeente’.
Voetnoot : Zie ook Ps. 8:7; Ps. 110:1; 1 Kor. 11:3.
Zie ook: Ps 8:7; Ps 110:1; 1 Kor 11:3

**1:23** Zij is Zijn lichaam, de volheid van Hem die alles in allen vervult.
Brontekst: ἥτις (hetis) = die | ἐστὶν (estin) = is | τὸ (to) = het | σῶμα (soma) = lichaam | αὐτοῦ (autou) = van Hem | τὸ (to) = de | πλήρωμα (pleroma) = volheid | τοῦ (tou) = van Hem die | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles | ἐν (en) = in | πᾶσιν (pasin) = allen | πληρουμένου (pleroumenou) = vervult
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’. πληρουμένου (pleroumenou) kan een middelvorm zijn (‘die alles in allen vervult’) of een lijdende vorm (‘die in alles en allen vervuld wordt’); het vers is moeilijk en wordt verschillend verstaan.
  Wij vertalen ‘vervult’.
  Zie ook Kol. 1:18–19 en 2:9–10.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:19; Kol. 2:9.
Zie ook: Kol 1:18–19; Kol 1:19; Kol 2:9

## Efeziërs 2
_Levend gemaakt uit genade, de muur van de afscheiding en één nieuwe mens, het heiligdom van Elohim_

### Dood, maar levend gemaakt uit genade

**2:1** En jullie, die dood waren in jullie overtredingen en zonden,
Brontekst: Καὶ (Kai) = en | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ὄντας (ontas) = zijnde | νεκροὺς (nekrous) = dood | τοῖς (tois) = in de | παραπτώμασιν (paraptomasin) = overtredingen | καὶ (kai) = en | ταῖς (tais) = in de | ἁμαρτίαις (hamartiais) = zonden | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De verzen 1–7 vormen in het Grieks één lange zin: ‘En jullie … Elohim … heeft ons levend gemaakt’.
  Wij splitsen hem zonder iets toe te voegen. παράπτωμα (paraptoma), ‘overtreding’; ἁμαρτία (hamartia), ‘zonde’. νεκρός (nekros), ‘dood’.
  De SBLGNT markeert in dit vers een variant.

**2:2** waarin jullie eens wandelden, volgens de eeuw van deze wereld, volgens de heerser over het gezag van de lucht, de geest die nu werkt in de zonen van de ongehoorzaamheid.
Brontekst: ἐν (en) = in | αἷς (hais) = welke | ποτε (pote) = eens | περιεπατήσατε (periepatesate) = wandelden jullie | κατὰ (kata) = volgens | τὸν (ton) = de | αἰῶνα (aiona) = eeuw | τοῦ (tou) = van de | κόσμου (kosmou) = wereld | τούτου (toutou) = deze | κατὰ (kata) = volgens | τὸν (ton) = de | ἄρχοντα (archonta) = heerser | τῆς (tes) = van het | ἐξουσίας (exousias) = gezag | τοῦ (tou) = van de | ἀέρος (aeros) = lucht | τοῦ (tou) = van de | πνεύματος (pneumatos) = geest | τοῦ (tou) = die | νῦν (nyn) = nu | ἐνεργοῦντος (energountos) = werkt | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | υἱοῖς (huiois) = zonen | τῆς (tes) = van de | ἀπειθείας (apeitheias) = ongehoorzaamheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: het beeld voor hoe iemand leeft. αἰών (aion), ‘eeuw’: een tijdperk, een wereldtijd; κόσμος (kosmos), ‘wereld’. ὁ ἄρχων τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀέρος (ho archon tes exousias tou aeros), ‘de heerser over het gezag van de lucht’: een macht die boven deze wereld heerst; de tekst noemt geen naam.
  Het woord ‘geest’ (πνεῦμα, pneuma) staat in het Grieks in de tweede naamval: het kan bij ‘heerser’ horen (de heerser is de geest die werkt) of bij ‘gezag’ (het gebied van die geest).
  Wij houden de Griekse volgorde. υἱοὶ τῆς ἀπειθείας (huioi tes apeitheias), ‘zonen van de ongehoorzaamheid’: mensen die door ongehoorzaamheid getekend zijn.
Voetnoot : Zie ook Ef. 6:12.
Zie ook: Ef 6:12

**2:3** Onder hen hebben ook wij allen eens verkeerd, in de begeerten van ons vlees. Wij deden de wensen van het vlees en van de gedachten. En wij waren van nature kinderen van de toorn, zoals ook de anderen.
Brontekst: ἐν (en) = onder | οἷς (hois) = wie | καὶ (kai) = ook | ἡμεῖς (hemeis) = wij | πάντες (pantes) = allen | ἀνεστράφημέν (anestraphemen) = verkeerden | ποτε (pote) = eens | ἐν (en) = in | ταῖς (tais) = de | ἐπιθυμίαις (epithymiais) = begeerten | τῆς (tes) = van het | σαρκὸς (sarkos) = vlees | ἡμῶν (hemon) = ons | ποιοῦντες (poiountes) = doend | τὰ (ta) = de | θελήματα (thelemata) = wensen | τῆς (tes) = van het | σαρκὸς (sarkos) = vlees | καὶ (kai) = en | τῶν (ton) = van de | διανοιῶν (dianoion) = gedachten | καὶ (kai) = en | ἤμεθα (emetha) = waren | τέκνα (tekna) = kinderen | φύσει (physei) = van nature | ὀργῆς (orges) = van toorn | ὡς (hos) = zoals | καὶ (kai) = ook | οἱ (hoi) = de | λοιποί (loipoi) = overigen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀναστρέφομαι (anastrefomai), ‘verkeren, leven’. ἐπιθυμία (epithymia), ‘begeerte’; σάρξ (sarx), ‘vlees’: niet alleen het lichaam, maar ook de zwakke, aardse menselijke natuur. θέλημα (thelema), ‘wil, wens’; διάνοια (dianoia), ‘gedachte’. τέκνα ὀργῆς (tekna orges), ‘kinderen van de toorn’: mensen die onder de toorn staan. φύσει (physei), ‘van nature’.
  De SBLGNT markeert in dit vers een variant.

**2:4** Maar Elohim, rijk aan barmhartigheid, vanwege Zijn grote liefde waarmee Hij ons liefhad,
Brontekst: ὁ (ho) = de | δὲ (de) = maar | θεὸς (theos) = Elohim | πλούσιος (plousios) = rijk | ὢν (on) = zijnde | ἐν (en) = in | ἐλέει (eleei) = barmhartigheid | διὰ (dia) = vanwege | τὴν (ten) = de | πολλὴν (pollen) = grote | ἀγάπην (agapen) = liefde | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἣν (hen) = waarmee | ἠγάπησεν (egapesen) = Hij liefhad | ἡμᾶς (hemas) = ons
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔλεος (eleos), ‘barmhartigheid’: medelijden dat tot handelen leidt. ἀγάπη (agape), ‘liefde’.

**2:5** heeft ons, ook toen wij dood waren in onze overtredingen, samen met de Messias levend gemaakt. Uit genade zijn jullie gered.
Brontekst: καὶ (kai) = ook | ὄντας (ontas) = zijnde | ἡμᾶς (hemas) = wij | νεκροὺς (nekrous) = dood | τοῖς (tois) = in de | παραπτώμασιν (paraptomasin) = overtredingen | συνεζωοποίησεν (synezoopoiesen) = heeft samen levend gemaakt | τῷ (to) = met de | Χριστῷ (Christo) = Messias | χάριτί (chariti) = uit genade | ἐστε (este) = zijn jullie | σεσῳσμένοι (sesosmenoi) = gered
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συζωοποιέω (syzoopoieo), ‘samen levend maken’, met de Messias; het is het eerste van drie woorden met ‘samen’ (levend gemaakt, opgewekt, laten zitten, verzen 5–6). χάρις (charis), ‘genade’: ‘uit genade’ staat ook in vers 8. σῴζω (sozo), ‘redden’; ἐστε σεσῳσμένοι (este sesosmenoi), ‘jullie zijn gered’: een toestand die blijft.
  De woorden ‘uit genade zijn jullie gered’ staan midden in de zin.
Voetnoot : Zie ook Kol. 2:13
Zie ook: Ef 2:8; Kol 2:13

**2:6** En Hij heeft ons samen opgewekt en samen laten zitten in de hemelse gewesten, in de Messias Yeshua,
Brontekst: καὶ (kai) = en | συνήγειρεν (synegeiren) = heeft samen opgewekt | καὶ (kai) = en | συνεκάθισεν (synekathisen) = heeft samen laten zitten | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | ἐπουρανίοις (epouraniois) = hemelse gewesten | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: τὰ ἐπουράνια: ‘de hemelse gewesten’, zie 1:3; hier worden de gelovigen met de Messias gezet in dat gebied (vergelijk 1:20). ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ (en Christo Iesou), ‘in de Messias Yeshua’: zie 1:3.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:3; Ef. 1:20.
Zie ook: Ef 1:3; Ef 1:20

**2:7** opdat Hij in de komende eeuwen de overweldigende rijkdom van Zijn genade zou tonen, in goedheid over ons, in de Messias Yeshua.
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | ἐνδείξηται (endeixetai) = Hij zou tonen | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | αἰῶσιν (aiosin) = eeuwen | τοῖς (tois) = die | ἐπερχομένοις (eperchomenois) = komen | τὸ (to) = de | ὑπερβάλλον (hyperballon) = overweldigende | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | αὐτοῦ (autou) = van Hem | ἐν (en) = in | χρηστότητι (chrestoteti) = goedheid | ἐφ’ (eph’) = over | ἡμᾶς (hemas) = ons | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐνδείκνυμι (endeiknymi), ‘tonen, laten zien’. αἰῶνες οἱ ἐπερχόμενοι (aiones hoi eperchomenoi), ‘de komende eeuwen’. χρηστότης (chrestotes), ‘goedheid’.
  De SBLGNT markeert bij πλοῦτος een variant, zoals in 1:7.

**2:8** Want uit genade zijn jullie gered, door geloof. En dit is niet uit jullie: het is de gave van Elohim.
Brontekst: τῇ (te) = de | γὰρ (gar) = want | χάριτί (chariti) = genade | ἐστε (este) = zijn jullie | σεσῳσμένοι (sesosmenoi) = gered | διὰ (dia) = door | πίστεως (pisteos) = geloof | καὶ (kai) = en | τοῦτο (touto) = dit | οὐκ (ouk) = niet | ἐξ (ex) = uit | ὑμῶν (hymon) = jullie | θεοῦ (theou) = van Elohim | τὸ (to) = de | δῶρον (doron) = gave
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Vers 8 en 9 zijn de bekende woorden ‘uit genade gered, door geloof’: de genade is de bron, het geloof het middel. τοῦτο (touto), ‘dit’, is onzijdig; de tekst zegt niet of het verwijst naar ‘gered zijn’, naar ‘genade’ of naar ‘geloof’. δῶρον (doron), ‘gave’.
  De SBLGNT markeert bij διά een variant.
Zie ook: Ef 2:9

**2:9** Niet uit werken, opdat niemand zou roemen.
Brontekst: οὐκ (ouk) = niet | ἐξ (ex) = uit | ἔργων (ergon) = werken | ἵνα (hina) = opdat | μή (me) = niet | τις (tis) = iemand | καυχήσηται (kauchesetai) = roemt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔργα (erga), ‘werken’; καυχάομαι (kauchaomai), ‘roemen’.
  Vergelijk Rom. 3:27 en Gal. 2:16 (‘werken van de wet’): hier staat alleen ‘werken’, zonder ‘van de wet’.
Voetnoot : Zie ook Gal. 2:16; Rom. 3:27.
Zie ook: Gal 2:16; Rom 3:27

**2:10** Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in de Messias Yeshua voor goede werken. Elohim heeft ze tevoren bereid, opdat wij erin zouden wandelen.
Brontekst: αὐτοῦ (autou) = van Hem | γάρ (gar) = want | ἐσμεν (esmen) = zijn wij | ποίημα (poiema) = maaksel | κτισθέντες (ktisthentes) = geschapen zijnde | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | ἐπὶ (epi) = voor | ἔργοις (ergois) = werken | ἀγαθοῖς (agathois) = goede | οἷς (hois) = welke | προητοίμασεν (proetoimasen) = tevoren heeft bereid | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | ἵνα (hina) = opdat | ἐν (en) = in | αὐτοῖς (autois) = hen | περιπατήσωμεν (peripatesomen) = wij wandelen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ποίημα (poiema), ‘maaksel’: iets wat gemaakt is, een kunstwerk. κτίζω (ktizo), ‘scheppen’. προετοιμάζω (proetoimazo), ‘tevoren bereiden’. περιπατέω: ‘wandelen’, zie vers 2: eens wandelden zij in de overtredingen, nu in de goede werken.
Zie ook: Ef 2:2

### Eens veraf, nu dichtbij

**2:11** Denk er daarom aan dat jullie eens, de volken in het vlees, ‘onbesnedenheid’ genoemd werden door de zogenaamde ‘besnijdenis’, in het vlees met handen gemaakt.
Brontekst: Διὸ (Dio) = daarom | μνημονεύετε (mnemoneuete) = denkt eraan | ὅτι (hoti) = dat | ποτὲ (pote) = eens | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | τὰ (ta) = de | ἔθνη (ethne) = volken | ἐν (en) = in | σαρκί (sarki) = vlees | οἱ (hoi) = die | λεγόμενοι (legomenoi) = genoemd worden | ἀκροβυστία (akrobystia) = onbesnedenheid | ὑπὸ (hypo) = door | τῆς (tes) = de | λεγομένης (legomenes) = zogenaamde | περιτομῆς (peritomes) = besnijdenis | ἐν (en) = in | σαρκὶ (sarki) = vlees | χειροποιήτου (cheiropoietou) = met handen gemaakt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔθνη (ethne), ‘de volken’: de niet-Joden. ἀκροβυστία (akrobystia), ‘onbesnedenheid’, letterlijk ‘voorhuid’; περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’.
  De woorden ‘onbesnedenheid’ en ‘besnijdenis’ staan hier als namen die anderen gebruiken (‘genoemd’). χειροποίητος (cheiropoietos), ‘met handen gemaakt’: wat mensen maken, tegenover wat Elohim zelf werkt.
  De SBLGNT markeert in dit vers een variant.

**2:12** Jullie waren in die tijd zonder de Messias, vervreemd van het burgerrecht van Israël en vreemden voor de verbonden van de belofte. Jullie hadden geen hoop en waren zonder Elohim in de wereld.
Brontekst: ὅτι (hoti) = dat | ἦτε (ete) = waren | τῷ (to) = de | καιρῷ (kairo) = tijd | ἐκείνῳ (ekeino) = die | χωρὶς (choris) = zonder | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | ἀπηλλοτριωμένοι (apellotriomenoi) = vervreemd | τῆς (tes) = van het | πολιτείας (politeias) = burgerrecht | τοῦ (tou) = van | Ἰσραὴλ (Israel) = Israël | καὶ (kai) = en | ξένοι (xenoi) = vreemden | τῶν (ton) = van de | διαθηκῶν (diathekon) = verbonden | τῆς (tes) = van de | ἐπαγγελίας (epangelias) = belofte | ἐλπίδα (elpida) = hoop | μὴ (me) = niet | ἔχοντες (echontes) = hebbend | καὶ (kai) = en | ἄθεοι (atheoi) = zonder Elohim | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | κόσμῳ (kosmo) = wereld
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πολιτεία (politeia), ‘burgerrecht’: het recht om bij een gemeenschap te horen; ook ‘gemeenschap, staat’. ξένος (xenos), ‘vreemde’. διαθήκη (diatheke), ‘verbond’; in het meervoud: de verbonden van Elohim met Zijn volk. ἐπαγγελία (epangelia), ‘belofte’. ἄθεος (atheos), ‘zonder Elohim’.
  De SBLGNT markeert bij ἦτε een variant.

**2:13** Maar nu, in de Messias Yeshua, zijn jullie die eens veraf waren, dichtbij gekomen door het bloed van de Messias.
Brontekst: νυνὶ (nyni) = nu | δὲ (de) = maar | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | οἵ (hoi) = die | ποτε (pote) = eens | ὄντες (ontes) = zijnde | μακρὰν (makran) = veraf | ἐγενήθητε (egenethete) = zijn geworden | ἐγγὺς (engys) = dichtbij | ἐν (en) = in | τῷ (to) = het | αἵματι (haimati) = bloed | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Veraf’ en ‘dichtbij’ (μακράν, makran, en ἐγγύς, engys) komen terug in vers 17.
  Vergelijk Jes. 57:19, waar Yahweh zegt: ‘vrede, vrede voor wie ver is en voor wie dichtbij is’.
  De SBLGNT markeert in dit vers een variant.
Voetnoot : Zie ook Jes. 57:19.
Zie ook: Jes 57:19; Ef 2:17

### Hij is onze vrede

**2:14** Want Hij is onze vrede. Hij heeft de twee één gemaakt en de middenmuur van de afscheiding afgebroken, de vijandschap, in Zijn vlees.
Brontekst: αὐτὸς (autos) = Hij | γάρ (gar) = want | ἐστιν (estin) = is | ἡ (he) = de | εἰρήνη (eirene) = vrede | ἡμῶν (hemon) = onze | ὁ (ho) = Hij die | ποιήσας (poiesas) = gemaakt heeft | τὰ (ta) = de | ἀμφότερα (amphotera) = twee | ἓν (hen) = één | καὶ (kai) = en | τὸ (to) = de | μεσότοιχον (mesotoichon) = middenmuur | τοῦ (tou) = van de | φραγμοῦ (phragmou) = afscheiding | λύσας (lysas) = afgebroken heeft | τὴν (ten) = de | ἔχθραν (echthran) = vijandschap | ἐν (en) = in | τῇ (te) = het | σαρκὶ (sarki) = vlees | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ (mesotoichon tou fragmou), ‘de middenmuur van de afscheiding’: de muur die twee ruimten scheidt.
  De tekst zegt niet welke muur Paulus bedoelt; vaak denkt men aan de afscheiding tussen Joden en de volken. ἔχθρα (echthra), ‘vijandschap’ staat in het Grieks los achter ‘de middenmuur’; het kan een nadere aanduiding zijn van wat de muur is.
  ‘In Zijn vlees’ kan bij het afbreken van de muur horen of bij vers 15; wij laten het bij vers 14.
Zie ook: Ef 2:15

**2:15** Hij heeft de wet van de geboden in verordeningen buiten werking gesteld, om de twee in Zichzelf te scheppen tot één nieuwe mens. Zo maakt Hij vrede,
Brontekst: τὸν (ton) = de | νόμον (nomon) = wet | τῶν (ton) = van de | ἐντολῶν (entolon) = geboden | ἐν (en) = in | δόγμασιν (dogmasin) = verordeningen | καταργήσας (katargesas) = buiten werking gesteld hebbend | ἵνα (hina) = opdat | τοὺς (tous) = de | δύο (dyo) = twee | κτίσῃ (ktise) = Hij schept | ἐν (en) = in | αὑτῷ (hauto) = Zichzelf | εἰς (eis) = tot | ἕνα (hena) = één | καινὸν (kainon) = nieuwe | ἄνθρωπον (anthropon) = mens | ποιῶν (poion) = makend | εἰρήνην (eirenen) = vrede
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὁ νόμος τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασιν (ho nomos ton entolon en dogmasin), ‘de wet van de geboden in verordeningen’: de wet met haar geboden, uitgedrukt in verordeningen. δόγμα (dogma), ‘verordening, besluit’. καταργέω (katargeo), ‘buiten werking stellen’: zoals in Gal. 3:17, 5:4 en 5:11.
  Wat precies buiten werking gesteld is, de wet zelf of haar werking als scheidsmuur, zegt de tekst niet; het wordt op verschillende manieren verstaan. ὁ καινὸς ἄνθρωπος (ho kainos anthropos), ‘de nieuwe mens’: zie ook 4:24.
  De SBLGNT markeert bij αὑτῷ een variant.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:17; Gal. 5:4; Ef. 4:24.
Zie ook: Gal 3:17; Gal 5:4; Gal 5:11; Ef 4:24

**2:16** en om beiden in één lichaam met Elohim te verzoenen door het kruis, terwijl Hij de vijandschap in Hem gedood heeft.
Brontekst: καὶ (kai) = en | ἀποκαταλλάξῃ (apokatallaxe) = Hij verzoent | τοὺς (tous) = de | ἀμφοτέρους (amphoterous) = beiden | ἐν (en) = in | ἑνὶ (heni) = één | σώματι (somati) = lichaam | τῷ (to) = met de | θεῷ (theo) = Elohim | διὰ (dia) = door | τοῦ (tou) = het | σταυροῦ (staurou) = kruis | ἀποκτείνας (apokteinas) = gedood hebbend | τὴν (ten) = de | ἔχθραν (echthran) = vijandschap | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀποκαταλλάσσω (apokatallasso), ‘verzoenen’: weer in vrede brengen; hetzelfde woord als in Kol. 1:20 en 1:22.
  ‘Beiden’ (ἀμφότεροι, amfoteroi): Joden en de volken. ἐν αὐτῷ (en auto), ‘in Hem’: kan ook ‘daarin’ betekenen, namelijk in het kruis (σταυρός, stauros, is in het Grieks mannelijk).
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:20.
Zie ook: Kol 1:20; Kol 1:22

**2:17** En Hij kwam en bracht de goede boodschap: vrede aan jullie die veraf waren en vrede aan hen die dichtbij waren.
Brontekst: καὶ (kai) = en | ἐλθὼν (elthon) = gekomen zijnd | εὐηγγελίσατο (euengelisato) = bracht de goede boodschap | εἰρήνην (eirenen) = vrede | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | τοῖς (tois) = die | μακρὰν (makran) = veraf | καὶ (kai) = en | εἰρήνην (eirenen) = vrede | τοῖς (tois) = aan hen die | ἐγγύς (engys) = dichtbij
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εὐαγγελίζομαι (euangelizomai), ‘de goede boodschap brengen’.
  De woorden volgen Jes. 57:19 en 52:7: ‘vrede voor wie ver is en voor wie dichtbij is’ en ‘de boodschapper die vrede laat horen’.
  De SBLGNT markeert bij εἰρήνην een variant.
Voetnoot : Zie ook Jes. 57:19; Jes. 52:7.
Zie ook: Jes 52:7; Jes 57:19

**2:18** Want door Hem hebben wij beiden in één Geest de toegang tot de Vader.
Brontekst: ὅτι (hoti) = want | δι’ (di’) = door | αὐτοῦ (autou) = Hem | ἔχομεν (echomen) = hebben wij | τὴν (ten) = de | προσαγωγὴν (prosagogen) = toegang | οἱ (hoi) = de | ἀμφότεροι (amphoteroi) = beiden | ἐν (en) = in | ἑνὶ (heni) = één | πνεύματι (pneumati) = Geest | πρὸς (pros) = tot | τὸν (ton) = de | πατέρα (patera) = Vader
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: προσαγωγή (prosagoge), ‘toegang’: het toegelaten worden bij een koning.
  ‘In één Geest’ (ἐν ἑνὶ πνεύματι): in de Geest van Elohim.

### Medeburgers van de heiligen en huisgenoten van Elohim

**2:19** Zo zijn jullie dus niet meer vreemden en bijwoners, maar jullie zijn medeburgers van de heiligen en huisgenoten van Elohim,
Brontekst: ἄρα (ara) = dus | οὖν (oun) = dan | οὐκέτι (ouketi) = niet meer | ἐστὲ (este) = zijn jullie | ξένοι (xenoi) = vreemden | καὶ (kai) = en | πάροικοι (paroikoi) = bijwoners | ἀλλὰ (alla) = maar | ἐστὲ (este) = zijn jullie | συμπολῖται (sympolitai) = medeburgers | τῶν (ton) = van de | ἁγίων (hagion) = heiligen | καὶ (kai) = en | οἰκεῖοι (oikeioi) = huisgenoten | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ξένος (xenos), ‘vreemde’; πάροικος (paroikos), ‘bijwoner’: iemand die in een stad woont zonder burgerrecht. συμπολίτης (sympolites), ‘medeburger’; οἰκεῖος (oikeios), ‘huisgenoot’: iemand die tot het huis behoort. ἅγιοι: ‘heiligen’, zie 1:1.
  De SBLGNT markeert bij ἐστέ een variant.

**2:20** opgebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, terwijl de Messias Yeshua zelf de hoeksteen is.
Brontekst: ἐποικοδομηθέντες (epoikodomethentes) = opgebouwd | ἐπὶ (epi) = op | τῷ (to) = het | θεμελίῳ (themelio) = fundament | τῶν (ton) = van de | ἀποστόλων (apostolon) = apostelen | καὶ (kai) = en | προφητῶν (propheton) = profeten | ὄντος (ontos) = zijnde | ἀκρογωνιαίου (akrogoniaiou) = hoeksteen | αὐτοῦ (autou) = Hem | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: θεμέλιος (themelios), ‘fundament’.
  ‘Het fundament van de apostelen en profeten’ kan betekenen: het fundament dat zij gelegd hebben, of dat zij zijn. ἀκρογωνιαῖος (akrogoniaios), ‘hoeksteen’: de steen in de hoek die het gebouw bijeenhoudt (of de laatste steen, boven).
  Vergelijk Jes. 28:16 (‘een kostbare hoeksteen’) en Ps. 118:22 (‘tot hoeksteen geworden’).
  De SBLGNT markeert de woorden Χριστοῦ Ἰησοῦ (‘van de Messias Yeshua’) als variant.
Voetnoot : Zie ook Jes. 28:16; Ps. 118:22.
Zie ook: Ps 118:22; Jes 28:16

**2:21** In Hem groeit elk bouwwerk, goed samengevoegd, tot een heilig heiligdom in de Heer.
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | πᾶσα (pasa) = elk | οἰκοδομὴ (oikodome) = bouwwerk | συναρμολογουμένη (synarmologoumene) = samengevoegd | αὔξει (auxei) = groeit | εἰς (eis) = tot | ναὸν (naon) = heiligdom | ἅγιον (hagion) = heilig | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: οἰκοδομή (oikodome), ‘bouwwerk’. πᾶσα οἰκοδομή (pasa oikodome) staat zonder lidwoord: ‘elk bouwwerk’; sommige lezen ‘heel het bouwwerk’.
  De SBLGNT markeert bij πᾶσα een variant. συναρμολογέω (synarmologeo), ‘samenvoegen’, zoals stenen of balken die op elkaar passen. ναός (naos), ‘heiligdom’: het binnenste van de tempel, de plaats waar Elohim woont.

**2:22** In Hem worden ook jullie samen opgebouwd tot een woonplaats van Elohim in de Geest.
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | συνοικοδομεῖσθε (synoikodomeisthe) = worden samen opgebouwd | εἰς (eis) = tot | κατοικητήριον (katoiketerion) = woonplaats | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἐν (en) = in | πνεύματι (pneumati) = Geest
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συνοικοδομέω (synoikodomeo), ‘samen opbouwen’. κατοικητήριον (katoiketerion), ‘woonplaats’.
  ‘In de Geest’ (ἐν πνεύματι): wij schrijven ‘Geest’ met hoofdletter, omdat het gaat om de Geest van Elohim; het Grieks kan ook ‘geestelijk’ bedoelen.

## Efeziërs 3
_Het geheimenis voor de volken, de gemeente en de hemelse machten, het gebed van Paulus_

### Paulus, de gevangene voor de volken

**3:1** Hierom: ik, Paulus, de gevangene van de Messias Yeshua ten behoeve van jullie, de volken —
Brontekst: Τούτου (Toutou) = van dit | χάριν (charin) = omwille | ἐγὼ (ego) = ik | Παῦλος (Paulos) = Paulus | ὁ (ho) = de | δέσμιος (desmios) = gevangene | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | ὑπὲρ (hyper) = ten behoeve van | ὑμῶν (hymon) = jullie | τῶν (ton) = de | ἐθνῶν (ethnon) = volken
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δέσμιος (desmios), ‘gevangene’: Paulus schrijft als gevangene (zie ook 4:1 en 6:20).
  De zin breekt na ‘de volken’ af; ‘Hierom’ (τούτου χάριν, toutou charin) wordt in vers 14 herhaald en daar voortgezet.
  Tussen de verzen 2–13 staat een uitweiding. ἔθνη (ethne), ‘de volken’: de niet-Joden.
Voetnoot : Zie ook Ef. 4:1; Ef. 6:20; Hand. 28:30.
Zie ook: Hand 28:30; Ef 3:14; Ef 4:1; Ef 6:20

**3:2** als jullie tenminste gehoord hebben van het beheer van de genade van Elohim, die mij voor jullie gegeven is,
Brontekst: εἴ (ei) = als | γε (ge) = tenminste | ἠκούσατε (ekousate) = hebben jullie gehoord | τὴν (ten) = het | οἰκονομίαν (oikonomian) = beheer | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | τῆς (tes) = die | δοθείσης (dotheises) = gegeven is | μοι (moi) = aan mij | εἰς (eis) = voor | ὑμᾶς (hymas) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εἴ γε (ei ge), ‘als tenminste’: Paulus laat open of de lezers het gehoord hebben, zoals in Gal. 3:4. οἰκονομία (oikonomia), ‘beheer’: wat hem als beheerder van Elohims genade toevertrouwd is; zie 1:10.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:10; Gal. 3:4.
Zie ook: Gal 3:4; Ef 1:10

**3:3** dat mij door onthulling het geheimenis bekendgemaakt is, zoals ik hierboven in het kort schreef.
Brontekst: κατὰ (kata) = volgens | ἀποκάλυψιν (apokalypsin) = onthulling | ἐγνωρίσθη (egnoristhe) = werd bekendgemaakt | μοι (moi) = aan mij | τὸ (to) = het | μυστήριον (mysterion) = geheimenis | καθὼς (kathos) = zoals | προέγραψα (proegrapsa) = schreef ik tevoren | ἐν (en) = in | ὀλίγῳ (oligo) = weinig
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μυστήριον (mysterion), ‘geheimenis’: zie 1:9.
  ‘Zoals ik hierboven in het kort schreef’ (προέγραψα ἐν ὀλίγῳ, proegrapsa en oligo): het Grieks zegt niet of Paulus verwijst naar wat hij eerder in deze brief schreef (zoals 1:9–10 en 2:11–22) of naar een eerder schrijven.
  De SBLGNT markeert in dit vers twee varianten.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:9.
Zie ook: Ef 1:9

**3:4** Als jullie dat lezen, kunnen jullie daaruit mijn inzicht in het geheimenis van de Messias begrijpen.
Brontekst: πρὸς (pros) = tot | ὃ (ho) = wat | δύνασθε (dynasthe) = kunnen jullie | ἀναγινώσκοντες (anaginoskontes) = lezend | νοῆσαι (noesai) = begrijpen | τὴν (ten) = het | σύνεσίν (synesin) = inzicht | μου (mou) = mijn | ἐν (en) = in | τῷ (to) = het | μυστηρίῳ (mysterio) = geheimenis | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σύνεσις (synesis), ‘inzicht’: begrip van de samenhang.

**3:5** Dat is in andere generaties niet bekendgemaakt aan de zonen van de mensen, zoals het nu onthuld is aan Zijn heilige apostelen en profeten in de Geest:
Brontekst: ὃ (ho) = wat | ἑτέραις (heterais) = in andere | γενεαῖς (geneais) = generaties | οὐκ (ouk) = niet | ἐγνωρίσθη (egnoristhe) = werd bekendgemaakt | τοῖς (tois) = aan de | υἱοῖς (huiois) = zonen | τῶν (ton) = van de | ἀνθρώπων (anthropon) = mensen | ὡς (hos) = zoals | νῦν (nyn) = nu | ἀπεκαλύφθη (apekalyphthe) = is onthuld | τοῖς (tois) = aan de | ἁγίοις (hagiois) = heilige | ἀποστόλοις (apostolois) = apostelen | αὐτοῦ (autou) = van Hem | καὶ (kai) = en | προφήταις (prophetais) = profeten | ἐν (en) = in | πνεύματι (pneumati) = Geest
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων (hoi huioi ton anthropon), ‘de zonen van de mensen’: de mensen, een Hebreeuwse manier van spreken. γενεά (genea), ‘generatie’.
  ‘In de Geest’ (ἐν πνεύματι): in de Geest van Elohim.
  ‘Heilig’ hoort hier bij de apostelen en profeten.

**3:6** dat de volken mede-erfgenamen zijn en van hetzelfde lichaam en medegenoten van de belofte in de Messias Yeshua, door de goede boodschap.
Brontekst: εἶναι (einai) = te zijn | τὰ (ta) = de | ἔθνη (ethne) = volken | συγκληρονόμα (synkleronoma) = mede-erfgenamen | καὶ (kai) = en | σύσσωμα (syssoma) = van hetzelfde lichaam | καὶ (kai) = en | συμμέτοχα (symmetocha) = medegenoten | τῆς (tes) = van de | ἐπαγγελίας (epangelias) = belofte | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | διὰ (dia) = door | τοῦ (tou) = de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Drie woorden met ‘mede-’ (σύν, syn): συγκληρονόμα (sygkleronoma), ‘mede-erfgenamen’; σύσσωμα (syssoma), ‘van hetzelfde lichaam’; συμμέτοχα (symmetocha), ‘medegenoten’.
  Het geheimenis is dus: de volken horen er gelijkwaardig bij.
  Vergelijk Gal. 3:28–29.
  De SBLGNT markeert bij ‘ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:28; Gal. 3:29.
Zie ook: Gal 3:28–29; Gal 3:29

**3:7** Daarvan ben ik een dienaar geworden, naar de gave van de genade van Elohim die mij gegeven is, naar de werking van Zijn kracht.
Brontekst: οὗ (hou) = van wie | ἐγενήθην (egenethen) = ben ik geworden | διάκονος (diakonos) = dienaar | κατὰ (kata) = naar | τὴν (ten) = de | δωρεὰν (dorean) = gave | τῆς (tes) = van de | χάριτος (charitos) = genade | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | τῆς (tes) = die | δοθείσης (dotheises) = gegeven is | μοι (moi) = aan mij | κατὰ (kata) = naar | τὴν (ten) = de | ἐνέργειαν (energeian) = werking | τῆς (tes) = van de | δυνάμεως (dynameos) = kracht | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: διάκονος (diakonos), ‘dienaar’. δωρεά (dorea), ‘gave’; ἐνέργεια (energeia), ‘werking’; δύναμις (dynamis), ‘kracht’.
  Vergelijk Kol. 1:23–25.
  De SBLGNT markeert hier twee varianten, bij ‘ἐγενήθην’ en ‘τῆς δοθείσης’.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:23.
Zie ook: Kol 1:23–25

### De onnaspeurbare rijkdom van de Messias

**3:8** Mij, die geringer ben dan de geringste van alle heiligen, is deze genade gegeven: aan de volken de onnaspeurbare rijkdom van de Messias als goede boodschap te brengen
Brontekst: ἐμοὶ (emoi) = aan mij | τῷ (to) = de | ἐλαχιστοτέρῳ (elachistotero) = geringere dan de geringste | πάντων (panton) = van alle | ἁγίων (hagion) = heiligen | ἐδόθη (edothe) = is gegeven | ἡ (he) = de | χάρις (charis) = genade | αὕτη (haute) = deze | τοῖς (tois) = aan de | ἔθνεσιν (ethnesin) = volken | εὐαγγελίσασθαι (euangelisasthai) = de goede boodschap te brengen | τὸ (to) = de | ἀνεξιχνίαστον (anexichniaston) = onnaspeurbare | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐλαχιστότερος (elachistoteros): een overtreffende trap die nog eens verhoogd wordt, ‘geringer dan de geringste’.
  Vergelijk 1 Kor. 15:9. ἀνεξιχνίαστος (anexichniastos), ‘onnaspeurbaar’: wat niet uit te zoeken is, zonder spoor. εὐαγγελίζομαι (euangelizomai), ‘de goede boodschap brengen’.
  De SBLGNT markeert hier twee varianten, bij ‘τοῖς’ en ‘τὸ ἀνεξιχνίαστον πλοῦτος’.
Voetnoot : Zie ook 1 Kor. 15:9.
Zie ook: 1 Kor 15:9

**3:9** en allen te verlichten over wat het beheer van het geheimenis is, dat van de eeuwen af verborgen was in Elohim, die alles geschapen heeft,
Brontekst: καὶ (kai) = en | φωτίσαι (photisai) = te verlichten | πάντας (pantas) = allen | τίς (tis) = wat | ἡ (he) = de | οἰκονομία (oikonomia) = beheer | τοῦ (tou) = van het | μυστηρίου (mysteriou) = geheimenis | τοῦ (tou) = het | ἀποκεκρυμμένου (apokekrymmenou) = verborgen geweest | ἀπὸ (apo) = van | τῶν (ton) = de | αἰώνων (aionon) = eeuwen | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | θεῷ (theo) = Elohim | τῷ (to) = die | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles | κτίσαντι (ktisanti) = geschapen heeft
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φωτίζω (fotizo), ‘verlichten’: licht laten schijnen over iets. τίς ἡ οἰκονομία (tis he oikonomia), ‘wat het beheer is’; zie 1:10. ἀπὸ τῶν αἰώνων (apo ton aionon), ‘van de eeuwen af’: sinds het begin van de tijd; αἰών (aion) is ‘eeuw’, een tijdperk. ἀποκρύπτω (apokrypto), ‘verbergen’.
  De SBLGNT markeert in dit vers twee varianten.
Voetnoot : Zie ook Kol. 1:26.
Zie ook: Kol 1:26

**3:10** opdat nu door de gemeente aan de heerschappijen en de gezagsmachten in de hemelse gewesten de veelkleurige wijsheid van Elohim bekendgemaakt wordt,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | γνωρισθῇ (gnoristhe) = bekendgemaakt wordt | νῦν (nyn) = nu | ταῖς (tais) = aan de | ἀρχαῖς (archais) = heerschappijen | καὶ (kai) = en | ταῖς (tais) = aan de | ἐξουσίαις (exousiais) = gezagsmachten | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | ἐπουρανίοις (epouraniois) = hemelse gewesten | διὰ (dia) = door | τῆς (tes) = de | ἐκκλησίας (ekklesias) = gemeente | ἡ (he) = de | πολυποίκιλος (polypoikilos) = veelkleurige | σοφία (sophia) = wijsheid | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀρχαί (archai), ‘heerschappijen’; ἐξουσίαι (exousiai), ‘gezagsmachten’: machten in de hemelse gewesten (ἐπουράνια, zie 1:3); wij gebruiken dezelfde woorden als in 1:21 en 6:12. πολυποίκιλος (polypoikilos), ‘veelkleurig’: bont, rijk geschakeerd.
  De wijsheid van Elohim wordt aan de machten bekendgemaakt ‘door de gemeente’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:21; Ef. 6:12; Kol. 2:15.
Zie ook: Ef 1:21; Ef 6:12; Kol 2:15

**3:11** naar het voornemen van de eeuwen, dat Hij uitgevoerd heeft in de Messias Yeshua, onze Heer,
Brontekst: κατὰ (kata) = naar | πρόθεσιν (prothesin) = voornemen | τῶν (ton) = van de | αἰώνων (aionon) = eeuwen | ἣν (hen) = dat | ἐποίησεν (epoiesen) = Hij uitvoerde | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | Χριστῷ (Christo) = Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | τῷ (to) = de | κυρίῳ (kyrio) = Heer | ἡμῶν (hemon) = onze
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πρόθεσις (prothesis), ‘voornemen’: zie 1:11.
  ‘Het voornemen van de eeuwen’ is een voornemen dat bij de eeuwen hoort, dus eeuwig of van alle tijd.
  De SBLGNT markeert bij ‘τῷ’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:11.
Zie ook: Ef 1:11

**3:12** in wie wij de vrijmoedigheid en de toegang hebben, in vertrouwen, door het geloof in Hem.
Brontekst: ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = Wie | ἔχομεν (echomen) = hebben wij | τὴν (ten) = de | παρρησίαν (parresian) = vrijmoedigheid | καὶ (kai) = en | προσαγωγὴν (prosagogen) = toegang | ἐν (en) = in | πεποιθήσει (pepoithesei) = vertrouwen | διὰ (dia) = door | τῆς (tes) = het | πίστεως (pisteos) = geloof | αὐτοῦ (autou) = in Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παρρησία (parresia), ‘vrijmoedigheid’: vrij spreken zonder angst; προσαγωγή (prosagoge), ‘toegang’: zie 2:18. διὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ (dia tes pisteos autou): ‘door het geloof in Hem’; de Griekse genitief kan ook ‘door Zijn trouw’ betekenen, zoals bij ‘het geloof in/van de Messias’ in Gal. 2:16.
  De SBLGNT markeert bij ‘καὶ’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 2:18; Gal. 2:16.
Zie ook: Gal 2:16; Ef 2:18

**3:13** Daarom vraag ik niet moedeloos te worden in mijn verdrukkingen voor jullie, die jullie heerlijkheid zijn.
Brontekst: διὸ (dio) = daarom | αἰτοῦμαι (aitoumai) = vraag ik | μὴ (me) = niet | ἐγκακεῖν (enkakein) = moedeloos te worden | ἐν (en) = in | ταῖς (tais) = de | θλίψεσίν (thlipsesin) = verdrukkingen | μου (mou) = mijn | ὑπὲρ (hyper) = voor | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἥτις (hetis) = die | ἐστὶν (estin) = is | δόξα (doxa) = heerlijkheid | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐγκακέω (egkakeo), ‘moedeloos worden’: de moed verliezen.
  Wie moedeloos zou kunnen worden, zegt het Grieks niet: Paulus zelf of de lezers; de tekst heeft geen onderwerp. θλῖψις (thlipsis), ‘verdrukking’.
  De SBLGNT markeert bij ἐγκακεῖν een variant.

### Gebed om kracht en liefde

**3:14** Hierom buig ik mijn knieën voor de Vader,
Brontekst: Τούτου (Toutou) = van dit | χάριν (charin) = omwille | κάμπτω (kampto) = buig ik | τὰ (ta) = de | γόνατά (gonata) = knieën | μου (mou) = mijn | πρὸς (pros) = voor | τὸν (ton) = de | πατέρα (patera) = Vader
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Hier gaat de afgebroken zin van vers 1 verder. κάμπτω τὰ γόνατα (kampto ta gonata), ‘de knieën buigen’: bidden, zich voor Elohim neerbuigen; vergelijk Filip. 2:10.
  De SBLGNT markeert bij πατέρα een variant.
Voetnoot : Zie ook Filip. 2:10.
Zie ook: Ef 3:1; Fil 2:10

**3:15** van wie elk geslacht in de hemelen en op de aarde de naam draagt,
Brontekst: ἐξ (ex) = uit | οὗ (hou) = wie | πᾶσα (pasa) = elk | πατριὰ (patria) = geslacht | ἐν (en) = in | οὐρανοῖς (ouranois) = hemelen | καὶ (kai) = en | ἐπὶ (epi) = op | γῆς (ges) = aarde | ὀνομάζεται (onomazetai) = wordt genoemd
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πατριά (patria), ‘geslacht’: een familie of afstamming.
  Het woord heeft dezelfde stam als πατήρ (pater), ‘vader’: Paulus speelt met ‘Vader’ en ‘geslacht’, iets wat het Nederlands niet kan weergeven.
  Welke geslachten in de hemelen bedoeld zijn, zegt de tekst niet.

**3:16** opdat Hij jullie, naar de rijkdom van Zijn heerlijkheid, geeft met kracht versterkt te worden door Zijn Geest in de innerlijke mens,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | δῷ (do) = Hij geeft | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | κατὰ (kata) = naar | τὸ (to) = de | πλοῦτος (ploutos) = rijkdom | τῆς (tes) = van de | δόξης (doxes) = heerlijkheid | αὐτοῦ (autou) = van Hem | δυνάμει (dynamei) = met kracht | κραταιωθῆναι (krataiothenai) = versterkt te worden | διὰ (dia) = door | τοῦ (tou) = de | πνεύματος (pneumatos) = Geest | αὐτοῦ (autou) = van Hem | εἰς (eis) = tot | τὸν (ton) = de | ἔσω (eso) = innerlijke | ἄνθρωπον (anthropon) = mens
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κραταιόω (krataioo), ‘versterken’. ὁ ἔσω ἄνθρωπος (ho eso anthropos), ‘de innerlijke mens’: zoals in 2 Kor. 4:16.
  De SBLGNT markeert bij δῷ een variant.
Voetnoot : Zie ook 2 Kor. 4:16.
Zie ook: 2 Kor 4:16

**3:17** dat de Messias door het geloof in jullie harten woont, jullie die in liefde geworteld en gefundeerd zijn,
Brontekst: κατοικῆσαι (katoikesai) = te wonen | τὸν (ton) = de | Χριστὸν (Christon) = Messias | διὰ (dia) = door | τῆς (tes) = het | πίστεως (pisteos) = geloof | ἐν (en) = in | ταῖς (tais) = de | καρδίαις (kardiais) = harten | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde | ἐρριζωμένοι (errizomenoi) = geworteld | καὶ (kai) = en | τεθεμελιωμένοι (tethemeliomenoi) = gefundeerd
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κατοικέω (katoikeo), ‘wonen’: zich blijvend vestigen.
  Twee beelden: ἐρριζωμένοι (errhizomenoi), ‘geworteld’, van een boom, en τεθεμελιωμένοι (tethemeliomenoi), ‘gefundeerd’, van een gebouw (θεμέλιος, themelios, ‘fundament’, zie 2:20).
  Vergelijk Kol. 2:7.
Voetnoot : Zie ook Kol. 2:7.
Zie ook: Kol 2:7

**3:18** zodat jullie samen met alle heiligen in staat zijn te vatten wat de breedte en lengte en hoogte en diepte is,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | ἐξισχύσητε (exischysete) = jullie in staat zijn | καταλαβέσθαι (katalabesthai) = te vatten | σὺν (syn) = samen met | πᾶσιν (pasin) = alle | τοῖς (tois) = de | ἁγίοις (hagiois) = heiligen | τί (ti) = wat | τὸ (to) = de | πλάτος (platos) = breedte | καὶ (kai) = en | μῆκος (mekos) = lengte | καὶ (kai) = en | ὕψος (hypsos) = hoogte | καὶ (kai) = en | βάθος (bathos) = diepte
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De tekst noemt niet van wat de breedte, lengte, hoogte en diepte zijn; de volgende verzen noemen ‘de liefde van de Messias’. καταλαμβάνομαι (katalambanomai), ‘vatten, begrijpen’: grijpen met het verstand.
  De SBLGNT markeert bij ‘ὕψος καὶ βάθος’ een variant.

**3:19** en de liefde van de Messias te kennen, die alle kennis te boven gaat, opdat jullie vervuld worden tot de hele volheid van Elohim.
Brontekst: γνῶναί (gnonai) = te kennen | τε (te) = en | τὴν (ten) = de | ὑπερβάλλουσαν (hyperballousan) = overtreffende | τῆς (tes) = van de | γνώσεως (gnoseos) = kennis | ἀγάπην (agapen) = liefde | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias | ἵνα (hina) = opdat | πληρωθῆτε (plerothete) = jullie vervuld worden | εἰς (eis) = tot | πᾶν (pan) = heel | τὸ (to) = de | πλήρωμα (pleroma) = volheid | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑπερβάλλω (hyperballo), ‘te boven gaan’; γνῶσις (gnosis), ‘kennis’. πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’: zie 1:10 en 1:23.
  ‘Vervuld worden tot heel de volheid van Elohim’ is een moeilijke uitdrukking; wij vertalen zoals ze er staat.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:23; Ef. 4:13.
Zie ook: Ef 1:23; Ef 4:13

### Lofprijs

**3:20** Aan Hem nu, die in staat is om ver boven alles te doen, overvloedig boven wat wij vragen of bedenken, naar de kracht die in ons werkt:
Brontekst: Τῷ (To) = aan | δὲ (de) = nu | δυναμένῳ (dynameno) = Hem die kan | ὑπὲρ (hyper) = boven | πάντα (panta) = alles | ποιῆσαι (poiesai) = doen | ὑπερεκπερισσοῦ (hyperekperissou) = boven alle maat | ὧν (hon) = van wat | αἰτούμεθα (aitoumetha) = wij vragen | ἢ (e) = of | νοοῦμεν (nooumen) = bedenken | κατὰ (kata) = naar | τὴν (ten) = de | δύναμιν (dynamin) = kracht | τὴν (ten) = die | ἐνεργουμένην (energoumenen) = werkt | ἐν (en) = in | ἡμῖν (hemin) = ons
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑπερεκπερισσοῦ (hyperekperissou), ‘ver boven alle maat’: Paulus stapelt drie voorzetsels op elkaar. δύναμις (dynamis), ‘kracht’; ἐνεργέω (energeo), ‘werken’.

**3:21** aan Hem de heerlijkheid in de gemeente en in de Messias Yeshua, tot alle generaties van de eeuw van de eeuwen. Amen.
Brontekst: αὐτῷ (auto) = aan Hem | ἡ (he) = de | δόξα (doxa) = heerlijkheid | ἐν (en) = in | τῇ (te) = de | ἐκκλησίᾳ (ekklesia) = gemeente | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | εἰς (eis) = tot | πάσας (pasas) = alle | τὰς (tas) = de | γενεὰς (geneas) = generaties | τοῦ (tou) = van de | αἰῶνος (aionos) = eeuw | τῶν (ton) = van de | αἰώνων (aionon) = eeuwen | ἀμήν (amen) = amen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Het Grieks heeft geen werkwoord: ‘aan Hem de heerlijkheid’. ἐκκλησία (ekklesia), ‘gemeente’.
  ‘Tot alle generaties van de eeuw van de eeuwen’ is een formule voor ‘altijd, in alle eeuwigheid’; wij vertalen haar letterlijk. ἀμήν (amen): ‘voorwaar, zo is het’.
  De SBLGNT markeert bij ‘καὶ’ een variant.

## Efeziërs 4
_Eenheid van het lichaam, de gaven van de Messias, de oude en de nieuwe mens, leven in de gemeente_

### Eén lichaam, één Geest, één Heer

**4:1** Ik, de gevangene in de Heer, spoor jullie dan aan om te wandelen, de roeping waardig waartoe jullie geroepen zijn,
Brontekst: Παρακαλῶ (Parakalo) = spoor aan | οὖν (oun) = dan | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ἐγὼ (ego) = ik | ὁ (ho) = de | δέσμιος (desmios) = gevangene | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | ἀξίως (axios) = waardig | περιπατῆσαι (peripatesai) = te wandelen | τῆς (tes) = van de | κλήσεως (kleseos) = roeping | ἧς (hes) = waartoe | ἐκλήθητε (eklethete) = jullie geroepen werden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δέσμιος (desmios), ‘gevangene’: zie 3:1. παρακαλέω (parakaleo), ‘aansporen’: het Griekse woord betekent ook ‘vermanen’, ‘vragen’ en ‘vertroosten’. περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: het beeld voor hoe iemand leeft; hier begint het deel van de brief over het leven. κλῆσις (klesis), ‘roeping’: zie 1:18.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:18; Ef. 3:1; Ef. 6:20.
Zie ook: Ef 1:18; Ef 3:1; Ef 6:20

**4:2** met alle nederigheid en zachtmoedigheid, met geduld, elkaar verdragend in liefde,
Brontekst: μετὰ (meta) = met | πάσης (pases) = alle | ταπεινοφροσύνης (tapeinophrosynes) = nederigheid | καὶ (kai) = en | πραΰτητος (prautetos) = zachtmoedigheid | μετὰ (meta) = met | μακροθυμίας (makrothymias) = geduld | ἀνεχόμενοι (anechomenoi) = verdragend | ἀλλήλων (allelon) = elkaar | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ταπεινοφροσύνη (tapeinofrosyne), ‘nederigheid’; πραΰτης (prautes), ‘zachtmoedigheid’; μακροθυμία (makrothymia), ‘geduld’: letterlijk ‘lang van gemoed’, niet snel toornig.
  Vergelijk Gal. 5:22–23 en Kol. 3:12–13.
Voetnoot : Zie ook Gal. 5:22; Kol. 3:12.
Zie ook: Gal 5:22–23; Kol 3:12–13

**4:3** ijverig strevend de eenheid van de Geest te bewaren in de band van de vrede.
Brontekst: σπουδάζοντες (spoudazontes) = ijverig strevend | τηρεῖν (terein) = te bewaren | τὴν (ten) = de | ἑνότητα (henoteta) = eenheid | τοῦ (tou) = van de | πνεύματος (pneumatos) = Geest | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | συνδέσμῳ (syndesmo) = band | τῆς (tes) = van de | εἰρήνης (eirenes) = vrede
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σπουδάζω (spoudazo), ‘ijverig streven’. ἑνότης (henotes), ‘eenheid’; σύνδεσμος (syndesmos), ‘band’.
  ‘De eenheid van de Geest’ is de eenheid die de Geest geeft.
  Vergelijk Kol. 3:14, ‘de band van volmaaktheid’.
Voetnoot : Zie ook Kol. 3:14.
Zie ook: Kol 3:14

**4:4** Eén lichaam en één Geest, zoals jullie ook geroepen zijn in één hoop van jullie roeping,
Brontekst: ἓν (hen) = één | σῶμα (soma) = lichaam | καὶ (kai) = en | ἓν (hen) = één | πνεῦμα (pneuma) = Geest | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ἐκλήθητε (eklethete) = werden jullie geroepen | ἐν (en) = in | μιᾷ (mia) = één | ἐλπίδι (elpidi) = hoop | τῆς (tes) = van de | κλήσεως (kleseos) = roeping | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De verzen 4–6 noemen zeven keer ‘één’: lichaam, Geest, hoop, Heer, geloof, doop, Elohim. σῶμα (soma), ‘lichaam’: de gemeente, zie 1:23. πνεῦμα (pneuma), ‘Geest’. βάπτισμα (baptisma), ‘doop’.

**4:5** één Heer, één geloof, één doop,
Brontekst: εἷς (heis) = één | κύριος (kyrios) = Heer | μία (mia) = één | πίστις (pistis) = geloof | ἓν (hen) = één | βάπτισμα (baptisma) = doop
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κύριος (kyrios), ‘Heer’: hier Yeshua. βάπτισμα (baptisma), ‘doop’: het Griekse woord is verwant aan βαπτίζω, ‘onderdompelen’.

**4:6** één Elohim en Vader van allen, die boven allen is en door allen en in allen.
Brontekst: εἷς (heis) = één | θεὸς (theos) = Elohim | καὶ (kai) = en | πατὴρ (pater) = Vader | πάντων (panton) = van allen | ὁ (ho) = die | ἐπὶ (epi) = boven | πάντων (panton) = allen | καὶ (kai) = en | διὰ (dia) = door | πάντων (panton) = allen | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | πᾶσιν (pasin) = allen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ‘Boven allen, door allen en in allen’ (ἐπὶ πάντων, διὰ πάντων, ἐν πᾶσιν): het Griekse ‘allen’ kan mannelijk (alle mensen) of onzijdig (alle dingen) zijn; de tekst kiest niet.
  De SBLGNT markeert bij ‘πᾶσιν’ een variant.

### De gaven van de Messias

**4:7** Maar aan ieder van ons is de genade gegeven naar de maat van de gave van de Messias.
Brontekst: Ἑνὶ (Heni) = aan één | δὲ (de) = nu | ἑκάστῳ (hekasto) = ieder | ἡμῶν (hemon) = van ons | ἐδόθη (edothe) = is gegeven | ἡ (he) = de | χάρις (charis) = genade | κατὰ (kata) = naar | τὸ (to) = de | μέτρον (metron) = maat | τῆς (tes) = van de | δωρεᾶς (doreas) = gave | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μέτρον (metron), ‘maat’; δωρεά (dorea), ‘gave’.
  Vergelijk Rom. 12:3–6 en 1 Kor. 12:4–11.
  De SBLGNT markeert bij ‘ἡ’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Rom. 12:3; 1 Kor. 12:4.
Zie ook: 1 Kor 12:4–11; Rom 12:3–6

**4:8** Daarom wordt gezegd: „Opgestegen naar de hoogte heeft Hij gevangenen weggevoerd. Hij gaf gaven aan de mensen.”
Brontekst: διὸ (dio) = daarom | λέγει (legei) = wordt gezegd | Ἀναβὰς (Anabas) = opgestegen zijnde | εἰς (eis) = naar | ὕψος (hypsos) = hoogte | ᾐχμαλώτευσεν (echmaloteusen) = voerde weg | αἰχμαλωσίαν (aichmalosian) = gevangenen | ἔδωκεν (edoken) = gaf | δόματα (domata) = gaven | τοῖς (tois) = aan de | ἀνθρώποις (anthropois) = mensen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Aanhaling van Ps. 68:19 (in vertalingen die het opschrift niet meetellen is dit vers 18).
  Ons Hebreeuws heeft: ‘U steeg op naar de hoogte.
  U voerde gevangenen weg.
  U ontving gaven onder de mensen’.
  De Griekse tekst heeft de derde persoon (‘Hij’) en zegt: ‘Hij gaf gaven aan de mensen’.
  Het Hebreeuws spreekt Elohim aan.
  Het Grieks noemt geen onderwerp bij ‘zegt’ en geen vindplaats; wij schrijven ‘wordt gezegd’.
  De verzen 9–10 leggen het citaat uit.
  De SBLGNT markeert bij ἔδωκεν een variant.
  Het citaat staat zwart: Paulus haalt het aan.
Voetnoot : Zie ook Ps. 68:19.
Zie ook: Ps 68:19; Ef 4:18

**4:9** Dit ‘Hij steeg op’: wat is het anders dan dat Hij ook is afgedaald naar de lagere delen van de aarde?
Brontekst: τὸ (to) = het | δὲ (de) = nu | Ἀνέβη (Anebe) = steeg Hij op | τί (ti) = wat | ἐστιν (estin) = is | εἰ (ei) = als | μὴ (me) = niet | ὅτι (hoti) = dat | καὶ (kai) = ook | κατέβη (katebe) = daalde Hij af | εἰς (eis) = naar | τὰ (ta) = de | κατώτερα (katotera) = lagere | μέρη (mere) = delen | τῆς (tes) = van de | γῆς (ges) = aarde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κατώτερα μέρη τῆς γῆς (katotera mere tes ges), ‘de lagere delen van de aarde’: de Griekse tweede naamval kan betekenen ‘de lagere delen, namelijk de aarde’ of ‘de lagere delen onder de aarde’.
  De tekst kiest niet.
  De SBLGNT markeert bij κατέβη een variant.

**4:10** Hij die is afgedaald, is ook Hij die is opgestegen ver boven alle hemelen, om alles te vervullen.
Brontekst: ὁ (ho) = Hij die | καταβὰς (katabas) = afgedaald is | αὐτός (autos) = Hijzelf | ἐστιν (estin) = is | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = Hij die | ἀναβὰς (anabas) = opgestegen is | ὑπεράνω (hyperano) = ver boven | πάντων (panton) = alle | τῶν (ton) = de | οὐρανῶν (ouranon) = hemelen | ἵνα (hina) = opdat | πληρώσῃ (plerose) = Hij vervult | τὰ (ta) = het | πάντα (panta) = alles
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑπεράνω (hyperano), ‘ver boven’.
  ‘Alle hemelen’ staat in het meervoud. πληρόω (pleroo), ‘vervullen’, verwant aan πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’, zie 1:23.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:23.
Zie ook: Ef 1:23

**4:11** En Hijzelf heeft sommigen gegeven als apostelen, anderen als profeten, anderen als verkondigers van de goede boodschap, anderen als herders en leraars,
Brontekst: καὶ (kai) = en | αὐτὸς (autos) = Hijzelf | ἔδωκεν (edoken) = gaf | τοὺς (tous) = de | μὲν (men) = sommigen | ἀποστόλους (apostolous) = apostelen | τοὺς (tous) = de | δὲ (de) = anderen | προφήτας (prophetas) = profeten | τοὺς (tous) = de | δὲ (de) = anderen | εὐαγγελιστάς (euangelistas) = verkondigers van de goede boodschap | τοὺς (tous) = de | δὲ (de) = anderen | ποιμένας (poimenas) = herders | καὶ (kai) = en | διδασκάλους (didaskalous) = leraars
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’; προφήτης (profetes), ‘profeet’; εὐαγγελιστής (euangelistes), ‘verkondiger van de goede boodschap’ (zoals Filippus in Hand. 21:8); ποιμήν (poimen), ‘herder’; διδάσκαλος (didaskalos), ‘leraar’.
  In het Grieks staan ‘herders en leraars’ onder één lidwoord, verbonden door ‘en’: het kunnen twee groepen zijn of één; wij laten het open.
Voetnoot : Zie ook Hand. 21:8.
Zie ook: Hand 21:8

**4:12** tot toerusting van de heiligen, tot het werk van de dienst, tot opbouw van het lichaam van de Messias,
Brontekst: πρὸς (pros) = tot | τὸν (ton) = de | καταρτισμὸν (katartismon) = toerusting | τῶν (ton) = van de | ἁγίων (hagion) = heiligen | εἰς (eis) = tot | ἔργον (ergon) = werk | διακονίας (diakonias) = van dienst | εἰς (eis) = tot | οἰκοδομὴν (oikodomen) = opbouw | τοῦ (tou) = van het | σώματος (somatos) = lichaam | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: καταρτισμός (katartismos), ‘toerusting’: iets in orde brengen, geschikt maken. διακονία (diakonia), ‘dienst’. οἰκοδομή (oikodome), ‘opbouw’.
  In het Grieks staan drie doelen met verschillende voorzetsels (πρός, εἰς, εἰς); hoe ze zich tot elkaar verhouden, wordt verschillend verstaan.

**4:13** totdat wij allen komen tot de eenheid van het geloof en van de volle kennis van de Zoon van Elohim: tot een volwassen man, tot de maat van de gestalte van de volheid van de Messias,
Brontekst: μέχρι (mechri) = tot | καταντήσωμεν (katantesomen) = wij komen | οἱ (hoi) = de | πάντες (pantes) = allen | εἰς (eis) = tot | τὴν (ten) = de | ἑνότητα (henoteta) = eenheid | τῆς (tes) = van het | πίστεως (pisteos) = geloof | καὶ (kai) = en | τῆς (tes) = van de | ἐπιγνώσεως (epignoseos) = volle kennis | τοῦ (tou) = van de | υἱοῦ (huiou) = Zoon | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | εἰς (eis) = tot | ἄνδρα (andra) = man | τέλειον (teleion) = volwassen | εἰς (eis) = tot | μέτρον (metron) = maat | ἡλικίας (helikias) = van gestalte | τοῦ (tou) = van de | πληρώματος (pleromatos) = volheid | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐπίγνωσις (epignosis), ‘volle kennis’: zie 1:17. τέλειος (teleios), ‘volwassen’: ook ‘volmaakt, voltooid’. ἡλικία (helikia), ‘gestalte’: ook ‘leeftijd, groei’. πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’: zie 1:23 en 3:19.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:17; Ef. 1:23; Ef. 3:19.
Zie ook: Ef 1:17; Ef 1:23; Ef 3:19

**4:14** opdat wij niet langer onmondige kinderen zijn: heen en weer geslingerd en rondgedragen door elke wind van de leer, door het dobbelspel van de mensen, door sluwheid, naar de listen van de dwaling.
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | μηκέτι (meketi) = niet meer | ὦμεν (omen) = wij zijn | νήπιοι (nepioi) = onmondige kinderen | κλυδωνιζόμενοι (klydonizomenoi) = heen en weer geslingerd | καὶ (kai) = en | περιφερόμενοι (peripheromenoi) = rondgedragen | παντὶ (panti) = elke | ἀνέμῳ (anemo) = wind | τῆς (tes) = van de | διδασκαλίας (didaskalias) = leer | ἐν (en) = in | τῇ (te) = het | κυβείᾳ (kybeia) = dobbelspel | τῶν (ton) = van de | ἀνθρώπων (anthropon) = mensen | ἐν (en) = in | πανουργίᾳ (panourgia) = sluwheid | πρὸς (pros) = naar | τὴν (ten) = de | μεθοδείαν (methodeian) = listen | τῆς (tes) = van de | πλάνης (planes) = dwaling
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: νήπιος (nepios), ‘onmondig kind’. κλυδωνίζομαι (klydonizomai), ‘heen en weer geslingerd worden’, als door golven. κυβεία (kybeia), ‘dobbelspel’: dobbelen met dobbelstenen, dus ook bedrog en gokken. πανουργία (panourgia), ‘sluwheid’; μεθοδεία (methodeia), ‘list’, zie 6:11. πλάνη (plane), ‘dwaling’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 6:11.
Zie ook: Ef 6:11

**4:15** Maar laten wij, de waarheid betrachtend in liefde, in alles opgroeien naar Hem toe, die het hoofd is, de Messias.
Brontekst: ἀληθεύοντες (aletheuontes) = de waarheid betrachtend | δὲ (de) = maar | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde | αὐξήσωμεν (auxesomen) = laten wij groeien | εἰς (eis) = naar | αὐτὸν (auton) = Hem | τὰ (ta) = de | πάντα (panta) = alles | ὅς (hos) = die | ἐστιν (estin) = is | ἡ (he) = het | κεφαλή (kephale) = hoofd | Χριστός (Christos) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀληθεύω (aletheuo), ‘de waarheid betrachten’: de waarheid spreken en doen. κεφαλή (kefale), ‘hoofd’: zie 1:22; hier is de Messias het hoofd van het lichaam.
  Het Grieks heeft ‘laten wij groeien’ als aansporing.
  De SBLGNT markeert bij ‘Χριστός’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:22.
Zie ook: Ef 1:22

**4:16** Uit Hem bewerkt heel het lichaam zijn groei, samengevoegd en samengehouden door elk gewricht van de ondersteuning, volgens de werking in de maat van ieder afzonderlijk deel, tot opbouw van zichzelf in liefde.
Brontekst: ἐξ (ex) = uit | οὗ (hou) = wie | πᾶν (pan) = heel | τὸ (to) = het | σῶμα (soma) = lichaam | συναρμολογούμενον (synarmologoumenon) = samengevoegd | καὶ (kai) = en | συμβιβαζόμενον (symbibazomenon) = samengehouden | διὰ (dia) = door | πάσης (pases) = elk | ἁφῆς (haphes) = gewricht | τῆς (tes) = van de | ἐπιχορηγίας (epichoregias) = ondersteuning | κατ’ (kat’) = volgens | ἐνέργειαν (energeian) = werking | ἐν (en) = in | μέτρῳ (metro) = maat | ἑνὸς (henos) = van één | ἑκάστου (hekastou) = ieder | μέρους (merous) = deel | τὴν (ten) = de | αὔξησιν (auxesin) = groei | τοῦ (tou) = van het | σώματος (somatos) = lichaam | ποιεῖται (poieitai) = bewerkt | εἰς (eis) = tot | οἰκοδομὴν (oikodomen) = opbouw | ἑαυτοῦ (heautou) = van zichzelf | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἁφή (hafe), ‘gewricht’: letterlijk ‘aanraking, verbinding’, ook een plek waar delen van het lichaam verbonden zijn. ἐπιχορηγία (epichoregia), ‘ondersteuning’: wat toegevoerd wordt. συναρμολογέω (synarmologeo), ‘samenvoegen’, zie 2:21.
  De zin is lang en zijn onderdelen (‘volgens de werking in de maat van ieder deel’) zijn moeilijk aan elkaar te koppelen; wij houden de Griekse volgorde.
Voetnoot : Zie ook Kol. 2:19.
Zie ook: Kol 2:19

### Niet langer wandelen als de volken

**4:17** Dit zeg ik dus en getuig ik in de Heer: wandel niet langer zoals ook de volken wandelen, in de ijdelheid van hun verstand.
Brontekst: Τοῦτο (Touto) = dit | οὖν (oun) = dus | λέγω (lego) = zeg ik | καὶ (kai) = en | μαρτύρομαι (martyromai) = getuig ik | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | μηκέτι (meketi) = niet meer | ὑμᾶς (hymas) = jullie | περιπατεῖν (peripatein) = te wandelen | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | τὰ (ta) = de | ἔθνη (ethne) = volken | περιπατεῖ (peripatei) = wandelen | ἐν (en) = in | ματαιότητι (mataioteti) = ijdelheid | τοῦ (tou) = van het | νοὸς (noos) = verstand | αὐτῶν (auton) = hun
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μαρτύρομαι (martyromai), ‘getuigen, plechtig verzekeren’. ἔθνη (ethne), ‘de volken’: de niet-Joden, zie 2:11. ματαιότης (mataiotes), ‘ijdelheid’: zonder doel of inhoud; νοῦς (nous), ‘verstand’.
  De SBLGNT markeert bij ‘τὰ’ een variant.

**4:18** Zij zijn in hun denken verduisterd en vervreemd van het leven van Elohim: door de onwetendheid die in hen is, door de verharding van hun hart.
Brontekst: ἐσκοτωμένοι (eskotomenoi) = verduisterd | τῇ (te) = in het | διανοίᾳ (dianoia) = denken | ὄντες (ontes) = zijnde | ἀπηλλοτριωμένοι (apellotriomenoi) = vervreemd | τῆς (tes) = van het | ζωῆς (zoes) = leven | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | διὰ (dia) = vanwege | τὴν (ten) = de | ἄγνοιαν (agnoian) = onwetendheid | τὴν (ten) = die | οὖσαν (ousan) = is | ἐν (en) = in | αὐτοῖς (autois) = hen | διὰ (dia) = vanwege | τὴν (ten) = de | πώρωσιν (porosin) = verharding | τῆς (tes) = van het | καρδίας (kardias) = hart | αὐτῶν (auton) = hun
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: διάνοια (dianoia), ‘denken’; ἄγνοια (agnoia), ‘onwetendheid’; πώρωσις (porosis), ‘verharding’. ἀπαλλοτριόω (apallotrioo), ‘vervreemden’: zie 2:12.
  De SBLGNT markeert bij ἐσκοτωμένοι een variant.

**4:19** Zij hebben zichzelf, afgestompt geraakt, overgegeven aan de losbandigheid, om elke onreinheid te bedrijven in hebzucht.
Brontekst: οἵτινες (hoitines) = zij die | ἀπηλγηκότες (apelgekotes) = afgestompt geraakt zijnde | ἑαυτοὺς (heautous) = zichzelf | παρέδωκαν (paredokan) = gaven over | τῇ (te) = aan de | ἀσελγείᾳ (aselgeia) = losbandigheid | εἰς (eis) = tot | ἐργασίαν (ergasian) = bedrijven | ἀκαθαρσίας (akatharsias) = van onreinheid | πάσης (pases) = elke | ἐν (en) = in | πλεονεξίᾳ (pleonexia) = hebzucht
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀπαλγέω (apalgeo), ‘afgestompt zijn’: geen gevoel meer hebben. ἀσέλγεια (aselgeia), ‘losbandigheid’; ἀκαθαρσία (akatharsia), ‘onreinheid’; πλεονεξία (pleonexia), ‘hebzucht’: zie 5:3.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:3.
Zie ook: Ef 5:3

### De oude en de nieuwe mens

**4:20** Maar zo hebben jullie de Messias niet geleerd,
Brontekst: ὑμεῖς (hymeis) = jullie | δὲ (de) = maar | οὐχ (ouch) = niet | οὕτως (houtos) = zo | ἐμάθετε (emathete) = hebben geleerd | τὸν (ton) = de | Χριστόν (Christon) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐμάθετε τὸν Χριστόν (emathete ton Christon), ‘jullie hebben de Messias geleerd’: het Grieks zegt niet ‘over de Messias’; wij vertalen zoals het er staat.

**4:21** als jullie tenminste Hem gehoord hebben en in Hem onderwezen zijn, zoals de waarheid in Yeshua is:
Brontekst: εἴ (ei) = als | γε (ge) = tenminste | αὐτὸν (auton) = Hem | ἠκούσατε (ekousate) = hebben jullie gehoord | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = Hem | ἐδιδάχθητε (edidachthete) = zijn jullie onderwezen | καθώς (kathos) = zoals | ἐστιν (estin) = is | ἀλήθεια (aletheia) = waarheid | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εἴ γε (ei ge), ‘als tenminste’: zie 3:2. αὐτὸν ἠκούσατε (auton ekousate), ‘Hem gehoord hebben’: ook ‘over Hem gehoord hebben’.
  In dit vers staat alleen ‘Yeshua’, zonder ‘de Messias’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 3:2.
Zie ook: Ef 3:2

**4:22** dat jullie, wat betreft de vroegere levenswandel, de oude mens afleggen, die verdorven wordt door de begeerten van de misleiding,
Brontekst: ἀποθέσθαι (apothesthai) = af te leggen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | κατὰ (kata) = volgens | τὴν (ten) = de | προτέραν (proteran) = vroegere | ἀναστροφὴν (anastrophen) = levenswandel | τὸν (ton) = de | παλαιὸν (palaion) = oude | ἄνθρωπον (anthropon) = mens | τὸν (ton) = die | φθειρόμενον (phtheiromenon) = verdorven wordt | κατὰ (kata) = volgens | τὰς (tas) = de | ἐπιθυμίας (epithymias) = begeerten | τῆς (tes) = van de | ἀπάτης (apates) = misleiding
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος (ho palaios anthropos), ‘de oude mens’; ὁ καινὸς ἄνθρωπος (ho kainos anthropos), ‘de nieuwe mens’ (vers 24): de mens die naar het oude leven leeft en de mens die door de Messias nieuw is. ἀποτίθεμαι (apotithemai), ‘afleggen’, en ἐνδύομαι (endyomai), ‘aantrekken’: het beeld van kleren, zoals in Gal. 3:27. φθείρω (fthairo), ‘verdorven worden’, ‘te gronde gaan’.
  Vergelijk Kol. 3:9–10.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:27; Kol. 3:9; Ef. 2:15.
Zie ook: Gal 3:27; Ef 2:15; Ef 4:24; Kol 3:9–10

**4:23** en vernieuwd worden in de geest van jullie verstand,
Brontekst: ἀνανεοῦσθαι (ananeousthai) = vernieuwd te worden | δὲ (de) = nu | τῷ (to) = in de | πνεύματι (pneumati) = geest | τοῦ (tou) = van het | νοὸς (noos) = verstand | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀνανεόω (ananeoo), ‘vernieuwen’.
  ‘De geest van jullie verstand’: het innerlijk van het verstand.
  De Griekse vorm is een onbepaalde wijs: ‘vernieuwd te worden’; wij schrijven het als voortzetting van vers 22.
Zie ook: Ef 4:22

**4:24** en de nieuwe mens aantrekken, die naar Elohim geschapen is in gerechtigheid en heiligheid van de waarheid.
Brontekst: καὶ (kai) = en | ἐνδύσασθαι (endysasthai) = aan te trekken | τὸν (ton) = de | καινὸν (kainon) = nieuwe | ἄνθρωπον (anthropon) = mens | τὸν (ton) = die | κατὰ (kata) = naar | θεὸν (theon) = Elohim | κτισθέντα (ktisthenta) = geschapen is | ἐν (en) = in | δικαιοσύνῃ (dikaiosyne) = gerechtigheid | καὶ (kai) = en | ὁσιότητι (hosioteti) = heiligheid | τῆς (tes) = van de | ἀληθείας (aletheias) = waarheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κατὰ θεόν (kata theon), ‘naar Elohim’: naar Zijn voorbeeld; vergelijk Gen. 1:26–27. δικαιοσύνη (dikaiosyne), ‘gerechtigheid’; ὁσιότης (hosiotes), ‘heiligheid’.
Voetnoot : Zie ook Gen. 1:26.
Zie ook: Gen 1:26–27

### Het nieuwe leven in de praktijk

**4:25** Leg daarom de leugen af en spreek de waarheid, ieder met zijn naaste, want wij zijn leden van elkaar.
Brontekst: Διὸ (Dio) = daarom | ἀποθέμενοι (apothemenoi) = afgelegd hebbend | τὸ (to) = de | ψεῦδος (pseudos) = leugen | λαλεῖτε (laleite) = spreekt | ἀλήθειαν (aletheian) = waarheid | ἕκαστος (hekastos) = ieder | μετὰ (meta) = met | τοῦ (tou) = de | πλησίον (plesion) = naaste | αὐτοῦ (autou) = van hem | ὅτι (hoti) = want | ἐσμὲν (esmen) = zijn wij | ἀλλήλων (allelon) = van elkaar | μέλη (mele) = leden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De eerste woorden volgen Zach. 8:16: ‘spreek waarheid, ieder tot zijn naaste’. μέλος (melos), ‘lid’ van het lichaam.
  Vergelijk Rom. 12:5.
Voetnoot : Zie ook Zach. 8:16; Rom. 12:5.
Zie ook: Zach 8:16; Rom 12:5

**4:26** Wees boos en zondig niet. Laat de zon niet ondergaan over jullie kwaadheid,
Brontekst: ὀργίζεσθε (orgizesthe) = wees boos | καὶ (kai) = en | μὴ (me) = niet | ἁμαρτάνετε (hamartanete) = zondig | ὁ (ho) = de | ἥλιος (helios) = zon | μὴ (me) = niet | ἐπιδυέτω (epidyeto) = laat ondergaan | ἐπὶ (epi) = over | παροργισμῷ (parorgismo) = kwaadheid | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Aanhaling van Ps. 4:5.
  Ons Hebreeuws heeft: ‘Beef, maar zondig niet’.
  De Griekse tekst heeft: ‘Wees boos en zondig niet’ (ὀργίζεσθε, orgizesthe).
  Het Hebreeuwse werkwoord is hier anders weergegeven dan het Griekse. παροργισμός (parorgismos), ‘kwaadheid’: opgewekte toorn.
  De woorden staan zwart.
  De SBLGNT markeert bij ‘ἐπὶ’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ps. 4:5.
Zie ook: Ps 4:5

**4:27** en geef de duivel geen plaats.
Brontekst: μηδὲ (mede) = ook niet | δίδοτε (didote) = geef | τόπον (topon) = plaats | τῷ (to) = aan de | διαβόλῳ (diabolo) = duivel
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: διάβολος (diabolos), ‘duivel’: letterlijk ‘lasteraar, beschuldiger’. τόπος (topos), ‘plaats’: ruimte.
  Zie ook 6:11.
Voetnoot : Zie ook Ef. 6:11.
Zie ook: Ef 6:11

**4:28** Wie steelt, moet niet langer stelen. Hij moet liever zwoegen en met zijn eigen handen het goede werken, zodat hij iets heeft om te delen met wie nood heeft.
Brontekst: ὁ (ho) = hij die | κλέπτων (klepton) = steelt | μηκέτι (meketi) = niet meer | κλεπτέτω (klepteto) = moet stelen | μᾶλλον (mallon) = liever | δὲ (de) = maar | κοπιάτω (kopiato) = moet zwoegen | ἐργαζόμενος (ergazomenos) = werkend | ταῖς (tais) = met de | ἰδίαις (idiais) = eigen | χερσὶν (chersin) = handen | τὸ (to) = het | ἀγαθόν (agathon) = goede | ἵνα (hina) = opdat | ἔχῃ (eche) = hij heeft | μεταδιδόναι (metadidonai) = te delen | τῷ (to) = aan hem die | χρείαν (chreian) = nood | ἔχοντι (echonti) = heeft
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κοπιάω (kopiao), ‘zwoegen’: moeizaam werken. μεταδίδωμι (metadidomi), ‘meedelen, delen’.
  De SBLGNT markeert bij ‘ταῖς ἰδίαις χερσὶν τὸ ἀγαθόν’ een variant.

**4:29** Laat geen enkel rot woord uit jullie mond komen. Maar als er een goed woord is, dan tot opbouw naar de behoefte, zodat het genade geeft aan wie het horen.
Brontekst: πᾶς (pas) = elk | λόγος (logos) = woord | σαπρὸς (sapros) = rot | ἐκ (ek) = uit | τοῦ (tou) = de | στόματος (stomatos) = mond | ὑμῶν (hymon) = jullie | μὴ (me) = niet | ἐκπορευέσθω (ekporeuestho) = laat komen | ἀλλὰ (alla) = maar | εἴ (ei) = als | τις (tis) = enig | ἀγαθὸς (agathos) = goed | πρὸς (pros) = tot | οἰκοδομὴν (oikodomen) = opbouw | τῆς (tes) = van de | χρείας (chreias) = behoefte | ἵνα (hina) = opdat | δῷ (do) = het geeft | χάριν (charin) = genade | τοῖς (tois) = aan hen die | ἀκούουσιν (akouousin) = horen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σαπρός (sapros), ‘rot, bedorven’. οἰκοδομή (oikodome), ‘opbouw’. χάρις (charis), ‘genade’: ook ‘iets goeds’; het woord dat iemand hoort, kan hem iets van Elohims genade geven.

**4:30** En bedroef de Heilige Geest van Elohim niet, in wie jullie verzegeld zijn voor de dag van de loskoping.
Brontekst: καὶ (kai) = en | μὴ (me) = niet | λυπεῖτε (lypeite) = bedroef | τὸ (to) = de | πνεῦμα (pneuma) = Geest | τὸ (to) = de | ἅγιον (hagion) = Heilige | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = wie | ἐσφραγίσθητε (esphragisthete) = werden jullie verzegeld | εἰς (eis) = tot | ἡμέραν (hemeran) = dag | ἀπολυτρώσεως (apolytroseos) = van loskoping
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: λυπέω (lypeo), ‘bedroeven’.
  Vergelijk Jes. 63:10: ‘zij bedroefden Zijn heilige Geest’. σφραγίζω (sphragizo), ‘verzegelen’: zie 1:13. ἀπολύτρωσις (apolytrosis), ‘loskoping’: zie 1:7 en 1:14.
Voetnoot : Zie ook Jes. 63:10; Ef. 1:13; Ef. 1:14.
Zie ook: Jes 63:10; Ef 1:13; Ef 1:14

**4:31** Laat alle bitterheid en woede en toorn en geschreeuw en lastering van jullie weggenomen worden, samen met alle slechtheid.
Brontekst: πᾶσα (pasa) = alle | πικρία (pikria) = bitterheid | καὶ (kai) = en | θυμὸς (thymos) = woede | καὶ (kai) = en | ὀργὴ (orge) = toorn | καὶ (kai) = en | κραυγὴ (krauge) = geschreeuw | καὶ (kai) = en | βλασφημία (blasphemia) = lastering | ἀρθήτω (artheto) = worde weggenomen | ἀφ’ (aph’) = van | ὑμῶν (hymon) = jullie | σὺν (syn) = samen met | πάσῃ (pase) = alle | κακίᾳ (kakia) = slechtheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Zes woorden: πικρία (pikria), ‘bitterheid’; θυμός (thymos), ‘woede’; ὀργή (orge), ‘toorn’; κραυγή (krauge), ‘geschreeuw’; βλασφημία (blasfemia), ‘lastering’; κακία (kakia), ‘slechtheid’.

**4:32** Word vriendelijk voor elkaar, medelevend, elkaar vergevend, zoals ook Elohim in de Messias jullie vergeven heeft.
Brontekst: γίνεσθε (ginesthe) = wordt | εἰς (eis) = tot | ἀλλήλους (allelous) = elkaar | χρηστοί (chrestoi) = vriendelijk | εὔσπλαγχνοι (eusplanchnoi) = medelevend | χαριζόμενοι (charizomenoi) = vergevend | ἑαυτοῖς (heautois) = elkaar | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | θεὸς (theos) = Elohim | ἐν (en) = in | Χριστῷ (Christo) = de Messias | ἐχαρίσατο (echarisato) = vergaf | ὑμῖν (hymin) = aan jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: χρηστός (chrestos), ‘vriendelijk’; εὔσπλαγχνος (eusplangchnos), ‘medelevend’: letterlijk ‘met goede ingewanden’, met een bewogen hart. χαρίζομαι (charizomai), ‘vergeven’: genadig schenken, verwant aan χάρις (charis), ‘genade’.
  Vergelijk Kol. 3:13.
  De SBLGNT markeert bij γίνεσθε en ὑμῖν een variant.
Voetnoot : Zie ook Kol. 3:13.
Zie ook: Kol 3:13

## Efeziërs 5
_Navolgers van Elohim, kinderen van het licht, vervuld met de Geest, mannen en vrouwen en het geheimenis van de Messias en de gemeente_

### Wandelen in liefde

**5:1** Word dus navolgers van Elohim, als geliefde kinderen,
Brontekst: γίνεσθε (ginesthe) = wordt | οὖν (oun) = dus | μιμηταὶ (mimetai) = navolgers | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ὡς (hos) = als | τέκνα (tekna) = kinderen | ἀγαπητά (agapeta) = geliefde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μιμητής (mimetes), ‘navolger’: iemand die een voorbeeld volgt. ἀγαπητά (agapeta), ‘geliefd’.
  In de verzen 1–2 loopt de gedachte van 4:32 (‘zoals ook Elohim … vergeven heeft’) door.
Voetnoot : Zie ook Ef. 4:32.
Zie ook: Ef 4:32

**5:2** en wandel in liefde, zoals ook de Messias ons liefgehad heeft. Hij heeft Zichzelf voor ons overgegeven als gave en slachtoffer aan Elohim, tot een aangename geur.
Brontekst: καὶ (kai) = en | περιπατεῖτε (peripateite) = wandelt | ἐν (en) = in | ἀγάπῃ (agape) = liefde | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | Χριστὸς (Christos) = Messias | ἠγάπησεν (egapesen) = liefhad | ἡμᾶς (hemas) = ons | καὶ (kai) = en | παρέδωκεν (paredoken) = gaf over | ἑαυτὸν (heauton) = Zichzelf | ὑπὲρ (hyper) = voor | ἡμῶν (hemon) = ons | προσφορὰν (prosphoran) = gave | καὶ (kai) = en | θυσίαν (thysian) = slachtoffer | τῷ (to) = aan de | θεῷ (theo) = Elohim | εἰς (eis) = tot | ὀσμὴν (osmen) = geur | εὐωδίας (euodias) = van aangenaamheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: zie 4:1. προσφορά (prosfora), ‘gave’; θυσία (thysia), ‘slachtoffer’. ὀσμὴ εὐωδίας (osme euodias), ‘aangename geur’: de uitdrukking uit de offerwet, bijvoorbeeld Lev. 1:9.
  De SBLGNT markeert twee varianten, bij ἡμᾶς en ἡμῶν.
Voetnoot : Zie ook Lev. 1:9.
Zie ook: Lev 1:9

### Niet met ontucht en hebzucht

**5:3** Maar ontucht en alle onreinheid of hebzucht: laat dat onder jullie zelfs niet genoemd worden, zoals het heiligen betaamt,
Brontekst: Πορνεία (Porneia) = ontucht | δὲ (de) = maar | καὶ (kai) = en | ἀκαθαρσία (akatharsia) = onreinheid | πᾶσα (pasa) = alle | ἢ (e) = of | πλεονεξία (pleonexia) = hebzucht | μηδὲ (mede) = zelfs niet | ὀνομαζέσθω (onomazestho) = laat genoemd worden | ἐν (en) = onder | ὑμῖν (hymin) = jullie | καθὼς (kathos) = zoals | πρέπει (prepei) = het betaamt | ἁγίοις (hagiois) = aan heiligen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πορνεία (porneia), ‘ontucht’: seksuele immoraliteit in het algemeen. ἀκαθαρσία (akatharsia), ‘onreinheid’; πλεονεξία (pleonexia), ‘hebzucht’: altijd meer willen hebben.
  ‘Zelfs niet genoemd’: er zelfs niet over spreken alsof het gewoon is. ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: zie 1:1.
  De SBLGNT markeert bij ‘ἀκαθαρσία πᾶσα’ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:1; Ef. 4:19.
Zie ook: Ef 1:1; Ef 4:19

**5:4** en ook schandelijkheid, dwaze praat of scherts, dingen die niet passen, maar liever dankzegging.
Brontekst: καὶ (kai) = en | αἰσχρότης (aischrotes) = schandelijkheid | καὶ (kai) = en | μωρολογία (morologia) = dwaze praat | ἢ (e) = of | εὐτραπελία (eutrapelia) = scherts | ἃ (ha) = wat | οὐκ (ouk) = niet | ἀνῆκεν (aneken) = past | ἀλλὰ (alla) = maar | μᾶλλον (mallon) = liever | εὐχαριστία (eucharistia) = dankzegging
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: αἰσχρότης (aischrotes), ‘schandelijkheid’; μωρολογία (morologia), ‘dwaze praat’; εὐτραπελία (eutrapelia), ‘scherts’: het woord kon ook ‘gevat gepraat’ betekenen.
  De SBLGNT markeert hier een variant.

**5:5** Want dit weten jullie goed: geen enkele ontuchtige, onreine of hebzuchtige, die een afgodendienaar is, heeft een erfenis in het koninkrijk van de Messias en van Elohim.
Brontekst: τοῦτο (touto) = dit | γὰρ (gar) = want | ἴστε (iste) = weten jullie | γινώσκοντες (ginoskontes) = wetend | ὅτι (hoti) = dat | πᾶς (pas) = elk | πόρνος (pornos) = ontuchtige | ἢ (e) = of | ἀκάθαρτος (akathartos) = onreine | ἢ (e) = of | πλεονέκτης (pleonektes) = hebzuchtige | ὅ (ho) = wat | ἐστιν (estin) = is | εἰδωλολάτρης (eidololatres) = afgodendienaar | οὐκ (ouk) = niet | ἔχει (echei) = heeft | κληρονομίαν (kleronomian) = erfenis | ἐν (en) = in | τῇ (te) = het | βασιλείᾳ (basileia) = koninkrijk | τοῦ (tou) = van de | Χριστοῦ (Christou) = Messias | καὶ (kai) = en | θεοῦ (theou) = van Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἴστε γινώσκοντες (iste ginoskontes): twee vormen van ‘weten’ naast elkaar, ‘jullie weten, kennend’; het Griekse ἴστε kan ook een gebod zijn (‘weet dit’).
  De SBLGNT markeert bij ἴστε en bij ὅ een variant. εἰδωλολάτρης (eidololatres), ‘afgodendienaar’.
  In het Grieks staat één lidwoord voor ‘Messias en Elohim’: ‘het koninkrijk van de Messias en van Elohim’.
  Vergelijk Gal. 5:19–21.
Voetnoot : Zie ook Gal. 5:19.
Zie ook: Gal 5:19–21

**5:6** Laat niemand jullie misleiden met lege woorden, want om deze dingen komt de toorn van Elohim over de zonen van de ongehoorzaamheid.
Brontekst: Μηδεὶς (Medeis) = niemand | ὑμᾶς (hymas) = jullie | ἀπατάτω (apatato) = laat misleiden | κενοῖς (kenois) = met lege | λόγοις (logois) = woorden | διὰ (dia) = om | ταῦτα (tauta) = deze dingen | γὰρ (gar) = want | ἔρχεται (erchetai) = komt | ἡ (he) = de | ὀργὴ (orge) = toorn | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἐπὶ (epi) = over | τοὺς (tous) = de | υἱοὺς (huious) = zonen | τῆς (tes) = van de | ἀπειθείας (apeitheias) = ongehoorzaamheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀπατάω (apatao), ‘misleiden’. ὀργή (orge), ‘toorn’. υἱοὶ τῆς ἀπειθείας (huioi tes apeitheias), ‘zonen van de ongehoorzaamheid’: zie 2:2.
Voetnoot : Zie ook Ef. 2:2.
Zie ook: Ef 2:2

**5:7** Word dus geen deelgenoten van hen.
Brontekst: μὴ (me) = niet | οὖν (oun) = dus | γίνεσθε (ginesthe) = wordt | συμμέτοχοι (symmetochoi) = deelgenoten | αὐτῶν (auton) = van hen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συμμέτοχος (symmetochos), ‘deelgenoot’: wie met anderen aan iets meedoet.
  Vergelijk 3:6, waar hetzelfde woord ‘medegenoten van de belofte’ geeft.
Voetnoot : Zie ook Ef. 3:6.
Zie ook: Ef 3:6

### Kinderen van het licht

**5:8** Want eens waren jullie duisternis, maar nu zijn jullie licht in de Heer. Wandel als kinderen van het licht,
Brontekst: ἦτε (ete) = waren | γάρ (gar) = want | ποτε (pote) = eens | σκότος (skotos) = duisternis | νῦν (nyn) = nu | δὲ (de) = maar | φῶς (phos) = licht | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | ὡς (hos) = als | τέκνα (tekna) = kinderen | φωτὸς (photos) = van licht | περιπατεῖτε (peripateite) = wandelt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: σκότος (skotos), ‘duisternis’; φῶς (fos), ‘licht’. τέκνα φωτός (tekna fotos), ‘kinderen van het licht’: mensen die tot het licht horen.

**5:9** want de vrucht van het licht is in alle goedheid en gerechtigheid en waarheid,
Brontekst: ὁ (ho) = de | γὰρ (gar) = want | καρπὸς (karpos) = vrucht | τοῦ (tou) = van het | φωτὸς (photos) = licht | ἐν (en) = in | πάσῃ (pase) = alle | ἀγαθωσύνῃ (agathosyne) = goedheid | καὶ (kai) = en | δικαιοσύνῃ (dikaiosyne) = gerechtigheid | καὶ (kai) = en | ἀληθείᾳ (aletheia) = waarheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: καρπός (karpos), ‘vrucht’: zie Gal. 5:22–23. ἀγαθωσύνη (agathosyne), ‘goedheid’.
  De SBLGNT markeert bij φωτός een variant.
Voetnoot : Zie ook Gal. 5:22.
Zie ook: Gal 5:22–23

**5:10** terwijl jullie toetsen wat de Heer welgevallig is.
Brontekst: δοκιμάζοντες (dokimazontes) = toetsend | τί (ti) = wat | ἐστιν (estin) = is | εὐάρεστον (euareston) = welgevallig | τῷ (to) = aan de | κυρίῳ (kyrio) = Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δοκιμάζω (dokimazo), ‘toetsen’: onderzoeken en goedkeuren, zoals een metaal. εὐάρεστος (euarestos), ‘welgevallig’.

**5:11** En neem geen deel aan de onvruchtbare werken van de duisternis, maar ontmasker ze liever.
Brontekst: καὶ (kai) = en | μὴ (me) = niet | συγκοινωνεῖτε (synkoinoneite) = neemt deel | τοῖς (tois) = aan de | ἔργοις (ergois) = werken | τοῖς (tois) = de | ἀκάρποις (akarpois) = onvruchtbare | τοῦ (tou) = van de | σκότους (skotous) = duisternis | μᾶλλον (mallon) = liever | δὲ (de) = maar | καὶ (kai) = ook | ἐλέγχετε (elenchete) = ontmaskert
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: συγκοινωνέω (sygkoinoneo), ‘deelnemen aan’. ἄκαρπος (akarpos), ‘onvruchtbaar’. ἐλέγχω (elencho), ‘ontmaskeren’: aan het licht brengen, ook ‘terechtwijzen’ of ‘overtuigen’; wij gebruiken ‘ontmaskeren’ zoals in Joh. 3:20 en in vers 13.
Voetnoot : Zie ook Joh. 3:20.
Zie ook: Joh 3:20; Ef 5:13

**5:12** Want wat door hen in het verborgen gebeurt, is zelfs beschamend om te zeggen.
Brontekst: τὰ (ta) = de | γὰρ (gar) = want | κρυφῇ (kryphe) = in het verborgen | γινόμενα (ginomena) = gebeurde dingen | ὑπ’ (hyp’) = door | αὐτῶν (auton) = hen | αἰσχρόν (aischron) = schandelijk | ἐστιν (estin) = is | καὶ (kai) = zelfs | λέγειν (legein) = om te zeggen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κρυφῇ (krufe), ‘in het verborgen’. αἰσχρόν (aischron), ‘schandelijk, beschamend’.

**5:13** Maar alles wat ontmaskerd wordt, wordt door het licht openbaar gemaakt,
Brontekst: τὰ (ta) = de | δὲ (de) = maar | πάντα (panta) = alles | ἐλεγχόμενα (elenchomena) = ontmaskerd wordend | ὑπὸ (hypo) = door | τοῦ (tou) = het | φωτὸς (photos) = licht | φανεροῦται (phaneroutai) = wordt openbaar gemaakt
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φανερόω (fanerooo), ‘openbaar maken’: zichtbaar maken.
  De verzen 13–14 zijn in het Grieks moeilijk te volgen; wij houden de Griekse volgorde.

**5:14** want alles wat openbaar wordt, is licht. Daarom wordt gezegd: „Word wakker, slaper, en sta op uit de doden, en de Messias zal over je schijnen.”
Brontekst: πᾶν (pan) = alles | γὰρ (gar) = want | τὸ (to) = het | φανερούμενον (phaneroumenon) = openbaar wordende | φῶς (phos) = licht | ἐστιν (estin) = is | διὸ (dio) = daarom | λέγει (legei) = wordt gezegd | Ἔγειρε (Egeire) = word wakker | ὁ (ho) = de | καθεύδων (katheudon) = slapende | καὶ (kai) = en | ἀνάστα (anasta) = sta op | ἐκ (ek) = uit | τῶν (ton) = de | νεκρῶν (nekron) = doden | καὶ (kai) = en | ἐπιφαύσει (epiphausei) = zal schijnen | σοι (soi) = over je | ὁ (ho) = de | Χριστός (Christos) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: φανερούμενον (faneroumenon) kan lijdend zijn (‘wat openbaar gemaakt wordt’) of een middelvorm (‘wat zichtbaar wordt’).
  De woorden tussen aanhalingstekens worden ingeleid met ‘wordt gezegd’ (λέγει): het Grieks noemt geen onderwerp en geen vindplaats; ze worden zonder vermelding van een bron aangehaald. ἐπιφαύσκω (epifausko), ‘schijnen over, licht geven’.
  Het citaat staat zwart.

### Wijs wandelen, vervuld met de Geest

**5:15** Kijk dus nauwkeurig hoe jullie wandelen: niet als onwijzen, maar als wijzen,
Brontekst: Βλέπετε (Blepete) = kijkt | οὖν (oun) = dus | ἀκριβῶς (akribos) = nauwkeurig | πῶς (pos) = hoe | περιπατεῖτε (peripateite) = wandelen jullie | μὴ (me) = niet | ὡς (hos) = als | ἄσοφοι (asophoi) = onwijzen | ἀλλ’ (all’) = maar | ὡς (hos) = als | σοφοί (sophoi) = wijzen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀκριβῶς (akribos), ‘nauwkeurig’. σοφός (sofos), ‘wijs’; ἄσοφος (asofos), ‘onwijs’.
  De SBLGNT markeert de woordvolgorde ‘nauwkeurig hoe’ als variant.

**5:16** terwijl jullie de gunstige tijd uitkopen, want de dagen zijn boos.
Brontekst: ἐξαγοραζόμενοι (exagorazomenoi) = uitkopend | τὸν (ton) = de | καιρόν (kairon) = gunstige tijd | ὅτι (hoti) = omdat | αἱ (hai) = de | ἡμέραι (hemerai) = dagen | πονηραί (ponerai) = boos | εἰσιν (eisin) = zijn
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐξαγοράζω (exagorazo), ‘uitkopen, vrijkopen’: zoals in Gal. 3:13 en 4:5. καιρός (kairos), ‘gunstige tijd’: een bepaald, passend ogenblik.
  ‘De tijd uitkopen’: elke gelegenheid benutten. πονηρός (poneros), ‘boos’: zie 6:13.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:13; Kol. 4:5.
Zie ook: Gal 3:13; Gal 4:5; Kol 4:5

**5:17** Word daarom niet onverstandig, maar begrijp wat de wil van de Heer is.
Brontekst: διὰ (dia) = om | τοῦτο (touto) = dit | μὴ (me) = niet | γίνεσθε (ginesthe) = wordt | ἄφρονες (aphrones) = onverstandig | ἀλλὰ (alla) = maar | συνίετε (syniete) = begrijpt | τί (ti) = wat | τὸ (to) = de | θέλημα (thelema) = wil | τοῦ (tou) = van de | κυρίου (kyriou) = Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἄφρων (afron), ‘onverstandig’. συνίημι (syniemi), ‘begrijpen’.
  De SBLGNT markeert bij συνίετε een variant.

**5:18** En word niet dronken van wijn, waarin bandeloosheid is, maar word vervuld met de Geest,
Brontekst: καὶ (kai) = en | μὴ (me) = niet | μεθύσκεσθε (methyskesthe) = wordt dronken | οἴνῳ (oino) = van wijn | ἐν (en) = in | ᾧ (ho) = dat | ἐστιν (estin) = is | ἀσωτία (asotia) = bandeloosheid | ἀλλὰ (alla) = maar | πληροῦσθε (plerousthe) = wordt vervuld | ἐν (en) = met | πνεύματι (pneumati) = Geest
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μεθύσκομαι (methyskomai), ‘dronken worden’. ἀσωτία (asotia), ‘bandeloosheid’: een leven zonder maat. πληρόω (pleroo), ‘vervullen’: zie 1:23. ἐν πνεύματι (en pneumati), ‘met de Geest’: wij schrijven ‘Geest’ met hoofdletter; ἐν kan ook ‘in’ of ‘door’ betekenen.
  De verzen 19–21 hangen in het Grieks als bijzinnen aan ‘word vervuld’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:23.
Zie ook: Ef 1:23

**5:19** terwijl jullie onder elkaar spreken in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zing en speel met jullie hart voor de Heer,
Brontekst: λαλοῦντες (lalountes) = sprekend | ἑαυτοῖς (heautois) = onder elkaar | ψαλμοῖς (psalmois) = psalmen | καὶ (kai) = en | ὕμνοις (hymnois) = lofzangen | καὶ (kai) = en | ᾠδαῖς (odais) = liederen | πνευματικαῖς (pneumatikais) = geestelijke | ᾄδοντες (adontes) = zingend | καὶ (kai) = en | ψάλλοντες (psallontes) = spelend | τῇ (te) = met het | καρδίᾳ (kardia) = hart | ὑμῶν (hymon) = jullie | τῷ (to) = voor de | κυρίῳ (kyrio) = Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ψαλμός (psalmos), ‘psalm’; ὕμνος (hymnos), ‘lofzang’; ᾠδή (ode), ‘lied’. ψάλλω (psallo), ‘een snaarinstrument bespelen’, ook ‘psalmen zingen’.
  ‘Geestelijke liederen’ (ᾠδαὶ πνευματικαί): liederen die door de Geest gegeven worden.
  De SBLGNT markeert twee varianten, bij ἑαυτοῖς en ψάλλοντες.
  Vergelijk Kol. 3:16.
Voetnoot : Zie ook Kol. 3:16.
Zie ook: Kol 3:16

**5:20** en dank altijd voor alles, in de naam van onze Heer Yeshua de Messias, aan Elohim en Vader.
Brontekst: εὐχαριστοῦντες (eucharistountes) = dankend | πάντοτε (pantote) = altijd | ὑπὲρ (hyper) = voor | πάντων (panton) = alles | ἐν (en) = in | ὀνόματι (onomati) = naam | τοῦ (tou) = van de | κυρίου (kyriou) = Heer | ἡμῶν (hemon) = onze | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias | τῷ (to) = aan de | θεῷ (theo) = Elohim | καὶ (kai) = en | πατρί (patri) = Vader
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εὐχαριστέω (eucharisteo), ‘danken’.
  ‘In de naam van onze Heer Yeshua de Messias’: in Zijn naam.

### Onderschikt aan elkaar

**5:21** Onderschik jullie aan elkaar, in ontzag voor de Messias.
Brontekst: ὑποτασσόμενοι (hypotassomenoi) = zich onderschikkend | ἀλλήλοις (allelois) = aan elkaar | ἐν (en) = in | φόβῳ (phobo) = ontzag | Χριστοῦ (Christou) = voor de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑποτάσσω (hypotasso), ‘zich onderschikken’: zich onder een ander plaatsen, in een rangorde.
  Wij gebruiken dit woord ook in de verzen 22 en 24 (zie 1:22).
  Dit vers is het slot van de reeks verzen 18–21 en wordt in het Grieks met een deelwoord aangesloten; het begint ook het gedeelte over de huishouding (5:22–6:9). φόβος (fobos), ‘ontzag, vrees’: ‘in ontzag voor de Messias’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:22; Kol. 3:18.
Zie ook: Ef 1:22; Kol 3:18

### Vrouwen en mannen

**5:22** Vrouwen, onderschik jullie aan jullie eigen mannen, als aan de Heer.
Brontekst: Αἱ (Hai) = de | γυναῖκες (gynaikes) = vrouwen | τοῖς (tois) = aan de | ἰδίοις (idiois) = eigen | ἀνδράσιν (andrasin) = mannen | ὡς (hos) = als | τῷ (to) = aan de | κυρίῳ (kyrio) = Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Het Grieks heeft in dit vers geen werkwoord: ‘de vrouwen aan hun eigen mannen, als aan de Heer’.
  Het werkwoord volgt uit ‘zich onderschikken’ in vers 21; wij vullen het aan (‘onderschik jullie’).
  De SBLGNT markeert bij ἀνδράσιν een variant.
  Vergelijk Kol. 3:18.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:21; Kol. 3:18.
Zie ook: Ef 5:21; Kol 3:18

**5:23** Want de man is het hoofd van de vrouw, zoals ook de Messias het hoofd is van de gemeente. Hijzelf is de Redder van het lichaam.
Brontekst: ὅτι (hoti) = want | ἀνήρ (aner) = man | ἐστιν (estin) = is | κεφαλὴ (kephale) = hoofd | τῆς (tes) = van de | γυναικὸς (gynaikos) = vrouw | ὡς (hos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | Χριστὸς (Christos) = Messias | κεφαλὴ (kephale) = hoofd | τῆς (tes) = van de | ἐκκλησίας (ekklesias) = gemeente | αὐτὸς (autos) = Hijzelf | σωτὴρ (soter) = Redder | τοῦ (tou) = van het | σώματος (somatos) = lichaam
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κεφαλή (kefale), ‘hoofd’: het Griekse woord kan ook ‘bron, oorsprong’ betekenen, zoals in 1 Kor. 11:3; wat Paulus hier bedoelt, wordt verschillend verstaan. σωτήρ (soter), ‘Redder’.
  De SBLGNT markeert bij αὐτός een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:22; 1 Kor. 11:3.
Zie ook: 1 Kor 11:3; Ef 1:22

**5:24** Maar zoals de gemeente zich aan de Messias onderschikt, zo ook de vrouwen aan de mannen, in alles.
Brontekst: ἀλλὰ (alla) = maar | ὡς (hos) = zoals | ἡ (he) = de | ἐκκλησία (ekklesia) = gemeente | ὑποτάσσεται (hypotassetai) = zich onderschikt | τῷ (to) = aan de | Χριστῷ (Christo) = Messias | οὕτως (houtos) = zo | καὶ (kai) = ook | αἱ (hai) = de | γυναῖκες (gynaikes) = vrouwen | τοῖς (tois) = aan de | ἀνδράσιν (andrasin) = mannen | ἐν (en) = in | παντί (panti) = alles
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑποτάσσεται (hypotassetai), ‘zich onderschikt’: het Grieks kan een middelvorm of een lijdende vorm zijn. ἐν παντί (en panti), ‘in alles’.
  De SBLGNT markeert bij ὡς en bij τοῖς een variant.

**5:25** Mannen, heb jullie vrouwen lief, zoals ook de Messias de gemeente heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven,
Brontekst: Οἱ (Hoi) = de | ἄνδρες (andres) = mannen | ἀγαπᾶτε (agapate) = heb lief | τὰς (tas) = de | γυναῖκας (gynaikas) = vrouwen | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | Χριστὸς (Christos) = Messias | ἠγάπησεν (egapesen) = liefhad | τὴν (ten) = de | ἐκκλησίαν (ekklesian) = gemeente | καὶ (kai) = en | ἑαυτὸν (heauton) = Zichzelf | παρέδωκεν (paredoken) = gaf over | ὑπὲρ (hyper) = voor | αὐτῆς (autes) = haar
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀγαπάω (agapao), ‘liefhebben’: zie 2:4. παρέδωκεν ἑαυτόν (paredoken heauton), ‘Zichzelf overgegeven’: zoals in vers 2.
  De SBLGNT markeert bij γυναῖκας een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:2.
Zie ook: Ef 5:2

**5:26** opdat Hij haar zou heiligen, na haar gereinigd te hebben met het bad van het water door het woord,
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | αὐτὴν (auten) = haar | ἁγιάσῃ (hagiase) = Hij heiligt | καθαρίσας (katharisas) = gereinigd hebbend | τῷ (to) = met het | λουτρῷ (loutro) = bad | τοῦ (tou) = van het | ὕδατος (hydatos) = water | ἐν (en) = in | ῥήματι (rhemati) = woord
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἁγιάζω (hagiazo), ‘heiligen’: voor Elohim afzonderen. καθαρίζω (katharizo), ‘reinigen’. λουτρόν (loutron), ‘bad’: een waterbad of wassing. ῥῆμα (rhema), ‘gesproken woord’; ἐν ῥήματι (en rhemati) kan ‘door het woord’ of ‘met het woord’ zijn: de tekst zegt niet precies welk woord bedoeld is.

**5:27** opdat Hijzelf de gemeente heerlijk aan Zichzelf zou voorstellen, zonder vlek of rimpel of iets van dien aard, maar opdat zij heilig en onberispelijk zou zijn.
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | παραστήσῃ (parastese) = Hij zou voorstellen | αὐτὸς (autos) = Hijzelf | ἑαυτῷ (heauto) = aan Zichzelf | ἔνδοξον (endoxon) = heerlijk | τὴν (ten) = de | ἐκκλησίαν (ekklesian) = gemeente | μὴ (me) = niet | ἔχουσαν (echousan) = hebbend | σπίλον (spilon) = vlek | ἢ (e) = of | ῥυτίδα (rhytida) = rimpel | ἤ (e) = of | τι (ti) = iets | τῶν (ton) = van de | τοιούτων (toiouton) = dergelijke dingen | ἀλλ’ (all’) = maar | ἵνα (hina) = opdat | ᾖ (e) = zij is | ἁγία (hagia) = heilig | καὶ (kai) = en | ἄμωμος (amomos) = onberispelijk
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παρίστημι (paristemi), ‘voorstellen’, zoals een bruid of een offer wordt aangeboden. ἔνδοξος (endoxos), ‘heerlijk’. σπίλος (spilos), ‘vlek’; ῥυτίς (rhytis), ‘rimpel’. ἄμωμος (amomos), ‘onberispelijk’: zie 1:4.
  De SBLGNT markeert bij αὐτός een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:4.
Zie ook: Ef 1:4

**5:28** Zo zijn ook de mannen verplicht hun eigen vrouwen lief te hebben als hun eigen lichamen. Wie zijn eigen vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief.
Brontekst: οὕτως (houtos) = zo | ὀφείλουσιν (opheilousin) = zijn verplicht | καὶ (kai) = ook | οἱ (hoi) = de | ἄνδρες (andres) = mannen | ἀγαπᾶν (agapan) = lief te hebben | τὰς (tas) = de | ἑαυτῶν (heauton) = eigen | γυναῖκας (gynaikas) = vrouwen | ὡς (hos) = als | τὰ (ta) = de | ἑαυτῶν (heauton) = eigen | σώματα (somata) = lichamen | ὁ (ho) = hij die | ἀγαπῶν (agapon) = liefheeft | τὴν (ten) = de | ἑαυτοῦ (heautou) = eigen | γυναῖκα (gynaika) = vrouw | ἑαυτὸν (heauton) = zichzelf | ἀγαπᾷ (agapa) = heeft lief
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὀφείλω (ofeilo), ‘verplicht zijn’.
  De SBLGNT markeert bij καί een variant.

**5:29** Want niemand heeft ooit zijn eigen vlees gehaat, maar hij voedt en koestert het, zoals ook de Messias de gemeente,
Brontekst: οὐδεὶς (oudeis) = niemand | γάρ (gar) = want | ποτε (pote) = ooit | τὴν (ten) = het | ἑαυτοῦ (heautou) = eigen | σάρκα (sarka) = vlees | ἐμίσησεν (emisesen) = haatte | ἀλλὰ (alla) = maar | ἐκτρέφει (ektrephei) = voedt | καὶ (kai) = en | θάλπει (thalpei) = koestert | αὐτήν (auten) = het | καθὼς (kathos) = zoals | καὶ (kai) = ook | ὁ (ho) = de | Χριστὸς (Christos) = Messias | τὴν (ten) = de | ἐκκλησίαν (ekklesian) = gemeente
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἐκτρέφω (ektrefo), ‘voeden, grootbrengen’; θάλπω (thalpo), ‘koesteren, warm houden’.
  Het Grieks laat het werkwoord van de laatste woorden weg (‘zoals ook de Messias de gemeente’); het volgt uit ‘voedt en koestert’.
  De SBLGNT markeert bij Χριστός een variant.

**5:30** want wij zijn leden van Zijn lichaam.
Brontekst: ὅτι (hoti) = omdat | μέλη (mele) = leden | ἐσμὲν (esmen) = zijn wij | τοῦ (tou) = van het | σώματος (somatos) = lichaam | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μέλη (mele), ‘leden’ van een lichaam.
  De SBLGNT markeert bij αὐτοῦ een variant.

**5:31** „Daarom zal een mens zijn vader en zijn moeder verlaten en zich hechten aan zijn vrouw, en de twee zullen tot één vlees zijn.”
Brontekst: ἀντὶ (anti) = in plaats van | τούτου (toutou) = dit | καταλείψει (kataleipsei) = zal verlaten | ἄνθρωπος (anthropos) = mens | τὸν (ton) = de | πατέρα (patera) = vader | καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = de | μητέρα (metera) = moeder | καὶ (kai) = en | προσκολληθήσεται (proskollethesetai) = zal zich hechten | τῇ (te) = aan de | γυναικὶ (gynaiki) = vrouw | αὐτοῦ (autou) = van hem | καὶ (kai) = en | ἔσονται (esontai) = zullen zijn | οἱ (hoi) = de | δύο (dyo) = twee | εἰς (eis) = tot | σάρκα (sarka) = vlees | μίαν (mian) = één
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Aanhaling van Gen. 2:24.
  Ons Hebreeuws heeft: ‘Daarom verlaat een man zijn vader en zijn moeder, hecht hij zich aan zijn vrouw en worden zij tot één vlees’.
  De Griekse tekst heeft ‘een mens’ (ἄνθρωπος), ‘zal verlaten’ en ‘zal zich hechten’, en ‘de twee’ zullen tot één vlees zijn.
  Het citaat staat zwart.
  De SBLGNT markeert in dit vers meerdere varianten.
Voetnoot : Zie ook Gen. 2:24; Matt. 19:5.
Zie ook: Gen 2:24; Mat 19:5

**5:32** Dit geheimenis is groot. Ik zeg het echter met het oog op de Messias en op de gemeente.
Brontekst: τὸ (to) = het | μυστήριον (mysterion) = geheimenis | τοῦτο (touto) = dit | μέγα (mega) = groot | ἐστίν (estin) = is | ἐγὼ (ego) = ik | δὲ (de) = maar | λέγω (lego) = zeg | εἰς (eis) = met het oog op | Χριστὸν (Christon) = de Messias | καὶ (kai) = en | εἰς (eis) = met het oog op | τὴν (ten) = de | ἐκκλησίαν (ekklesian) = gemeente
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: μυστήριον (mysterion), ‘geheimenis’: zie 1:9.
  Paulus noemt het geheimenis groot en zegt dat hij het ‘met het oog op de Messias en de gemeente’ bedoelt.
  Wat precies ‘dit geheimenis’ is, de woorden van Gen. 2:24 of de eenheid van man en vrouw, zegt de tekst niet.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:9.
Zie ook: Gen 2:24; Ef 1:9

**5:33** Maar ook jullie: ieder afzonderlijk moet zijn eigen vrouw zo liefhebben als zichzelf, en de vrouw moet ontzag hebben voor de man.
Brontekst: πλὴν (plen) = echter | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | οἱ (hoi) = de | καθ’ (kath’) = per | ἕνα (hena) = één | ἕκαστος (hekastos) = ieder | τὴν (ten) = de | ἑαυτοῦ (heautou) = eigen | γυναῖκα (gynaika) = vrouw | οὕτως (houtos) = zo | ἀγαπάτω (agapato) = moet liefhebben | ὡς (hos) = als | ἑαυτόν (heauton) = zichzelf | ἡ (he) = de | δὲ (de) = maar | γυνὴ (gyne) = vrouw | ἵνα (hina) = opdat | φοβῆται (phobetai) = zij ontzag heeft | τὸν (ton) = voor de | ἄνδρα (andra) = man
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πλήν (plen), ‘echter, maar’. φοβέομαι (fobeomai), ‘ontzag hebben voor’: ook ‘vrezen’; vergelijk φόβος in vers 21. καθ᾿ ἕνα ἕκαστος (kath’ hena hekastos), ‘ieder afzonderlijk’.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:21.
Zie ook: Ef 5:21

## Efeziërs 6
_Kinderen en ouders, knechten en heren, de wapenrusting van Elohim, Tychicus en de slotzegen_

### Kinderen en vaders

**6:1** Kinderen, gehoorzaam jullie ouders in de Heer, want dit is juist.
Brontekst: Τὰ (Ta) = de | τέκνα (tekna) = kinderen | ὑπακούετε (hypakouete) = gehoorzaamt | τοῖς (tois) = aan de | γονεῦσιν (goneusin) = ouders | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | τοῦτο (touto) = dit | γάρ (gar) = want | ἐστιν (estin) = is | δίκαιον (dikaion) = juist
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Met ‘de huishoudregels’ (5:22–6:9) gaat Paulus verder over de verhoudingen in het huis: vrouwen en mannen, kinderen en vaders, knechten en heren. τέκνον (teknon), ‘kind’; γονεῖς (goneis), ‘ouders’. ὑπακούω (hypakouo), ‘gehoorzamen’. δίκαιος (dikaios), ‘juist’: ook ‘rechtvaardig’.
  Vergelijk Kol. 3:20.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:22; Kol. 3:20.
Zie ook: Ef 5:22; Kol 3:20

**6:2** „Eer je vader en je moeder”, wat het eerste gebod is met een belofte,
Brontekst: τίμα (tima) = eer | τὸν (ton) = de | πατέρα (patera) = vader | σου (sou) = je | καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = de | μητέρα (metera) = moeder | ἥτις (hetis) = wat | ἐστὶν (estin) = is | ἐντολὴ (entole) = gebod | πρώτη (prote) = eerste | ἐν (en) = met | ἐπαγγελίᾳ (epangelia) = belofte
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Aanhaling van Exod. 20:12 en Deut. 5:16.
  Ons Hebreeuws heeft in Exod. 20:12: ‘Eer je vader en je moeder, opdat je lang leeft in het land dat Yahweh, je Elohim, je geeft’; in Deut. 5:16: ‘… zoals Yahweh, je Elohim, je geboden heeft.
  Zo leef je lang en gaat het goed met je in het land …’.
  Wat de Griekse tekst hier citeert, volgt het meest Deut. 5:16 (lang leven en welzijn). ἐπαγγελία (epangelia), ‘belofte’.
  ‘Het eerste gebod met een belofte’: de tekst zegt niet welke geboden hieraan voorafgaan.
  Het citaat staat zwart: Paulus haalt het aan.
Voetnoot : Zie ook Exod. 20:12; Deut. 5:16.
Zie ook: Ex 20:12; Deut 5:16

**6:3** „opdat het je goed gaat en je lang leeft op de aarde.”
Brontekst: ἵνα (hina) = opdat | εὖ (eu) = goed | σοι (soi) = het jou | γένηται (genetai) = gaat | καὶ (kai) = en | ἔσῃ (ese) = je zult zijn | μακροχρόνιος (makrochronios) = langlevend | ἐπὶ (epi) = op | τῆς (tes) = de | γῆς (ges) = aarde
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: De Griekse tekst heeft ‘op de aarde’ (ἐπὶ τῆς γῆς, epi tes ges); het Griekse γῆ (ge) betekent ‘aarde’ en ‘land’.
  De woorden ‘het land dat Yahweh, je Elohim, je geeft’ uit het Hebreeuws staan er niet. μακροχρόνιος (makrochronios), ‘langlevend’.
Voetnoot : Zie ook Exod. 20:12; Deut. 5:16.
Zie ook: Ex 20:12; Deut 5:16

**6:4** En vaders, prikkel jullie kinderen niet tot toorn, maar voed ze op in de opvoeding en terechtwijzing van de Heer.
Brontekst: Καὶ (Kai) = en | οἱ (hoi) = de | πατέρες (pateres) = vaders | μὴ (me) = niet | παροργίζετε (parorgizete) = prikkelt tot toorn | τὰ (ta) = de | τέκνα (tekna) = kinderen | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἀλλὰ (alla) = maar | ἐκτρέφετε (ektrephete) = voedt op | αὐτὰ (auta) = hen | ἐν (en) = in | παιδείᾳ (paideia) = opvoeding | καὶ (kai) = en | νουθεσίᾳ (nouthesia) = terechtwijzing | κυρίου (kyriou) = van de Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παροργίζω (parorgizo), ‘tot toorn prikkelen’; verwant aan παροργισμός in 4:26. ἐκτρέφω (ektrefo), ‘opvoeden, voeden’: zie 5:29. παιδεία (paideia), ‘opvoeding’: ook ‘tucht’; νουθεσία (nouthesia), ‘terechtwijzing’.
  ‘Van de Heer’ (κυρίου): de opvoeding en terechtwijzing die de Heer geeft of waarin Hij centraal staat.
Voetnoot : Zie ook Kol. 3:21.
Zie ook: Kol 3:21

### Knechten en heren

**6:5** Knechten, gehoorzaam jullie heren naar het vlees met vrees en beven, in oprechtheid van jullie hart, als aan de Messias,
Brontekst: Οἱ (Hoi) = de | δοῦλοι (douloi) = knechten | ὑπακούετε (hypakouete) = gehoorzaamt | τοῖς (tois) = aan de | κατὰ (kata) = naar | σάρκα (sarka) = vlees | κυρίοις (kyriois) = heren | μετὰ (meta) = met | φόβου (phobou) = vrees | καὶ (kai) = en | τρόμου (tromou) = beven | ἐν (en) = in | ἁπλότητι (haploteti) = oprechtheid | τῆς (tes) = van het | καρδίας (kardias) = hart | ὑμῶν (hymon) = jullie | ὡς (hos) = als | τῷ (to) = aan de | Χριστῷ (Christo) = Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: δοῦλος (doulos), ‘knecht’: in het Grieks een slaaf, iemand die het eigendom van zijn heer is; wij vertalen δοῦλοι met ‘knechten’ en κύριοι met ‘heren’, zonder oordeel, zoals de tekst het zegt. κατὰ σάρκα (kata sarka), ‘naar het vlees’: aardse heren, tegenover de Heer in de hemel (vers 9). φόβος (fobos), ‘vrees’; τρόμος (tromos), ‘beven’. ἁπλότης (haplotes), ‘oprechtheid’: een ongedeeld hart.
  De SBLGNT markeert de woordvolgorde ‘naar het vlees heren’ als variant.
  Vergelijk Kol. 3:22.
Voetnoot : Zie ook Kol. 3:22.
Zie ook: Ef 6:9; Kol 3:22

**6:6** niet met oogdienst, als mensenbehagers, maar als knechten van de Messias, die de wil van Elohim doen uit de ziel,
Brontekst: μὴ (me) = niet | κατ’ (kat’) = volgens | ὀφθαλμοδουλίαν (ophthalmodoulian) = oogdienst | ὡς (hos) = als | ἀνθρωπάρεσκοι (anthropareskoi) = mensenbehagers | ἀλλ’ (all’) = maar | ὡς (hos) = als | δοῦλοι (douloi) = knechten | Χριστοῦ (Christou) = van de Messias | ποιοῦντες (poiountes) = doende | τὸ (to) = de | θέλημα (thelema) = wil | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἐκ (ek) = uit | ψυχῆς (psyches) = ziel
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὀφθαλμοδουλία (ofthalmodoulia), ‘oogdienst’: alleen werken als de heer kijkt; ἀνθρωπάρεσκος (anthroparesko), ‘mensenbehager’. ἐκ ψυχῆς (ek psyches), ‘uit de ziel’: van harte.
  De SBLGNT markeert bij δοῦλοι een variant.

**6:7** met goede wil dienend, als voor de Heer en niet voor mensen,
Brontekst: μετ’ (met’) = met | εὐνοίας (eunoias) = goede wil | δουλεύοντες (douleuontes) = dienend | ὡς (hos) = als | τῷ (to) = aan de | κυρίῳ (kyrio) = Heer | καὶ (kai) = en | οὐκ (ouk) = niet | ἀνθρώποις (anthropois) = aan mensen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: εὔνοια (eunoia), ‘goede wil, welwillendheid’. δουλεύω (douleuo), ‘als knecht dienen’.
  ‘Als voor de Heer’: de Heer is hier Yeshua.

**6:8** omdat jullie weten dat ieder, wat hij aan goeds ook doet, dat van de Heer zal ontvangen, hetzij knecht, hetzij vrije.
Brontekst: εἰδότες (eidotes) = wetend | ὅτι (hoti) = dat | ἕκαστος (hekastos) = ieder | ὃ (ho) = wat | ἂν (an) = ook | ποιήσῃ (poiese) = hij doet | ἀγαθόν (agathon) = goeds | τοῦτο (touto) = dit | κομίσεται (komisetai) = zal ontvangen | παρὰ (para) = van | κυρίου (kyriou) = Heer | εἴτε (eite) = hetzij | δοῦλος (doulos) = knecht | εἴτε (eite) = hetzij | ἐλεύθερος (eleutheros) = vrije
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: κομίζομαι (komizomai), ‘ontvangen, terugkrijgen’. ἐλεύθερος (eleutheros), ‘vrije’: vergelijk Gal. 3:28.
  De SBLGNT markeert in dit vers drie plekken met een variant.
Voetnoot : Zie ook Gal. 3:28; Kol. 3:24.
Zie ook: Gal 3:28; Kol 3:24

**6:9** En de heren: doe hetzelfde tegenover hen. Laat het dreigen na. Jullie weten dat zowel hun Heer als de Heer van jullie in de hemelen is, en dat er bij Hem geen voortrekken van personen is.
Brontekst: Καὶ (Kai) = en | οἱ (hoi) = de | κύριοι (kyrioi) = heren | τὰ (ta) = de | αὐτὰ (auta) = dezelfde dingen | ποιεῖτε (poieite) = doet | πρὸς (pros) = tegenover | αὐτούς (autous) = hen | ἀνιέντες (anientes) = nalatend | τὴν (ten) = het | ἀπειλήν (apeilen) = dreigen | εἰδότες (eidotes) = wetend | ὅτι (hoti) = dat | καὶ (kai) = zowel | αὐτῶν (auton) = van hen | καὶ (kai) = als | ὑμῶν (hymon) = van jullie | ὁ (ho) = de | κύριός (kyrios) = Heer | ἐστιν (estin) = is | ἐν (en) = in | οὐρανοῖς (ouranois) = hemelen | καὶ (kai) = en | προσωπολημψία (prosopolempsia) = voortrekken van personen | οὐκ (ouk) = niet | ἔστιν (estin) = is | παρ’ (par’) = bij | αὐτῷ (auto) = Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀνίημι (aniemi), ‘nalaten, loslaten’; ἀπειλή (apeile), ‘dreiging’. προσωπολημψία (prosopolempsia), ‘het voortrekken van personen’: iemand beoordelen naar zijn rang of afkomst; vergelijk Gal. 2:6 en Deut. 10:17 (‘die niemand voortrekt’).
  De heren hebben zelf een Heer in de hemelen.
  De SBLGNT markeert hier een variant, bij ‘hun en jullie’ (αὐτῶν καὶ ὑμῶν).
Voetnoot : Zie ook Gal. 2:6; Deut. 10:17; Kol. 3:25; Kol. 4:1.
Zie ook: Deut 10:17; Gal 2:6; Kol 3:25; Kol 4:1

### De wapenrusting van Elohim

**6:10** Wat het overige betreft: word sterk in de Heer en in de macht van Zijn sterkte.
Brontekst: Τοῦ (Tou) = wat betreft | λοιποῦ (loipou) = het overige | ἐνδυναμοῦσθε (endynamousthe) = wordt sterk | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer | καὶ (kai) = en | ἐν (en) = in | τῷ (to) = de | κράτει (kratei) = macht | τῆς (tes) = van de | ἰσχύος (ischyos) = sterkte | αὐτοῦ (autou) = van Hem
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Met dit vers begint de laatste vermaning. ἐνδυναμόω (endynamoo), ‘sterk worden’: kracht krijgen. κράτος (kratos), ‘macht’; ἰσχύς (ischys), ‘sterkte’: zie 1:19.
  De SBLGNT markeert bij Τοῦ λοιποῦ een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:19.
Zie ook: Ef 1:19

**6:11** Trek de wapenrusting van Elohim aan, zodat jullie stand kunnen houden tegen de listen van de duivel.
Brontekst: ἐνδύσασθε (endysasthe) = trek aan | τὴν (ten) = de | πανοπλίαν (panoplian) = wapenrusting | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | πρὸς (pros) = opdat | τὸ (to) = het | δύνασθαι (dynasthai) = kunnen | ὑμᾶς (hymas) = jullie | στῆναι (stenai) = staan | πρὸς (pros) = tegen | τὰς (tas) = de | μεθοδείας (methodeias) = listen | τοῦ (tou) = van de | διαβόλου (diabolou) = duivel
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πανοπλία (panoplia), ‘wapenrusting’: de volledige uitrusting van een zwaar bewapende soldaat.
  ‘De wapenrusting van Elohim’: de uitrusting die Elohim geeft; in de profeten draagt Elohim zelf wapens: vergelijk Jes. 59:17 (‘Hij trok gerechtigheid aan als een pantser, en een helm van redding op Zijn hoofd’). μεθοδεία (methodeia), ‘list’: zie 4:14. διάβολος (diabolos), ‘duivel’: zie 4:27.
Voetnoot : Zie ook Jes. 59:17; Ef. 4:14; Ef. 4:27.
Zie ook: Jes 59:17; Ef 4:14; Ef 4:27

**6:12** Want voor ons is de worsteling niet tegen bloed en vlees, maar tegen de heerschappijen, tegen de gezagsmachten, tegen de wereldheersers van dit duister, tegen de boze geestenmachten in de hemelse gewesten.
Brontekst: ὅτι (hoti) = want | οὐκ (ouk) = niet | ἔστιν (estin) = is | ἡμῖν (hemin) = voor ons | ἡ (he) = de | πάλη (pale) = worsteling | πρὸς (pros) = tegen | αἷμα (haima) = bloed | καὶ (kai) = en | σάρκα (sarka) = vlees | ἀλλὰ (alla) = maar | πρὸς (pros) = tegen | τὰς (tas) = de | ἀρχάς (archas) = heerschappijen | πρὸς (pros) = tegen | τὰς (tas) = de | ἐξουσίας (exousias) = gezagsmachten | πρὸς (pros) = tegen | τοὺς (tous) = de | κοσμοκράτορας (kosmokratoras) = wereldheersers | τοῦ (tou) = van het | σκότους (skotous) = duister | τούτου (toutou) = dit | πρὸς (pros) = tegen | τὰ (ta) = de | πνευματικὰ (pneumatika) = geestenmachten | τῆς (tes) = van de | πονηρίας (ponerias) = boosheid | ἐν (en) = in | τοῖς (tois) = de | ἐπουρανίοις (epouraniois) = hemelse gewesten
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πάλη (pale), ‘worsteling’: een kamp van man tegen man. αἷμα καὶ σάρξ (haima kai sarx), ‘bloed en vlees’: mensen. ἀρχαί (archai), ‘heerschappijen’; ἐξουσίαι (exousiai), ‘gezagsmachten’: zoals in 1:21 en 3:10; κοσμοκράτορες (kosmokratores), ‘wereldheersers’: heersers over de wereld, hier ‘van dit duister’. τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας (ta pneumatika tes ponerias), letterlijk ‘het geestelijke van de boosheid’: wij vertalen ‘de boze geestenmachten’. τὰ ἐπουράνια: ‘de hemelse gewesten’, zie 1:3.
  De SBLGNT markeert bij σκότους een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:3; Ef. 1:21; Ef. 3:10; Kol. 2:15.
Zie ook: Ef 1:3; Ef 1:21; Ef 3:10; Kol 2:15

**6:13** Neem daarom de wapenrusting van Elohim op, zodat jullie op de boze dag weerstand kunnen bieden en, na alles volbracht te hebben, stand kunnen houden.
Brontekst: διὰ (dia) = om | τοῦτο (touto) = dit | ἀναλάβετε (analabete) = neemt op | τὴν (ten) = de | πανοπλίαν (panoplian) = wapenrusting | τοῦ (tou) = van de | θεοῦ (theou) = Elohim | ἵνα (hina) = opdat | δυνηθῆτε (dynethete) = jullie kunnen | ἀντιστῆναι (antistenai) = weerstand te bieden | ἐν (en) = op | τῇ (te) = de | ἡμέρᾳ (hemera) = dag | τῇ (te) = de | πονηρᾷ (ponera) = boze | καὶ (kai) = en | ἅπαντα (hapanta) = alles | κατεργασάμενοι (katergasamenoi) = volbracht hebbend | στῆναι (stenai) = stand te houden
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀναλαμβάνω (analambano), ‘opnemen’, ‘aannemen’. ἀνθίστημι (anthistemi), ‘weerstand bieden’.
  ‘De boze dag’ (ἡ ἡμέρα ἡ πονηρά): de tekst zegt niet welke dag bedoeld is. κατεργάζομαι (katergazomai), ‘volbrengen’; het Grieks kan ook ‘overwinnen’ betekenen. πονηρός (poneros), ‘boos’: zie 5:16.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:16.
Zie ook: Ef 5:16

**6:14** Houd dus stand, nadat jullie je lenden omgord hebben met waarheid en het pantser van de gerechtigheid aangetrokken hebben,
Brontekst: στῆτε (stete) = houdt stand | οὖν (oun) = dus | περιζωσάμενοι (perizosamenoi) = omgord hebbend | τὴν (ten) = de | ὀσφὺν (osphyn) = lenden | ὑμῶν (hymon) = jullie | ἐν (en) = met | ἀληθείᾳ (aletheia) = waarheid | καὶ (kai) = en | ἐνδυσάμενοι (endysamenoi) = aangetrokken hebbend | τὸν (ton) = het | θώρακα (thoraka) = pantser | τῆς (tes) = van de | δικαιοσύνης (dikaiosynes) = gerechtigheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περιζώννυμι (perizonnymi), ‘omgorden’; ὀσφύς (osfys), ‘lenden’; θώραξ (thorax), ‘pantser’.
  Vergelijk Jes. 11:5 (‘Gerechtigheid zal de gordel van zijn heupen zijn’) en Jes. 59:17 (‘gerechtigheid als een pantser’). δικαιοσύνη (dikaiosyne), ‘gerechtigheid’.
Voetnoot : Zie ook Jes. 11:5; Jes. 59:17.
Zie ook: Jes 11:5; Jes 59:17

**6:15** en de voeten geschoeid hebben met de bereidheid van de goede boodschap van de vrede,
Brontekst: καὶ (kai) = en | ὑποδησάμενοι (hypodesamenoi) = geschoeid hebbend | τοὺς (tous) = de | πόδας (podas) = voeten | ἐν (en) = in | ἑτοιμασίᾳ (hetoimasia) = bereidheid | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap | τῆς (tes) = van de | εἰρήνης (eirenes) = vrede
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ὑποδέω (hypodeo), ‘schoeien’. ἑτοιμασία (hetoimasia), ‘bereidheid’: gereedheid, ook ‘vaste ondergrond’; het Griekse woord wordt verschillend verstaan.
  Vergelijk Jes. 52:7: ‘Hoe lieflijk zijn op de bergen de voeten van de boodschapper die vrede laat horen’.
Voetnoot : Zie ook Jes. 52:7.
Zie ook: Jes 52:7

**6:16** en bij dit alles het grote schild van het geloof opgenomen hebben, waarmee jullie alle brandende pijlen van de boze kunnen doven.
Brontekst: ἐν (en) = bij | πᾶσιν (pasin) = alles | ἀναλαβόντες (analabontes) = opgenomen hebbend | τὸν (ton) = het | θυρεὸν (thyreon) = schild | τῆς (tes) = van het | πίστεως (pisteos) = geloof | ἐν (en) = met | ᾧ (ho) = dat | δυνήσεσθε (dynesesthe) = zult kunnen | πάντα (panta) = alle | τὰ (ta) = de | βέλη (bele) = pijlen | τοῦ (tou) = van de | πονηροῦ (ponerou) = boze | πεπυρωμένα (pepyromena) = brandende | σβέσαι (sbesai) = doven
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: θυρεός (thyreos), ‘groot schild’: het lange schild van een soldaat, dat het hele lichaam dekt. πεπυρωμένα (pepyromena), ‘brandend’: pijlen die in vuur gezet zijn. ὁ πονηρός (ho poneros), ‘de boze’: de duivel van vers 11; het Griekse woord kan ook ‘het kwade’ betekenen.
  De SBLGNT markeert hier twee varianten, bij ‘ἐν’ en ‘πονηροῦ’.
Zie ook: Ef 6:11

**6:17** Neem ook de helm van de redding aan en het zwaard van de Geest, dat is het woord van Elohim,
Brontekst: καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = de | περικεφαλαίαν (perikephalaian) = helm | τοῦ (tou) = van de | σωτηρίου (soteriou) = redding | δέξασθε (dexasthe) = neemt aan | καὶ (kai) = en | τὴν (ten) = het | μάχαιραν (machairan) = zwaard | τοῦ (tou) = van de | πνεύματος (pneumatos) = Geest | ὅ (ho) = wat | ἐστιν (estin) = is | ῥῆμα (rhema) = woord | θεοῦ (theou) = van Elohim
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: περικεφαλαία (perikefalaia), ‘helm’; σωτήριον (soterion), ‘redding’: vergelijk Jes. 59:17, ‘een helm van redding op Zijn hoofd’. μάχαιρα (machaira), ‘zwaard’.
  ‘Het zwaard van de Geest, dat is het woord van Elohim’: ῥῆμα (rhema) is ‘gesproken woord’.
  De SBLGNT markeert bij δέξασθε een variant.
Voetnoot : Zie ook Jes. 59:17.
Zie ook: Jes 59:17

**6:18** terwijl jullie met alle gebed en smeking op elk moment bidden in de Geest, en daartoe waakzaam zijn met alle volharding en smeking voor alle heiligen,
Brontekst: διὰ (dia) = door | πάσης (pases) = alle | προσευχῆς (proseuches) = gebed | καὶ (kai) = en | δεήσεως (deeseos) = smeking | προσευχόμενοι (proseuchomenoi) = biddend | ἐν (en) = op | παντὶ (panti) = elk | καιρῷ (kairo) = moment | ἐν (en) = in | πνεύματι (pneumati) = Geest | καὶ (kai) = en | εἰς (eis) = tot | αὐτὸ (auto) = dit | ἀγρυπνοῦντες (agrypnountes) = waakzaam zijnd | ἐν (en) = in | πάσῃ (pase) = alle | προσκαρτερήσει (proskarteresei) = volharding | καὶ (kai) = en | δεήσει (deesei) = smeking | περὶ (peri) = voor | πάντων (panton) = alle | τῶν (ton) = de | ἁγίων (hagion) = heiligen
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: προσευχή (proseuche), ‘gebed’; δέησις (deesis), ‘smeking’; ἀγρυπνέω (agrypneo), ‘waakzaam zijn, wakker blijven’; προσκαρτέρησις (proskarteresis), ‘volharding’. ἐν πνεύματι (en pneumati), ‘in de Geest’: zie 5:18. ἅγιοι: ‘heiligen’, zie 1:1.
  De SBLGNT markeert bij αὐτό een variant.
Voetnoot : Zie ook Ef. 5:18; Ef. 1:1.
Zie ook: Ef 1:1; Ef 5:18

**6:19** en voor mij, opdat mij een woord gegeven wordt bij het openen van mijn mond, om in vrijmoedigheid het geheimenis van de goede boodschap bekend te maken,
Brontekst: καὶ (kai) = en | ὑπὲρ (hyper) = voor | ἐμοῦ (emou) = mij | ἵνα (hina) = opdat | μοι (moi) = mij | δοθῇ (dothe) = wordt gegeven | λόγος (logos) = woord | ἐν (en) = bij | ἀνοίξει (anoixei) = opening | τοῦ (tou) = van de | στόματός (stomatos) = mond | μου (mou) = mijn | ἐν (en) = in | παρρησίᾳ (parresia) = vrijmoedigheid | γνωρίσαι (gnorisai) = bekend te maken | τὸ (to) = het | μυστήριον (mysterion) = geheimenis | τοῦ (tou) = van de | εὐαγγελίου (euangeliou) = goede boodschap
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: παρρησία (parresia), ‘vrijmoedigheid’: zie 3:12. μυστήριον τοῦ εὐαγγελίου (mysterion tou euangeliou), ‘het geheimenis van de goede boodschap’: zie 1:9 en 3:3–6.
  Vergelijk Kol. 4:3–4.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:9; Ef. 3:3; Kol. 4:3.
Zie ook: Ef 1:9; Ef 3:3; Kol 4:3–4

**6:20** waarvoor ik gezant ben in een keten, opdat ik daarin vrijmoedig spreek, zoals ik moet spreken.
Brontekst: ὑπὲρ (hyper) = voor | οὗ (hou) = waarvan | πρεσβεύω (presbeuo) = ben ik gezant | ἐν (en) = in | ἁλύσει (halysei) = keten | ἵνα (hina) = opdat | ἐν (en) = in | αὐτῷ (auto) = het | παρρησιάσωμαι (parresiasomai) = ik vrijmoedig spreek | ὡς (hos) = zoals | δεῖ (dei) = het nodig is | με (me) = mij | λαλῆσαι (lalesai) = te spreken
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: πρεσβεύω (presbeuo), ‘gezant zijn’: een gezant spreekt namens een koning. ἅλυσις (halysis), ‘keten’: Paulus is gevangen; vergelijk Hand. 28:20. ἐν αὐτῷ (en auto), ‘daarin’: in de goede boodschap; het kan ook ‘in Hem’ zijn. παρρησιάζομαι (parresiazomai), ‘vrijmoedig spreken’.
Voetnoot : Zie ook Hand. 28:20; Kol. 4:3.
Zie ook: Hand 28:20; Kol 4:3

### Tychicus en de slotzegen

**6:21** Opdat ook jullie weten wat mij betreft, wat ik doe, zal Tychicus, de geliefde broer en trouwe dienaar in de Heer, jullie alles bekendmaken.
Brontekst: Ἵνα (Hina) = opdat | δὲ (de) = nu | εἰδῆτε (eidete) = weten | καὶ (kai) = ook | ὑμεῖς (hymeis) = jullie | τὰ (ta) = de dingen | κατ’ (kat’) = over | ἐμέ (eme) = mij | τί (ti) = wat | πράσσω (prasso) = ik doe | πάντα (panta) = alles | γνωρίσει (gnorisei) = zal bekendmaken | ὑμῖν (hymin) = aan jullie | Τυχικὸς (Tychikos) = Tychicus | ὁ (ho) = de | ἀγαπητὸς (agapetos) = geliefde | ἀδελφὸς (adelphos) = broer | καὶ (kai) = en | πιστὸς (pistos) = trouwe | διάκονος (diakonos) = dienaar | ἐν (en) = in | κυρίῳ (kyrio) = de Heer
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Τυχικός (Tychikos), Tychicus: hij komt ook voor in Hand. 20:4 (‘uit Asia Tychicus en Trofimus’) en in Kol. 4:7–8. τὰ κατ᾿ ἐμέ (ta kat’ eme), ‘wat mij betreft’. ἀγαπητὸς ἀδελφός (agapetos adelfos), ‘geliefde broer’; διάκονος (diakonos), ‘dienaar’.
  De SBLGNT markeert in dit vers twee varianten.
Voetnoot : Zie ook Hand. 20:4; Kol. 4:7.
Zie ook: Hand 20:4; Kol 4:7–8

**6:22** Hem heb ik juist hierom naar jullie gestuurd, opdat jullie weten wat ons betreft en hij jullie harten vertroost.
Brontekst: ὃν (hon) = die | ἔπεμψα (epempsa) = stuurde ik | πρὸς (pros) = naar | ὑμᾶς (hymas) = jullie | εἰς (eis) = tot | αὐτὸ (auto) = juist | τοῦτο (touto) = dit | ἵνα (hina) = opdat | γνῶτε (gnote) = jullie weten | τὰ (ta) = de dingen | περὶ (peri) = over | ἡμῶν (hemon) = ons | καὶ (kai) = en | παρακαλέσῃ (parakalese) = hij vertroost | τὰς (tas) = de | καρδίας (kardias) = harten | ὑμῶν (hymon) = jullie
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἔπεμψα (epempsa), ‘ik stuurde’: een verleden tijd die vanuit het gezichtspunt van de lezers geschreven is; ‘ik stuur hem’ is ook mogelijk. παρακαλέω (parakaleo), ‘vertroosten’: zie 4:1, waar wij ‘aansporen’ kozen; het woord omvat beide.
  Vergelijk Kol. 4:8.
Voetnoot : Zie ook Ef. 4:1; Kol. 4:8.
Zie ook: Ef 4:1; Kol 4:8

**6:23** Vrede aan de broers en liefde met geloof, van Elohim, de Vader, en de Heer Yeshua de Messias.
Brontekst: Εἰρήνη (Eirene) = vrede | τοῖς (tois) = aan de | ἀδελφοῖς (adelphois) = broers | καὶ (kai) = en | ἀγάπη (agape) = liefde | μετὰ (meta) = met | πίστεως (pisteos) = geloof | ἀπὸ (apo) = van | θεοῦ (theou) = Elohim | πατρὸς (patros) = Vader | καὶ (kai) = en | κυρίου (kyriou) = van de Heer | Ἰησοῦ (Iesou) = Yeshua | Χριστοῦ (Christou) = de Messias
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: ἀδελφοί (adelfoi), ‘broers’: het Griekse woord omvat in de gemeente ook de zusters. εἰρήνη (eirene), ‘vrede’; ἀγάπη (agape), ‘liefde’; πίστις (pistis), ‘geloof’.
  ‘Van Elohim, de Vader, en de Heer Yeshua de Messias’: zoals in 1:2.
Voetnoot : Zie ook Ef. 1:2.
Zie ook: Ef 1:2

**6:24** De genade met allen die onze Heer Yeshua de Messias liefhebben in onvergankelijkheid.
Brontekst: ἡ (he) = de | χάρις (charis) = genade | μετὰ (meta) = met | πάντων (panton) = allen | τῶν (ton) = die | ἀγαπώντων (agaponton) = liefhebben | τὸν (ton) = de | κύριον (kyrion) = Heer | ἡμῶν (hemon) = onze | Ἰησοῦν (Iesoun) = Yeshua | Χριστὸν (Christon) = de Messias | ἐν (en) = in | ἀφθαρσίᾳ (aphtharsia) = onvergankelijkheid
Bron: SBLGNT
Voetnoot Uitleg: Het Grieks heeft geen werkwoord: ‘de genade met allen …’. ἀφθαρσία (aftharsia), ‘onvergankelijkheid’: ook ‘onverderfelijkheid’.
  ‘In onvergankelijkheid’ kan bij ‘liefhebben’ horen (met een liefde die niet vergaat) of bij ‘de genade’; wij houden de Griekse volgorde.
  De SBLGNT markeert hier een variant.
  Vergelijk de slotgroet van Gal. 6:18.
Voetnoot : Zie ook Gal. 6:18.
Zie ook: Gal 6:18